ललितपुर । रोटरी क्लब अफ यलद्वारा सञ्चालित Teaching at the Right Level (TaRL) ग्लोबल ग्रान्ट परियोजनाअन्तर्गत TaRL कार्यान्वयन गरिरहेका विद्यालयहरूका लागि विद्यालय सुधार योजनासम्बन्धी चार वटा एकदिने कार्यशाला सफलतापूर्वक सम्पन्न भएका छन् ।

गत दुई साताको शनिबार र आइतबार (१५, १६, २२ तथा २३ अगस्ट) गरी चार समूहमा सञ्चालन गरिएका कार्यशालामा प्रत्येक समूहमा ६ देखि ७ वटा विद्यालयका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए ।

कार्यशालाको मुख्य उद्देश्य विद्यालयका प्रधानाध्यापक तथा शिक्षकहरूको विद्यालय सुधार योजना समीक्षा, अद्यावधिक तथा प्रभावकारी, समावेशी र प्रमाणमा आधारित योजना निर्माणसम्बन्धी ज्ञान तथा व्यावहारिक सीप अभिवृद्धि गर्नु रहेको थियो ।

कार्यशालामा ३० वटा विद्यालयका २४ जना प्रधानाध्यापक र २७ जना SIP Focal शिक्षक गरी जम्मा ५१ जना विद्यालय प्रतिनिधि सहभागी भएका थिए।  साथै, रोटरी क्लब अफ यलका २२ जना रोटरियन तथा एन्सको सहभागितासहित कार्यशालामा कुल ७३ जनाको सहभागिता रहेको थियो ।

कार्यशालाको सहजीकरण नेपाल सरकार, शिक्षा विभागका निर्देशक तथा सूचना तथा सञ्चार अधिकृत निमप्रकाश सिंह राठौड, सोसाइटी अफ रिसर्च एन्ड डेभलपमेन्ट (SORD) का प्रबन्ध निर्देशक रामबहादुर श्रेष्ठ तथा लैङ्गिक तथा सामाजिक समावेशीकरण विशेषज्ञ बिनिता श्रेष्ठले गर्नुभएको थियो ।

कार्यशालाको सुरुवात TaRL ग्लोबल ग्रान्ट परियोजनाका प्राविधिक संयोजक तथा पूर्व अध्यक्ष धर्मेन्द्र राज शाक्यले स्वागत तथा अभिमुखीकरणबाट गर्नुभएको थियो । उहाँले कार्यशालाका उद्देश्य, कार्यविधि तथा अपेक्षित उपलब्धिबारे सहभागीहरूलाई जानकारी गराउनुभएको थियो ।

कार्यशालामा विद्यालय सुधार योजनाको अवधारणा, आवश्यकता तथा निर्माण प्रक्रियाका साथै लैङ्गिक उत्तरदायित्व, सामाजिक समावेशीकरण र शिक्षामा कृत्रिम बौद्धिकता (AI) को प्रयोग सम्बन्धी विषयमा व्यावहारिक तथा अन्तरक्रियात्मक सत्र सञ्चालन गरिएको थियो ।

सहभागीहरूलाई SIP निर्देशिका, आवश्यक फाराम तथा ढाँचाका साथै विद्यालयको समग्र अवस्थाको विश्लेषण गर्न आवश्यक तथ्यांक तथा विद्यालय प्रोफाइल तयार गर्ने प्रक्रियाबारे जानकारी दिइएको थियो ।

कार्यशालाको महत्त्वपूर्ण पक्षका रूपमा समस्या विश्लेषण तथा Fishbone Analysis को प्रयोगात्मक अभ्यास गराइएको थियो । सहभागीहरूले आफ्ना विद्यालयमा रहेका प्रमुख समस्या पहिचान गरी त्यसका मूल कारणहरूको विश्लेषण गरेका थिए । यस अभ्यासले विद्यालयका वास्तविक आवश्यकता र प्रमाणका आधारमा उपयुक्त सुधारका उपायहरू SIP मा समावेश गर्न सहयोग पु¥याएको थियो ।

कार्यशालाबाट सहभागीहरूले SIP अद्यावधिक गर्ने, निर्धारित फाराम तथा ढाँचा प्रयोग गर्ने, समस्या विश्लेषण गर्ने तथा विद्यालयको आवश्यकताअनुसार सुधार योजना तयार गर्ने व्यावहारिक ज्ञान र सीप हासिल गरेका छन् । साथै, विद्यालय सुधार योजना समावेशी, सहभागितामूलक र सरोकारवालाको सहकार्यमा तयार गर्नुपर्ने विषयमा समेत स्पष्टता प्राप्त भएको छ ।

कार्यशालाको समापनमा सहभागी विद्यालयहरूले सम्बन्धित सरोकारवालासँग परामर्श गरी विद्यालय व्यवस्थापन समिति (SMC) को बैठकमार्फत SIP अद्यावधिक तथा अन्तिम रूप दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।

बसन्त राज श्रेष्ठले AI4PEN पहलअन्तर्गत किटिनी माध्यमिक विद्यालयमा शिक्षकहरूका लागि पाइलट परियोजनाका रूपमा AI प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरु भएको जानकारी सहभागीहरूलाई गराउनुभयो ।

समापन कार्यक्रममा TaRL ग्लोबल ग्रान्ट परियोजनाका संयोजक तथा पूर्व अध्यक्ष रो. प्रमोद सागर सिंह प्रधानले रोटरी क्लब अफ यलका आगामी योजना तथा परियोजनाको भावी दिशाबारे जानकारी दिनुभयो ।

क्लबका अध्यक्ष दीपक दास ताम्राकारले सहभागी विद्यालय, प्रशिक्षक, रोटरियन तथा एन्सहरूलाई सक्रिय सहभागिता र कार्यशाला सफल बनाउन पु¥याएको योगदानका लागि धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो ।

यस कार्यशालाले TaRL कार्यान्वयन गरिरहेका विद्यालयहरूमा विद्यालयस्तरीय योजना निर्माण, जवाफदेहिता र प्रमाणमा आधारित निर्णय प्रक्रियालाई थप सुदृढ गर्दै विद्यालयका वास्तविक आवश्यकता र प्राथमिकतामा आधारित प्रभावकारी सुधार योजना निर्माण गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ ।