आईसीटी समाचार
आजकल यात्रा गर्दा पावर बैंक वा आफ्नै चार्जर साथमा लैजान बिर्सिने बानी धेरैको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा एयरपोर्ट, रेलवे स्टेसन, होटल वा कुनै क्याफे मा रहेका निःशुल्क चार्जिङ स्टेसन निकै उपयोगी लाग्छन्। तर के तपाईंलाई थाहा छ, अपरिचित ठाउँमा फोन चार्ज गर्ने तपाईंको यही सानो बानीले ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ?
हो, केवल फोन चार्जमा जोड्दा पनि तपाईंको व्यक्तिगत डाटा, गोप्य च्याट, तस्बिरहरू र यहाँसम्म कि बैंक अकाउन्ट सम्बन्धी जानकारीसमेत ह्याकर हरूको हातमा पुग्न सक्छ। प्रविधिको दुनियाँमा यस प्रकारको साइबर आक्रमणलाई ‘जुस ज्याकिङ’ (जुस ज्याकिङ) भनिन्छ। आउनुहोस्, यो कसरी काम गर्छ र यसबाट कसरी जोगिन सकिन्छ भन्ने कुरा सरल भाषामा बुझौं।
के हो ‘जुस ज्याकिङ’ स्क्याम?
वास्तवमा, तपाईंको फोन चार्ज गर्ने यूएसबी (यूएसबी) केबल ले दुईवटा काम गर्छ—पहिलो, ब्याट्री चार्ज गर्ने र दोस्रो, डाटा स्थानान्तरण गर्ने। ह्याकर हरूले यही विशेषताको दुरुपयोग गर्छन्। उनीहरूले सार्वजनिक चार्जिङ पोर्ट वा त्यहाँ रहेका केबल हरूमा छेडछाड गरी त्यसमा ह्याकिङ डिभाइस वा भाइरस जडान गरिदिन्छन्।
कसरी चोरी हुन्छ तपाईंको डाटा?
तपाईंले आफ्नो फोन सार्वजनिक चार्जिङ पोर्ट मा जडान गर्नेबित्तिकै फोन चार्ज हुन थाल्छ। तर त्यससँगै ह्याकर हरूले तपाईंलाई थाहै नदिई फोनमा रहेका बैंक डिटेल्स, पासवर्ड, व्यक्तिगत तस्बिर तथा अन्य संवेदनशील डाटा टाढैबाट चोरी गर्न सक्छन्।
कतिपय अवस्थामा उनीहरूले फोनमा खतरनाक मालवेयर (मालवेयर) वा भाइरस पनि पठाइदिन्छन्, जसका कारण तपाईंको पूरा स्मार्टफोन उनीहरूको नियन्त्रणमा जान सक्छ।
यो संकेत देखिए तुरुन्तै सचेत हुनुहोस्
यदि कुनै सार्वजनिक चार्जिङ स्टेसन मा फोन जडान गरेपछि स्क्रिनमा "अलाउ दिस डिभाइस", "ट्रस्ट दिस कम्प्युटर" वा डाटा एक्सेस सम्बन्धी कुनै पप-अप देखिन्छ भने तुरुन्तै सतर्क हुनुहोस्। यसको अर्थ उक्त पोर्ट सुरक्षित नहुन सक्छ।
यस्तो अवस्थामा कुनै पनि परमिसन स्वीकार नगर्नुहोस् र तुरुन्तै आफ्नो फोन त्यहाँबाट हटाउनुहोस्।
‘जुस ज्याकिङ’ स्क्यामबाट कसरी जोगिने?
आफ्नो डाटा र बैंक अकाउन्ट सुरक्षित राख्न यी सजिला उपाय अपनाउनुहोस्:
• आफ्नै चार्जर सधैं साथमा राख्नुहोस्
यात्रामा निस्कँदा आफ्नै एडाप्टर र केबल साथमा लैजानुहोस्। यूएसबी पोर्ट प्रयोग गर्नुको सट्टा सिधै भित्तामा रहेको पावर सकेट बाट फोन चार्ज गर्नु सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो।
• पावर बैंक प्रयोग गर्नुहोस्
यात्रामा जानुअघि आफ्नो पावर बैंक पूर्ण रूपमा चार्ज गरेर लैजानुहोस् र आवश्यक पर्दा त्यसैको प्रयोग गर्नुहोस्।
• प्राइभेसी केबल वा डाटा ब्लकर प्रयोग गर्नुहोस्
बजारमा पाइने यूएसबी डाटा ब्लकर ले डाटा ट्रान्सफर हुने भाग बन्द गरिदिन्छ र केवल पावर मात्र प्रवाह हुन दिन्छ। सार्वजनिक स्थानमा चार्ज गर्दा यस्तो उपकरण निकै उपयोगी हुन्छ।
• फोन बन्द गरेर चार्ज गर्नुहोस्
यदि अत्यन्तै आपत्कालीन अवस्था हो र अर्को कुनै विकल्प छैन भने फोन पूर्ण रूपमा स्विच अफ गरेर मात्र सार्वजनिक चार्जिङ पोर्ट बाट चार्ज गर्नुहोस्।
सानो सावधानी, ठूलो सुरक्षा
सार्वजनिक चार्जिङ स्टेसन को सुविधाको लोभमा आफ्नो बहुमूल्य डाटा, बैंक अकाउन्ट र व्यक्तिगत गोपनीयतालाई जोखिममा नपार्नुहोस्। थोरै सावधानी अपनाउँदा तपाईं ठूलो साइबर ठगीबाट सुरक्षित रहन सक्नुहुन्छ।
