काठमाडौं । नेपालमा सूचना प्रविधिको प्रयोग र विस्तारसँगै नयाँ सोच, नवीन उत्पादन तथा प्रविधिमा आधारित व्यवसायको विकास पनि तीव्र बन्दै गएको छ । स्वास्थ्य सेवा, इन्जिनियरिङ, शिक्षा, यातायात, व्यापार, मानव संसाधन व्यवस्थापनदेखि डिजिटल वाणिज्यसम्मका क्षेत्रमा नेपाली स्टार्टअपहरूले नयाँ सम्भावना खोजिरहेका छन् । यही नवीन सोच र प्रविधिमा आधारित उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यसहित आयोजना हुँदै आएको आइसिटी अवार्ड २०२६ को स्टार्टअप विधामा विभिन्न क्षेत्रका १० कम्पनी सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेका छन् ।

छनोटमा परेका यी स्टार्टअपले फरक–फरक क्षेत्रका समस्या पहिचान गरी प्रविधिको माध्यमबाट समाधान प्रस्तुत गरिरहेका छन् । कसैले स्वास्थ्य सेवालाई घरघरमा पुर्‍याउने लक्ष्य राखेका छन् भने कसैले कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोगबाट इन्जिनियरिङ प्रक्रिया सहज बनाउँदै छन् । त्यस्तै, शिक्षा, यात्रा, डिजिटल व्यापार, मानव संसाधन र सामाग्री सिर्जनाको क्षेत्रमा पनि नयाँ प्रविधि र व्यावसायिक अवधारणासहित यी कम्पनी अगाडि बढिरहेका छन् ।

१. आशीर्वाद केयर : प्रविधिमार्फत स्वास्थ्य तथा पारिवारिक स्याहारलाई सहज बनाउँदै

आशीर्वाद केयर नेपालमा प्रविधिमा आधारित स्वास्थ्य सेवा तथा पारिवारिक स्याहार उपलब्ध गराउने डिजिटल प्लेटफर्म हो । यसले परिवार, स्याहारकर्ता, स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य परीक्षण सेवाप्रदायकलाई एउटै प्रणालीमा जोडेर आवश्यकताअनुसार स्वास्थ्य तथा स्याहार सेवा प्राप्त गर्न सहज बनाउने काम गरिरहेको छ । वेब तथा मोबाइल एप्लिकेसनमार्फत सञ्चालन हुने यस प्लेटफर्मले विशेष गरी घरमै स्वास्थ्य तथा स्याहार सेवा लिन चाहने व्यक्ति र परिवारलाई लक्षित गरेको छ ।

आशीर्वाद केयरमार्फत ज्येष्ठ नागरिकको स्याहार, व्यावसायिक स्याहारकर्ता व्यवस्था, घरमै नर्सिङ सेवा, अस्पतालमा बिरामीको हेरचाह, शल्यक्रियापछिको स्याहार, प्रशामक स्याहार, गर्भवती महिला तथा नवजात शिशुको हेरचाह र स्वास्थ्य तथा कल्याणसम्बन्धी सेवा लिन सकिन्छ । यसबाहेक कम्पनीले विभिन्न संस्थाका कर्मचारीलाई लक्षित गरी संस्थागत स्वास्थ्य तथा कल्याण कार्यक्रम समेत सञ्चालन गर्दै आएको छ । यसले परिवारको आवश्यकता र बिरामीको अवस्थाअनुसार उपयुक्त स्याहार सेवा उपलब्ध गराउने प्रयास गरेको छ ।

यस प्लेटफर्मको विशेष पक्ष डिजिटल माध्यमबाट स्याहार सेवाको समन्वय र अनुगमन गर्नु हो । डिजिटल स्याहार अभिलेख, जीपीएसमार्फत प्रमाणित गरिएको उपस्थितिको विवरण, वास्तविक समयमै प्राप्त हुने सेवासम्बन्धी जानकारी तथा परिवारका सदस्यले हेर्न सक्ने ड्यासबोर्डमार्फत सेवा प्रक्रियालाई पारदर्शी बनाउन खोजिएको छ । यसले सेवाग्राही परिवारलाई टाढा रहेर पनि आफ्ना सदस्यले प्राप्त गरिरहेको स्याहारबारे जानकारी लिन सहयोग पुर्‍याउँछ ।

सेवा बुकिङ, सदस्यता शुल्क, संस्थागत साझेदारी, स्वास्थ्य परीक्षण सेवा तथा स्वास्थ्य उपकरणको बिक्रीबाट कम्पनीले आम्दानी गर्ने व्यावसायिक मोडेल अपनाएको छ । स्वास्थ्य सेवालाई सहज, भरपर्दो र पारदर्शी बनाउँदै नेपालका विभिन्न समुदाय तथा दक्षिण एसियाका पर्याप्त स्वास्थ्य सेवा नपुगेका क्षेत्रमा समेत आफ्नो सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्य आशीर्वाद केयरले राखेको छ ।

