स्नेहा झा
काठमाडौं । नेपालको अटोमोबाइल तथा मोबिलिटी क्षेत्रमा पछिल्लो समय तीव्र परिवर्तन देखिएको छ । विद्युतीय सवारी साधनको बढ्दो प्रयोग, दिगो यातायातप्रतिको चासो र उपभोक्ताको बदलिँदो सोचबीच नाईमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ ले विशेष चर्चा बटुलिरहेको छ ।
यसै सन्दर्भमा आईसीटी समाचारकी स्नेहा झाले नाईमाका कार्यकारी निर्देशक राजकुमार दुलालसँग एक्स्पोको उद्देश्य, तयारी, विद्युतीय मोबिलिटीको अवस्था, उद्योगका चुनौती तथा नेपालको मोबिलिटी क्षेत्रको भविष्यबारे विस्तृत कुराकानी गरेकी छन् ।
नाईमा अहिले नेपालको अटोमोबाइल क्षेत्रमा प्रभावशाली संस्थाको रूपमा उदाएको छ । यसको स्थापना गर्न प्रेरित गर्ने मुख्य कारण के थियो ?
नाईमा (NAIMA) को पूरा रूप नेपाल अटोमोबाइल इम्पोर्टर्स एण्ड म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन हो । यो सवारी आयातकर्ता र उत्पादकहरूको साझा संस्था हो । यसको स्थापनाको मुख्य उद्देश्य एउटै छानामुनि आयातकर्ता र उत्पादकहरूको आवाजलाई संस्थागत रूपमा प्रतिनिधित्व गर्नु थियो । यसअघि यस्तो समन्वयकारी प्लेटफर्मको अभाव महसुस गरिएको थियो ।
नाईमाले पाँच प्रमुख आधारस्तम्भमा काम गरिरहेको छ; बहस तथा पैरवी, क्षमता विकास, डाटा व्यवस्थापन, दिगोपन र नवप्रवर्तन तथा सडक सुरक्षा । हाम्रो भिजन ‘गतिशीलतामार्फत वृद्धि’ (Empowering Growth through Mobility) र मिसन ‘सबैका लागि गतिशीलता’ (Mobility for All) हो ।
नाईमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ अघिल्ला अटो शोभन्दा कसरी फरक छ ?
यसपटकको एक्स्पो अझ बृहत्तर र व्यवस्थित छ । अघिल्लो संस्करणमा ४७ वटा स्टल थिए भने यस वर्ष ५२ वटा स्टल रहेका छन् । ४० भन्दा बढी नयाँ मोडेल; दुईपाङ्ग्रे, चारपाङ्ग्रे, प्यासेन्जर कार, कमर्सियल भेहिकल्स र स्कुटरहरू सार्वजनिक हुँदैछन् ।
हामीले यसलाई केवल सवारी किन्ने ठाउँमा सीमित नगरी लर्निङ सेन्टरको रूपमा विकास गरेका छौँ । नेपाल पुलिस क्लबको ब्लु प्याभिलियनमा हरेक दिन लर्निङ सेसन सञ्चालन हुनेछ ।
यसपटक पार्किङ, शौचालय, हाइजेनिक फुड स्टल, अपाङ्गता मैत्री पहुँच तथा सहायताका लागि डेडिकेटेड डेस्कको व्यवस्था गरिएको छ । टिकटिङ पार्टनर खल्ती र क्युआर पार्टनर युनियन पे रहेका छन् । टिकट शुल्क विद्यार्थीका लागि रु. १०० र सर्वसाधारणका लागि रु. २०० तोकिएको छ ।
‘अटो शो’ भन्दा ‘मोबिलिटी एक्स्पो’ किन भनिएको हो ?
हामीले यसलाई केवल सप्लाई साइडबाट होइन, डिमान्ड साइडबाट हेरेका छौँ । उपभोक्तालाई सचेत बनाउने, मोबिलिटी क्षेत्रका नीति, प्रविधि र भविष्यबारे छलफल गर्ने उद्देश्यले यसलाई मोबिलिटी एक्स्पो भनिएको हो । यहाँ नेपाल सरकारका विज्ञ, प्रशासक तथा राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय विशेषज्ञहरूबीच पनि संवाद हुनेछ ।
नेपालमा विद्युतीय सवारीसाधन अपनाउने वर्तमान अवस्थालाई कसरी मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ ?
