आईसीटी समाचार
काठमाडौं । नगद कारोबारमा निर्भरता घटाउँदै डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यका साथ नेपाल राष्ट्र बैंकले एटीएम प्रयोग सम्बन्धी नयाँ सीमा निर्धारण गरेको छ । नयाँ व्यवस्थासँगै अब एटीएमबाट रकम झिक्ने सीमा पहिलेको तुलनामा घटाइएको छ, जसले उपभोक्ताको दैनिक बैंकिङ व्यवहारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिन्छ ।
नयाँ निर्देशन अनुसार अब एटीएमबाट एक पटकमा अधिकतम २० हजार रुपैयाँ मात्रै निकाल्न सकिनेछ । यस्तै, दैनिक निकासी सीमा ५० हजार रुपैयाँ कायम गरिएको छ भने मासिक सीमा ३ लाख रुपैयाँमा सीमित गरिएको छ । यसअघि भने एक पटकमा २५ हजार, दैनिक १ लाख र मासिक ४ लाख रुपैयाँसम्म झिक्न पाइन्थ्यो ।
राष्ट्र बैंकले यो परिवर्तनलाई केवल सीमा घटाउने निर्णयका रूपमा मात्र नभई वित्तीय व्यवहारमा रूपान्तरण ल्याउने रणनीतिक कदमका रूपमा लिएको देखिन्छ । बैंकिङ प्रणालीलाई क्रमशः डिजिटलतर्फ उन्मुख गराउने र नगद प्रयोग कम गर्दै पारदर्शी तथा सुरक्षित कारोबारलाई प्राथमिकता दिने उद्देश्य यस निर्णयको केन्द्रमा छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार नगद कारोबारमा निर्भरता उच्च भएका समाजमा यस्ता नीतिले विस्तारै उपभोक्तालाई मोबाइल बैंकिङ, क्यूआर कोड भुक्तानी र कार्डमार्फत हुने डिजिटल माध्यमतर्फ आकर्षित गर्न सक्छ । यद्यपि, ग्रामीण क्षेत्र वा डिजिटल पहुँच कम भएका समूहका लागि भने यसले केही असहजता पनि निम्त्याउन सक्ने आँकलन गरिएको छ ।
राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरुप्रसाद पौडेलका अनुसार यो व्यवस्था अचानक ल्याइएको होइन । पछिल्ला केही महिनामा जारी भएका विभिन्न निर्देशनहरूलाई समेटेर एकीकृत निर्देशिका तयार पारिएको हो, जसले बैंकिङ प्रणालीलाई अझ व्यवस्थित र स्पष्ट बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।
यसैबीच, नयाँ निर्देशिकामा प्रविधिमैत्री पूर्वाधार विस्तार सम्बन्धी अर्को व्यवस्था पनि समावेश गरिएको छ । अब ‘क’ वर्गका वाणिज्य बैंकहरूले नेपाल सरकारले तोकेका सडक खण्डहरूमा सवारी साधनबाट टोल शुल्क संकलन गर्न आरएफआईडी चिपमा आधारित प्रिपेड ट्याग वा कार्ड जारी गर्न सक्नेछन् । यसले यातायात व्यवस्थापनलाई सहज बनाउनुका साथै नगदरहित भुक्तानी प्रणाली विस्तारमा थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
समग्रमा, एटीएम सीमा घटाउने निर्णयले तत्काल केही असुविधा सिर्जना गरे पनि दीर्घकालमा डिजिटल अर्थतन्त्रको विस्तार र सुरक्षित वित्तीय प्रणाली निर्माणतर्फ महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ ।