२. एक्सेलेरेटेड कम्प्युटिङ : कृत्रिम बुद्धिमत्ताबाट इन्जिनियरिङ र उत्पादन प्रक्रियामा नवीनता

एक्सेलेरेटेड कम्प्युटिङ अर्थात् एन्के इन्जिनियरिङ, उत्पादन तथा औद्योगिक क्षेत्रका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित प्रविधि, सिमुलेसन र क्लाउड कम्प्युटिङ सेवा विकास गर्ने कम्पनी हो । विशेष गरी उत्पादन उद्योग तथा इन्जिनियरिङ क्षेत्रमा जटिल प्राविधिक प्रक्रिया सहज, छिटो र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यसहित कम्पनीले विभिन्न सफ्टवेयर तथा प्रविधिमा काम गरिरहेको छ । यसले भौतिक विज्ञानमा आधारित कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलको विकासदेखि कम्प्युटरको सहायताबाट डिजाइन, इन्जिनियरिङ विश्लेषण तथा उत्पादन प्रक्रियासम्मका समाधान उपलब्ध गराउँछ ।

कम्पनीले इन्जिनियरिङ क्षेत्रमा प्रयोग हुने कम्प्युटर सहयोगी डिजाइन, कम्प्युटर सहयोगी इन्जिनियरिङ र कम्प्युटर सहयोगी उत्पादन प्रणालीलाई कृत्रिम बुद्धिमत्तासँग जोडेर काम गरिरहेको छ । त्यसका साथै सीमित तत्व विश्लेषण, कम्प्युटेसनल फ्लुइड डाइनामिक्स तथा विभिन्न इन्जिनियरिङ समस्याको सिमुलेसनसम्बन्धी परामर्श सेवा पनि प्रदान गर्दै आएको छ । यस प्रकारका प्रविधिले कुनै वस्तु वा संरचना वास्तविक रूपमा निर्माण गर्नुअघि नै त्यसको बनावट, क्षमता, कार्यसम्पादन र सम्भावित समस्याबारे कम्प्युटरमै परीक्षण गर्न सहयोग गर्छन् ।

एक्सेलेरेटेड कम्प्युटिङका प्रमुख उत्पादनमध्ये ‘मेडा’ एक हो । यसले प्राविधिक रेखाचित्र वा लिखित निर्देशनका आधारमा त्रिआयामिक नमुना तयार गर्न सहयोग गर्छ । त्यसैगरी, ‘सीएई एजेन्ट’ ले सवारीसाधनको अगाडिको सिसाको आकार निर्माणसम्बन्धी जटिल सिमुलेसन प्रक्रिया स्वचालित बनाउन मद्दत गर्छ ।

‘एक्सल’ भौतिक विज्ञानमा आधारित कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलको प्रशिक्षणका लागि विकास गरिएको उत्पादन हो भने ‘नोडुलर’ ले आवश्यकता अनुसार जीपीयू, सीपीयू तथा भण्डारण क्षमता भाडामा उपलब्ध गराउने सेवा प्रदान गर्छ । नोडुलरमा स्थानीय मुद्राबाट भुक्तानी गर्न सकिने सुविधासमेत रहेको छ ।

कम्पनीले मुख्यतः उत्पादन तथा इन्जिनियरिङ सफ्टवेयरसँग सम्बन्धित व्यवसायलाई लक्षित गरेको छ । यद्यपि, नोडुलर सेवामार्फत स्टार्टअप, स्वतन्त्र अनुसन्धानकर्ता तथा विद्यार्थीलाई पनि आवश्यक कम्प्युटिङ क्षमता उपयोग गर्न सहयोग पुग्ने उद्देश्य राखिएको छ । डिजिटल माध्यमबाट समन्वय हुने व्यवस्थित टोलीमार्फत काम गर्दै आएको कम्पनीले इन्जिनियरिङ क्षेत्रमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोग विस्तार गरी अनुसन्धान, डिजाइन र उत्पादन प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।

३. फ्युलिङ एम्बिसन्स : कृत्रिम बुद्धिमत्ताबाट आइइएलटिएस तयारी र विदेश अध्ययनको योजना

शिक्षा क्षेत्रमा प्रविधिको प्रयोग बढ्दै जाँदा विद्यार्थीको सिकाइ तथा अध्ययन योजनालाई व्यक्तिगत आवश्यकताअनुसार सहज बनाउने नयाँ प्लेटफर्मको विकास भइरहेको छ। यही क्षेत्रमा काम गरिरहेको फ्युलिङ एम्बिसन्सले कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित शैक्षिक समाधान विकास गर्दै आएको छ। कम्पनीले विशेषगरी आइइएलटिएस परीक्षाको तयारी र विदेशमा उच्च शिक्षा अध्ययन गर्न चाहने विद्यार्थीलाई आवश्यक जानकारी तथा योजना बनाउन सहयोग गर्ने दुईवटा प्लेटफर्म सञ्चालन गरिरहेको छ।

