इनोभेटर्स बिजनेस एन्भाइरन्मेन्ट इन्डेक्स २०२६ मा नेपाल करको क्षेत्रमा दक्षिण एसियामै पहिलो

विश्वव्यापी अनुसन्धान संस्था स्टार्टअपब्लिङ्कले सार्वजनिक गरेको ‘इनोभेटर्स बिजनेस एन्भाइरन्मेन्ट इन्डेक्स (आईबीईआई) २०२६’ मा नेपालले दक्षिण एसियाका देशहरूमा करको क्षेत्रमा उत्कृष्ट स्थान हासिल गरेको छ। यो इन्डेक्सले विश्वभरका १२५ देशहरूको व्यवसायिक वातावरणको मूल्यांकन गर्दछ।

नेपालले यस सूचकांकमा विश्वमा १०३औँ स्थान प्राप्त गरेको छ भने एसिया प्यासिफिक क्षेत्रमा २०औँ स्थानमा रहेको छ। तर, दक्षिण एसियाली देशहरूको तुलनामा नेपालले करसम्बन्धी सूचकांकमा पहिलो स्थान हासिल गर्न सफल भएको छ। साथै, नेपाल दक्षिण एसियामा ग्लोबल मोबिलिटी एन्ड ओपननेस (वैश्विक गतिशीलता तथा खुलापन) मा दोस्रो र डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर (डिजिटल पूर्वाधार) मा तेस्रो स्थानमा रहेको छ।

नेपालको मुख्य विशेषताहरू:

• करको क्षेत्रमा उत्कृष्टता: नेपालले यस क्षेत्रमा दक्षिण एसियाली देशहरूभन्दा उच्च प्रदर्शन गरेको छ, जसले व्यवसायीहरूका लागि करको दृष्टिले अपेक्षाकृत अनुकूल वातावरण रहेको संकेत गर्दछ।

• लागतको फाइदा: नेपालमा जीवनयापनको लागत (Cost of Living) विश्वकै उत्कृष्ट २५ प्रतिशत देशहरूमा पर्दछ। यो नेपालको एक प्रमुख स्ट्रक्चरल फाइदा हो।

• सुधारको सम्भावना: इन्डेक्सले नेपालमा पूँजी तथा वित्तीय पूर्वाधार (Access to Capital & Financial Infrastructure) मा सुधारको ठूलो सम्भावना रहेको औंल्याएको छ। त्यस्तै, व्यवसाय सञ्चालनको सहजता (Ease of Operating a Business) मा पनि सुधारको गुञ्जाइश रहेको देखाएको छ।

नेपालको आर्थिक परिदृश्य:

प्रतिवेदनले नेपालको व्यवसायिक वातावरण कृषि, सेवा, जलविद्युत्, पर्यटन र भूमिसम्बन्धी क्रियाकलापहरूमा केन्द्रित रहेको उल्लेख गरेको छ। कम लागतको आधार र नियामकीय सुधारहरूले नेपाललाई व्यवसायका लागि थप पहुँचयोग्य बनाइरहेको छ। युवा जनशक्ति र डिजिटल उपकरणहरूप्रति बढ्दो परिचितताले पनि सेवा क्षेत्रका अवसरहरूलाई सहयोग गरिरहेको छ।

जलविद्युत् नेपालको दीर्घकालीन रणनीतिको महत्वपूर्ण अंग हो। ठूला आयोजनाहरू र विद्युत् प्रसारण व्यवस्थाले ऊर्जा-गहन उद्योगहरूको विकासमा टेवा पुर्याइरहेको छ। भारत र चीनको भू-राजनीतिक स्थितिले नेपालको व्यापारिक अभिमुखीकरणलाई समेत आकार दिएको छ।

हालैका वर्षहरूमा डिजिटल भुक्तानी, ई-गभर्नेन्स सेवा र सूचना प्रविधि क्षमताको वृद्धिले नेपाललाई प्रविधिमा आधारित सेवातर्फ उन्मुख गराइरहेको छ। यद्यपि, पूर्वाधारका केही अन्तरहरू अझै कायमै रहेको भए पनि विद्युत्, जडान र स्मार्ट नेटवर्कहरूमा भइरहेको लगानीले व्यवसाय विस्तारको अवस्थालाई क्रमशः सुधार गरिरहेको छ।

 

समग्रमा, नेपालले स्रोत साधनको सम्भावना, विश्वसँग जोडिएको युवा प्रतिभा, नवीकरणीय ऊर्जा, पर्यटन र डिजिटल सेवाहरूमा उदीयमान अवसरहरू प्रस्तुत गरेको छ। करको क्षेत्रमा दक्षिण एसियामै उत्कृष्ट स्थानले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय लगानी र उद्यमशीलताका लागि थप आकर्षक गन्तव्य बनाउन सक्ने सम्भावना देखाएको छ।