स्नेहा झा
अडियो प्रविधिको इतिहास कुनै एक आविष्कारकबाट सीधै संसारसम्म पुगेको कथा होइन। १९औँ शताब्दीको अन्त्यतिर बेलायतको इलेक्ट्रोफोन र प्रारम्भिक टेलिफोन अपरेटरका हेडसेट जस्ता उपकरणहरू पहिल्यै अस्तित्वमा थिए। तर ती प्रायः निकै भारी थिए वा चलाउन एक हात छुट्याउनुपर्थ्यो। सन् १९१० मा अमेरिकी इन्जिनियर नाथानिएल बाल्डविनले यस्तो डिजाइन प्रस्तुत गरे, जसले व्यावहारिकता र ध्वनि गुणस्तरलाई प्राथमिकतामा राख्थ्यो। यो डिजाइन उनले युटाहस्थित आफ्नो घरको भान्सामा तयार गरेका थिए।
बाल्डविनको योगदान स्पिकरको आविष्कार गर्नु थिएन, बरु दुई कानका लागि हेडब्यान्डसँग जोडिएको डिजाइनलाई व्यावहारिक रूप दिनु र लोकप्रिय बनाउनु थियो। उनको प्रोटोटाइपमा दुईवटा इयर युनिटलाई एउटा साधारण हेडब्यान्डसँग जोडिएको थियो, जसले हात नलगाई सुन्न सम्भव बनायो। यद्यपि यो आजका उपकरणहरूजस्तो हल्का वा आरामदायक थिएन। यो भारी र कडा थियो। त्यसै पनि, यसको आधारभूत संरचना आजका आधुनिक अडियो उपकरणहरूको डिजाइनतर्फको एउटा ठूलो कदम थियो।
निजी लगानीकर्ताहरूले यसलाई अस्वीकार गरेको कथा प्रायः सुनिन्छ, तर त्यसका ठोस प्रमाण कम छन्। स्पष्ट रूपमा प्रमाणित कुरा भनेको यू.एस. नेवीको महत्वपूर्ण भूमिका हो। कमजोर सङ्केत सुनिरहँदा पनि निर्देशाङ्क टिप्नुपर्ने रेडियो अपरेटरहरूका लागि यसको उपयोगिता पहिचान गर्दै नेवीले बाल्डविनका हातले बनाइएका युनिटहरू परीक्षण गर्यो। नेवीले उनको हातनिर्मित हेडसेट परीक्षण गरी प्रभावित भएपछि प्रारम्भिक रूपमा १०० वटा हेडफोन अर्डर गर्यो। यसले बाल्डविनलाई आफ्नो कामलाई अगाडि बढाउने अवसर दियो।
यद्यपि बाल्डविनले १९१० देखि १९१५ बीच आफ्ना डिजाइनका पेटेन्ट प्राप्त गरेका थिए, तर उनी ठूलो स्तरमा व्यापार गर्ने उद्यमी थिएनन्। उनको काम मुख्यतः हातैले तयार गरिन्थ्यो र ठूलो मात्रामा उत्पादन गरिएको थिएन। त्यसै पनि, उनको डिजाइनले अडियो उद्योगको दिशा तय गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो। पछि डाइनामिक ड्राइभर्स र वायरलेस प्रविधिजस्ता अन्य प्राविधिक विकासहरूले यो क्षेत्रलाई अझ अगाडि बढाए। बाल्डविनले सम्पूर्ण उद्योग बनाएका थिएनन्, तर उनले एक महत्वपूर्ण र व्यावहारिक आधार भने अवश्य दिए, जसले रेडियो सञ्चारलाई अझ प्रभावकारी बनायो।