कम्पनीको ‘आइइएलटिएस पल्स’ प्लेटफर्मले विद्यार्थीलाई आइइएलटिएस परीक्षाको तयारी गर्न डिजिटल माध्यमबाट सहयोग पुर्‍याउँछ। यसमा कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित नमुना परीक्षा, विद्यार्थीको क्षमता र प्रगतिअनुसार तयार हुने सिकाइ योजना, स्वचालित मूल्याङ्कन तथा कार्यसम्पादन विश्लेषणजस्ता सुविधा समावेश छन्। परम्परागत तयारी विधिमा विद्यार्थीले आफ्नो कमजोरी पहिचान गर्न तथा अभ्यासको स्तर मूल्याङ्कन गर्न कठिनाइ भोग्नुपर्ने अवस्थालाई प्रविधिमार्फत सहज बनाउने यसको उद्देश्य छ। विद्यार्थीले अभ्यास गरेपछि प्राप्त नतिजाका आधारमा आफ्नो कमजोर पक्ष पहिचान गरी त्यसअनुसार तयारीलाई निरन्तरता दिन सक्छन्।

यसको अर्को प्लेटफर्म ‘बेस्टफरस्टडिज’ ले विदेशमा अध्ययन गर्न चाहने विद्यार्थीलाई विश्वविद्यालय तथा अध्ययन कार्यक्रम छनोट गर्न सहयोग गर्छ। यसले विद्यार्थीको शैक्षिक लक्ष्यअनुसार उपयुक्त विश्वविद्यालय र विषय खोज्न, अध्ययनका लागि आवश्यक जेन्युइन स्टुडेन्ट मापदण्ड बुझ्न, भिसा तयारी गर्न तथा विभिन्न भिसा नतिजासम्बन्धी जानकारी प्राप्त गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। यसले विदेश अध्ययनको योजना बनाउने क्रममा विद्यार्थीले सामना गर्ने सूचनाको अभाव तथा निर्णय प्रक्रियासम्बन्धी अन्योल कम गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

सदस्यता शुल्क र शैक्षिक संस्थासँगको साझेदारीमार्फत आम्दानी गर्ने व्यावसायिक मोडेल अपनाएको फ्युलिङ एम्बिसन्सले परीक्षाको तयारी तथा विदेश अध्ययनसम्बन्धी योजनालाई थप पहुँचयोग्य, किफायती र पारदर्शी बनाउने लक्ष्य राखेको छ। विशेषगरी नेपाल तथा दक्षिण एसियाका विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विकास गरिएका यी प्लेटफर्मले प्रविधिको माध्यमबाट अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षामा पहुँच विस्तार गर्ने सम्भावना बोकेका छन्।

४. गरुडएक्स मल्टिपर्पज : नेपालमै ड्रोन प्रविधिको डिजाइन र उत्पादनमा केन्द्रित

मानवरहित हवाई उपकरण अर्थात् ड्रोन प्रविधिको प्रयोग विश्वभर विभिन्न क्षेत्रमा विस्तार भइरहेको छ। सर्वेक्षण, औद्योगिक निरीक्षण, विपद् व्यवस्थापन, खोज तथा उद्धार र सुरक्षासम्बन्धी काममा ड्रोनको उपयोग बढ्दै गएको अवस्थामा गरुडएक्स मल्टिपर्पज नेपालमै ड्रोनको डिजाइन, विकास तथा उत्पादनमा केन्द्रित कम्पनीका रूपमा अघि बढिरहेको छ। कम्पनीले आफूलाई नेपालको पहिलो एफपीभी ड्रोन कम्पनीका रूपमा चिनाउँदै आएको छ।

गरुडएक्सले आफ्नै प्रविधि र अनुसन्धान तथा विकास क्षमताको प्रयोग गरी विभिन्न प्रकारका मानवरहित हवाई उपकरण विकास तथा निर्माण गर्दै आएको छ। कम्पनीको उत्पादन पोर्टफोलियोमा ‘स्काइरिपर’, ‘जीएक्स८ पाइरो’, ‘स्काइड्रप’ र ‘हेलियन थर्मल’ रहेका छन्। फरक–फरक आवश्यकताका लागि विकास गरिएका यी उत्पादनले नेपालमा ड्रोन प्रविधिको स्थानीय विकास र उत्पादनको सम्भावना देखाएका छन्। विदेशी उत्पादनमा मात्रै निर्भर रहनुपर्ने अवस्थालाई कम गर्दै स्थानीय आवश्यकता र भौगोलिक परिस्थितिअनुसार प्रविधि विकास गर्नु कम्पनीको महत्वपूर्ण पक्ष हो।

ड्रोन उत्पादनसँगै कम्पनीले लाइडार सर्वेक्षण, फोटोग्रामेट्री, आवश्यकताअनुसार विशेष ड्रोन विकास, ड्रोन उडाउने तालिम तथा हवाई दृश्य छायाङ्कन सेवा पनि प्रदान गर्दै आएको छ। लाइडार तथा फोटोग्रामेट्री प्रविधिले कुनै क्षेत्रको भौगोलिक अवस्था, उचाइ, बनावट र संरचनासम्बन्धी विवरण संकलन गर्न सहयोग गर्छन्। यस प्रकारका सेवा पूर्वाधार विकास, निर्माण, नक्साङ्कन तथा औद्योगिक निरीक्षणमा उपयोगी हुन सक्छन्।

गरुडएक्सका ड्रोन प्रविधि सार्वजनिक सुरक्षा, खोज तथा उद्धार, विपद् प्रतिकार्य र विभिन्न औद्योगिक प्रयोजनमा उपयोग गर्ने सम्भावना छ। कम्पनीले नेपालमा ड्रोनसम्बन्धी सीप, प्रतिस्पर्धा र प्रविधिको वातावरण विकास गर्न ‘नेपाल ड्रोन रेसिङ लिग’ पनि प्रवर्द्धन गरिरहेको छ। आफ्नै आम्दानीलाई पुनः अनुसन्धान तथा विकासमा लगानी गर्दै नवीन र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा निर्यात गर्न सकिने ड्रोन प्रविधि निर्माण गर्ने लक्ष्य कम्पनीले राखेको छ।

५. गोमाइगो बुकिङ्स : यात्रु र यातायात व्यवसायीलाई एउटै डिजिटल प्लेटफर्ममा जोड्दै

नेपालमा आन्तरिक पर्यटन, सार्वजनिक यातायात तथा यात्रासम्बन्धी सेवाको माग बढ्दै जाँदा यात्राको योजना बनाउनेदेखि टिकट बुकिङ र सवारीसाधन व्यवस्थापनसम्म डिजिटल प्रणालीको आवश्यकता पनि बढिरहेको छ। यही आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यसहित गोमाइगो बुकिङ्सले प्रविधिमा आधारित यात्रा तथा यातायात सेवा प्लेटफर्म सञ्चालन गरिरहेको छ। यसले यात्रु, यातायात सञ्चालक तथा ट्राभल एजेन्सीलाई एउटै डिजिटल प्रणालीमा जोडेर यात्रा खोज्ने, सेवा छनोट गर्ने र बुकिङ गर्ने प्रक्रिया सहज बनाउने काम गर्छ।

गोमाइगोमार्फत यात्रुहरूले अनलाइन बस टिकट बुकिङ, डिजिटल भुक्तानी, सवारीसाधन भाडामा लिने तथा अन्य यात्रासम्बन्धी सेवा प्राप्त गर्न सक्छन्। एउटै प्लेटफर्मबाट विभिन्न यातायात तथा यात्रा सेवाको जानकारी र विकल्प उपलब्ध गराउने भएकाले यात्रुहरूलाई सेवा खोज्न तथा बुकिङ गर्न सहज हुन्छ। विशेषगरी यात्रा गर्नुअघि टिकट तथा सवारीसाधनको उपलब्धता बुझ्न र भुक्तानी प्रक्रिया पूरा गर्न डिजिटल माध्यम उपलब्ध गराउनु यसको महत्वपूर्ण पक्ष हो।

गोमाइगोले यात्रुलाई सेवा उपलब्ध गराउने मात्र नभई यातायात सञ्चालक तथा ट्राभल एजेन्सीका लागि पनि डिजिटल उपकरण प्रदान गर्छ। यसको माध्यमबाट व्यवसायीले टिकट बुकिङ, उपलब्ध सिट तथा सवारीसाधनको विवरण, ग्राहक व्यवस्थापन र दैनिक सञ्चालनसम्बन्धी काम व्यवस्थित गर्न सक्छन्। यसले परम्परागत रूपमा म्यानुअल प्रक्रियाबाट सञ्चालन हुँदै आएका यातायात सेवामा डिजिटल प्रणालीको प्रयोग बढाउन सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्य राखेको छ।

बजारमा सेवा प्रदायक र सेवाग्राहीलाई जोड्ने मध्यस्थ प्लेटफर्मको अवधारणामा आधारित गोमाइगोले टिकट बुकिङबाट प्राप्त हुने कमिसन तथा विभिन्न सेवा शुल्कमार्फत आम्दानी गर्छ। कम्पनीले यातायात र यात्रा सेवाका विभिन्न पक्षलाई एउटै प्रणालीमा समेट्दै नेपालमा एकीकृत डिजिटल यात्रा प्रणाली विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यसले यात्रुका लागि यात्रा योजना र बुकिङ सहज बनाउनुका साथै यातायात व्यवसायीलाई आफ्नो सेवा डिजिटल माध्यमबाट विस्तार गर्ने अवसर प्रदान गर्न सक्छ।

६. लुमिनो टेक्नोलोजी : आफ्नै आम्दानीबाट प्रविधि उत्पादन विकास गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय बजारतर्फ

लुमिनो टेक्नोलोजी नेपालमा स्थापना भएर स्वदेश तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारका लागि सफ्टवेयर उत्पादन र डिजिटल समाधान विकास गर्दै आएको प्रविधि कम्पनी हो। कम्पनीले व्यवसायको आवश्यकता अनुसार विस्तार गर्न सकिने क्लाउडमा आधारित सफ्टवेयर उत्पादन निर्माण तथा सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। विशेषगरी व्यवसाय सञ्चालन, मानव संसाधन व्यवस्थापन, वेबसाइट निर्माण, आतिथ्य सेवा तथा डिजिटल सञ्चारसम्बन्धी क्षेत्रमा कम्पनीका उत्पादन र सेवाहरू केन्द्रित छन्।

कम्पनीको उत्पादन पोर्टफोलियोमा लुमिनो एचआरएमएस, सामग्री व्यवस्थापन तथा वेबसाइट निर्माण प्लेटफर्म, सामूहिक एसएमएस सेवा र आतिथ्य व्यवस्थापन प्रणाली रहेका छन्। यसबाहेक कम्पनीले ‘ग्लोबल लुडो’ र ‘गोलआइक्यू’ जस्ता मोबाइल खेलसमेत विकास गरेको छ। विभिन्न प्रकृतिका व्यवसायलाई एउटै प्रविधि प्रदायकबाट आवश्यक डिजिटल समाधान उपलब्ध गराउने उद्देश्यले कम्पनीले आफ्नो उत्पादन क्षेत्र विस्तार गर्दै आएको देखिन्छ।

लुमिनो टेक्नोलोजीले आफ्नै उत्पादन विकाससँगै ग्राहकको आवश्यकता अनुसार सफ्टवेयर निर्माण, वेब तथा मोबाइल एप्लिकेसन विकास, सफ्टवेयर सेवा, प्रयोगकर्ता अन्तरमुख डिजाइन, डिजिटल बजारीकरण, सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन तथा सूचना प्रविधिसम्बन्धी परामर्श सेवा प्रदान गर्छ। यसरी सफ्टवेयर सेवा र आफ्नै उत्पादन दुवै क्षेत्रमा काम गर्दा कम्पनीले विभिन्न बजारको आवश्यकता बुझ्ने तथा नयाँ उत्पादन विकासका लागि आवश्यक अनुभव र स्रोत जुटाउने अवसर पाएको छ।

कम्पनीको महत्वपूर्ण विशेषता यसको व्यावसायिक मोडेल हो। बाह्य लगानीमा पूर्ण रूपमा निर्भर नभई आफ्नै आम्दानीबाट सञ्चालन हुँदै आएको र नाफा कमाउँदै आएको कम्पनीले प्रविधि सेवाबाट प्राप्त आम्दानीलाई नयाँ उत्पादन विकासमा पुनः लगानी गर्ने रणनीति अपनाएको छ। सेवा प्रदान गरेर आम्दानी गर्ने र त्यसैलाई विस्तारै आफ्नै उत्पादन निर्माणमा उपयोग गर्ने यस मोडेललाई कम्पनीले आफ्नो विकासको आधार बनाएको छ। पाँचभन्दा बढी देशका ग्राहकसँग काम गरिसकेको लुमिनो टेक्नोलोजीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा उपस्थिति विस्तार गर्दै उत्पादनमा आधारित व्यवसायलाई थप सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको छ।

७. रेफेरो सोलुसन्स : सामग्री सर्जक, ब्रान्ड र दर्शकलाई जोड्ने डिजिटल बजार

डिजिटल माध्यमको विस्तारसँगै सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन सामग्री सर्जकहरू ब्रान्डको प्रचारप्रसार तथा बजार विस्तारका महत्वपूर्ण माध्यम बन्दै गएका छन्। यही परिवर्तनलाई अवसरका रूपमा उपयोग गर्दै काठमाडौंमा आधारित रेफेरो सोलुसन्सले सामग्री सर्जक, ब्रान्ड र दर्शकलाई जोड्ने डिजिटल प्लेटफर्म विकास गरेको छ। कम्पनीले सामग्री सर्जन तथा प्रभावकारी बजारीकरणलाई व्यवस्थित बनाउन प्रविधिमा आधारित सेवा र उपकरण उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

रेफेरोले सञ्चालन गर्ने ‘सिग्नल’ प्लेटफर्म तथा सामग्री सर्जकका लागि तयार गरिएको एपमार्फत ब्रान्डले आफ्नो प्रचार अभियानका लागि उपयुक्त सर्जक खोज्न र उनीहरूसँग सहकार्य गर्न सक्छन्। प्लेटफर्ममा सर्जकको खोजी तथा छनोट, उनीहरूको प्रभाव र कार्यक्षमताको मूल्याङ्कन, पारिश्रमिकको तुलनात्मक विवरण, प्रचार अभियान व्यवस्थापन, सामग्री उत्पादन र अभियानको नतिजा विश्लेषणजस्ता सुविधा समावेश छन्। यसले ब्रान्डलाई आफ्नो लक्षित दर्शकसम्म पुग्न उपयुक्त सर्जक छनोट गर्न तथा अभियानको प्रभावकारिता मापन गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

कम्पनीले ब्रान्ड र सामग्री सर्जकबीच सहकार्य गराउने काममा मात्र सीमित नरही सर्जकका लागि आम्दानीका वैकल्पिक अवसरसमेत विकास गरेको छ। सामग्री सर्जकले ब्रान्डसँगको साझेदारी, एफिलिएट लिङ्क तथा आफ्ना दर्शकबाट प्राप्त हुने प्रत्यक्ष आर्थिक सहयोगमार्फत आम्दानी गर्न सक्छन्। दर्शकले आफूलाई मन पर्ने सामग्री सर्जकलाई सानो रकम सहयोग गर्न सक्ने सुविधालाई कम्पनीले माइक्रो टिपिङका रूपमा अघि बढाएको छ।

रेफेरोले प्रचार अभियान व्यवस्थापन शुल्क, प्लेटफर्म सेवा, सामग्री सर्जकको आम्दानीबाट प्राप्त हुने कमिसन तथा माइक्रो टिपिङ कारोबारमा आधारित आम्दानी मोडेल अपनाएको छ। वास्तविक प्रचार अभियानबाट प्राप्त तथ्याङ्कलाई उपयोग गरी सर्जकको प्रभावकारिता तथा ब्रान्ड अभियानको नतिजा विश्लेषण गर्ने यसको रणनीति छ। डिजिटल सामग्री सर्जनलाई व्यवस्थित व्यवसायका रूपमा विकास गर्ने तथा ब्रान्ड र सर्जकबीचको सहकार्यलाई पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउने लक्ष्यसहित रेफेरोले काम गरिरहेको छ।

८. समएक्स : परियोजनामा आधारित व्यवसायका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्तायुक्त व्यवस्थापन प्रणाली

कुनै पनि संस्थाको सञ्चालनमा लेखा, परियोजना व्यवस्थापन, कर्मचारीको कार्यसमय, खर्च, भुक्तानी तथा प्रतिवेदनसम्बन्धी कामलाई एकीकृत रूपमा व्यवस्थापन गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ। विशेषगरी सरकारी ठेक्का लिने कम्पनी तथा निर्माण, वास्तुकला, इन्जिनियरिङ र परामर्श क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाका लागि यस्ता प्रक्रिया थप जटिल हुन सक्छन्। यही आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यसहित समएक्सले क्लाउडमा आधारित कृत्रिम बुद्धिमत्तायुक्त इन्टरप्राइज रिसोर्स प्लानिङ अर्थात् ईआरपी प्रणाली विकास गरेको छ।

समएक्सको मुख्य उत्पादनले परियोजनामा आधारित संस्था तथा व्यवसायका विभिन्न सञ्चालन प्रक्रियालाई एउटै डिजिटल प्रणालीमा एकीकृत गर्छ। यसमा लेखा व्यवस्थापन, परियोजना व्यवस्थापन, कर्मचारीको कार्यसमय अभिलेख, अप्रत्यक्ष लागतको बाँडफाँट, बिलिङ, कानुनी तथा नियामकीय मापदण्डको पालना र प्रतिवेदन तयार गर्ने सुविधा समावेश छन्। यसरी छुट्टाछुट्टै प्रणालीबाट व्यवस्थापन गर्नुपर्ने कामलाई एउटै प्लेटफर्ममा ल्याउँदा संस्थाको वित्तीय तथा सञ्चालनसम्बन्धी विवरण व्यवस्थित गर्न सहज हुन्छ।

विशेषगरी वास्तुकला, इन्जिनियरिङ तथा निर्माण क्षेत्रमा परियोजनाको लागत, कर्मचारीको समय, स्रोतसाधनको उपयोग र भुक्तानीसम्बन्धी विवरणलाई सही तरिकाले व्यवस्थापन गर्नु आवश्यक हुन्छ। समएक्सले यस्ता संस्थाको काम गर्ने प्रकृति र आवश्यकताअनुसार आफ्नो प्रणालीलाई उपयोग गर्न मिल्ने गरी तयार पारेको छ। मोड्युलर संरचनामा आधारित भएकाले संस्थाले आफ्नो आवश्यकता अनुसार विभिन्न सुविधा छनोट गरी प्रयोग गर्न सक्छन्।

उत्पादन विकास, बिक्री, प्रणाली कार्यान्वयन, बजारीकरण तथा ग्राहक सहयोगका लागि अलग–अलग कार्यक्षेत्रमा आधारित टोलीमार्फत कम्पनीले काम गर्दै आएको छ। ग्राहकको आवश्यकता बुझेर प्रणाली कार्यान्वयन गर्ने तथा निरन्तर उत्पादन सुधार गर्ने रणनीति समएक्सले अपनाएको छ। जटिल व्यावसायिक प्रक्रियालाई सरल बनाउने, कार्यक्षमता बढाउने र परियोजनामा आधारित व्यवसायलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न सहयोग गर्ने लक्ष्य कम्पनीले राखेको छ।

९. योद्धा ल्याब : नेपाली संस्थाका लागि मानव संसाधन तथा तलब व्यवस्थापनमा डिजिटल समाधान

कुनै पनि संस्थाको सफल सञ्चालनमा कर्मचारी व्यवस्थापन, हाजिरी, बिदा, कार्यसम्पादन र तलब व्यवस्थापन महत्वपूर्ण हुन्छन्। तर धेरै संस्थामा यस्ता काम अझै पनि परम्परागत तथा छुट्टाछुट्टै प्रणालीबाट सञ्चालन भइरहेका छन्। यही प्रक्रियालाई डिजिटल र व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यसहित काठमाडौंमा आधारित योद्धा ल्याब प्रा. लि. ले ‘नेपाल एचआरएम’ नामक क्लाउडमा आधारित मानव संसाधन व्यवस्थापन तथा तलब प्रणाली विकास गरेको छ।

नेपाल एचआरएमले कर्मचारीको विवरण व्यवस्थापन, हाजिरी, बिदा, नयाँ कर्मचारी छनोट तथा भर्ना, कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन, कर्मचारी ऋण, खर्च र तलब व्यवस्थापनलगायतका काम एउटै डिजिटल प्लेटफर्मबाट गर्न सकिने सुविधा उपलब्ध गराउँछ। यसले संस्थालाई कर्मचारीसम्बन्धी विवरण सुरक्षित रूपमा राख्न, आवश्यक जानकारी सहजै प्राप्त गर्न तथा नियमित प्रशासनिक कामलाई व्यवस्थित गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

यसको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष नेपालको कानुनी तथा प्रशासनिक व्यवस्थाअनुसार तलबसम्बन्धी गणना गर्न मिल्ने सुविधा हो। नेपालमा प्रचलित सञ्चय कोष, नागरिक लगानी कोष, सामाजिक सुरक्षा कोष तथा आयकरसम्बन्धी व्यवस्थालाई ध्यानमा राखेर प्रणालीमा आवश्यक गणना सुविधा समावेश गरिएको छ। यसले संस्थालाई कर्मचारीको तलब तयार गर्दा आवश्यक योगदान, कट्टी तथा करसम्बन्धी विवरण व्यवस्थापन गर्न सहज बनाउँछ।

नेपाल एचआरएमले जेडकेटेको तथा हिकभिजनका बायोमेट्रिक हाजिरी उपकरणसँग एकीकरणको सुविधा पनि उपलब्ध गराएको छ। यसका साथै आइओएस तथा एन्ड्रोइड मोबाइल एप, कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित मानव संसाधन सहायक र विभिन्न निःशुल्क मानव संसाधन उपकरणसमेत उपलब्ध छन्। यसले कार्यालयमा मात्र सीमित नभई मोबाइलमार्फत पनि कर्मचारी तथा व्यवस्थापकलाई आवश्यक विवरण प्रयोग गर्न सहयोग गर्छ।

सदस्यता शुल्कमा आधारित सफ्टवेयर सेवा मोडेल अपनाएको कम्पनीले १० जनासम्म कर्मचारी भएका संस्थाका लागि निःशुल्क योजना पनि उपलब्ध गराएको छ। साना तथा मझौला व्यवसायले ठूलो खर्च नगरी मानव संसाधन व्यवस्थापनलाई स्वचालित र व्यवस्थित बनाउन सकून् भन्ने उद्देश्य यसमा देखिन्छ। नेपाली संस्थाको आवश्यकता र कानुनी व्यवस्थाअनुसार तयार गरिएको प्रणालीमार्फत मानव संसाधन व्यवस्थापनलाई सहज, किफायती र विश्वसनीय बनाउने लक्ष्य योद्धा ल्याबले राखेको छ।

१०. जेलियन्ट कम्पनी : नेपाली व्यवसायलाई एउटै प्रणालीबाट डिजिटल व्यापार सञ्चालन गर्न सहयोग

अनलाइन व्यापारको विस्तारसँगै व्यवसायीलाई आफ्नो उत्पादन बिक्री गर्ने वेबसाइट निर्माण गर्न मात्र नभई अर्डर, भण्डारण, भुक्तानी, ढुवानी, ग्राहक सम्बन्ध र बजारीकरणसमेत एकीकृत रूपमा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने आवश्यकता बढ्दै गएको छ। यसैलाई ध्यानमा राखेर विकास गरिएको जेलियन्ट शप नेपालमै निर्माण गरिएको ई–कमर्स तथा व्यापार व्यवस्थापन प्लेटफर्म हो। यसले व्यवसायलाई डिजिटल माध्यमबाट स्थापना गर्न, सञ्चालन गर्न र विस्तार गर्न आवश्यक विभिन्न सुविधा एउटै प्रणालीमा उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ।

जेलियन्ट शपमार्फत व्यवसायीले आफ्नो आवश्यकता र ब्रान्डअनुसार अनलाइन पसल निर्माण तथा व्यवस्थापन गर्न सक्छन्। यसमा वेबसाइटको स्वरूप परिवर्तन गर्न मिल्ने सुविधा, पोइन्ट अफ सेल अर्थात् बिक्री केन्द्र प्रणाली, अर्डर तथा भण्डारण व्यवस्थापन, भुक्तानी र ढुवानी सेवासँगको एकीकरण तथा ग्राहक सम्बन्ध व्यवस्थापन प्रणाली समावेश छन्। यसका अतिरिक्त बजारीकरण स्वचालन, व्यवसायको कार्यसम्पादन विश्लेषण र विक्रेतालाई सहयोग गर्ने कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित उपकरण पनि उपलब्ध छन्।

यस प्लेटफर्मको विशेषतामध्ये ड्र्याग एन्ड ड्रप प्रविधिबाट वेबसाइट सम्पादन गर्न सकिने सुविधा एक हो। यसले प्राविधिक ज्ञान कम भएका व्यवसायीलाई पनि आफ्नै अनलाइन पसलको स्वरूप तयार गर्न र आवश्यक परिवर्तन गर्न सहज बनाउँछ। त्यस्तै, प्राविधिक आवश्यकता भएका प्रयोगकर्ताका लागि आफ्नै कोड सम्पादन गर्ने सुविधा पनि उपलब्ध छ। अनलाइन तथा भौतिक पसलबाट हुने कारोबारलाई एउटै प्रणालीमा व्यवस्थापन गर्न सकिने भएकाले व्यवसायीले विभिन्न बिक्री माध्यमका गतिविधि एकीकृत रूपमा सञ्चालन गर्न सक्छन्।

जेलियन्ट शपले सफ्टवेयर सेवा अर्थात् एसएएएसमा आधारित व्यावसायिक मोडेल अपनाएको छ। यसअन्तर्गत व्यवसायीले आवश्यक सुविधाअनुसार प्लेटफर्म प्रयोग गरी आफ्नो डिजिटल व्यापार सञ्चालन गर्न सक्छन्। वेबसाइट निर्माणदेखि ग्राहक व्यवस्थापन र कारोबार विश्लेषणसम्मका काम एउटै प्रणालीबाट गर्न सकिने यसको अवधारणाले साना तथा ठूला दुवै प्रकारका व्यवसायलाई डिजिटल व्यापारमा प्रवेश गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

नेपाली व्यवसायलाई डिजिटल वाणिज्यका लागि आवश्यक प्रविधि सहज रूपमा उपलब्ध गराउने तथा व्यापार सञ्चालनको जटिलता कम गर्ने लक्ष्यसहित जेलियन्ट शप अघि बढिरहेको छ। नेपालमा विकसित प्रविधिलाई स्वदेशी बजारमा मात्र सीमित नराखी उदीयमान अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म विस्तार गर्ने सम्भावना पनि कम्पनीले बोकेको छ।

यी १० स्टार्टअपले फरक–फरक क्षेत्रमा प्रविधिको प्रयोग गर्दै नयाँ व्यावसायिक सम्भावना खोजिरहेका छन्। स्वास्थ्य सेवा र शिक्षादेखि इन्जिनियरिङ, ड्रोन, यात्रा, डिजिटल व्यापार तथा संस्थागत व्यवस्थापनसम्मका क्षेत्रमा देखिएको यो विविधताले नेपालको स्टार्टअप वातावरण विस्तार हुँदै गएको संकेत गर्छ। आइसिटी अवार्ड २०२६ को सेमिफाइनलमा छनोट भएका यी कम्पनीका नवीन उत्पादन र सेवाले नेपाली समस्या समाधान गर्न, प्रविधिमा आधारित उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्न र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली प्रविधिको सम्भावना स्थापित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्नेछन्।

(नोट:  सेमिफाइनालिस्टका नाम वर्णानुक्रममा मिलाइएका छन्।)