नेपाल सरकारको नीति र प्राथमिकताका कारण विद्युतीय सवारी साधनप्रति आकर्षण उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । नाईमामा हाल ३६ सदस्य कम्पनी आबद्ध छन् र धेरैले ईभीलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् । तर एक्स्पोमा ईभी मात्र होइन, पेट्रोल, डिजेल (ICE) र हाइब्रिड सवारी साधन पनि उपलब्ध हुनेछन् । हामी उपभोक्तालाई विकल्पको स्वतन्त्रता दिन चाहन्छौँ ।
चार्जिङ प्रविधि वा स्मार्ट मोबिलिटी समाधानबारे आगन्तुकले के जानकारी पाउन सक्छन् ?
हरेक स्टलमा सम्बन्धित ब्रान्डका प्राविधिक विज्ञहरू उपलब्ध हुनेछन् । उपभोक्ताको आवश्यकता, बजेट र प्रयोगको आधारमा उपयुक्त सवारीसाधन तथा चार्जिङ समाधानबारे विस्तृत जानकारी प्रदान गरिनेछ ।
यो एक्स्पोले निर्माता, डिलर र स्टार्टअपहरूलाई कस्तो अवसर दिन्छ ?
यो नेपालको सबैभन्दा ठूलो अटोमोबाइल प्रदर्शनी हो । यहाँ ठूलो आर्थिक गतिविधि हुन्छ । साथै, यसले बजार अनुसन्धानको काम पनि गर्छ । उपभोक्ताको रुचि र प्राथमिकता बुझेर कम्पनीहरूले आफ्नो व्यापार रणनीति र उत्पादन योजना तयार गर्न सक्छन् ।
यस्तो ठूलो कार्यक्रम आयोजना गर्दा मुख्य चुनौतीहरू के-के छन् ?
सबैभन्दा ठूलो चुनौती पर्याप्त प्रदर्शनी स्थलको अभाव हो । ठाउँ सीमित भएकाले हामीले करिब १० वटा ब्रान्डलाई स्टल उपलब्ध गराउन सकेनौँ । अर्को चुनौती भनेको विदेशबाट प्रदर्शनका लागि ल्याइने सवारी साधनहरू सिमाना प्रक्रिया र सडक पूर्वाधारका कारण समयमै आइपुग्न कठिन हुनु हो । यदि नेपालमा अझ व्यवस्थित र ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रदर्शनी केन्द्र उपलब्ध हुन्थ्यो भने अझ धेरै अवसर सिर्जना गर्न सकिन्थ्यो ।
के यसले लगानी र रोजगारी सिर्जना गर्न पनि सहयोग गर्छ ?
निश्चित रूपमा । स्टल निर्माण, व्यवस्थापन, प्रवर्द्धन र सञ्चालनमा ठूलो संख्यामा मानव स्रोत परिचालन हुन्छ । यसले अल्पकालीन रोजगारी सिर्जना गर्छ भने समग्र मोबिलिटी क्षेत्रले दीर्घकालीन रूपमा पनि ठूलो रोजगारी प्रदान गरिरहेको छ । आज सवारी साधन केवल विलासिता (Luxury) होइन, आवश्यकता (Necessity) र धेरैका लागि आर्थिक सम्पत्ति (Asset) बनिसकेको छ ।
उपभोक्ताका लागि विशेष छुट वा लाभहरू छन् ?
चाडपर्वको मुखमा आयोजना भएकाले अधिकांश एक्जिबिटर्सहरूले विशेष अफर, छुट तथा नयाँ लन्च योजनाहरू ल्याएका छन् । हाम्रो बैंकिङ पार्टनर ग्लोबल आइएमई बैंक तथा इन्स्योरेन्स पार्टनरहरूले पनि आकर्षक योजना ल्याएका छन् । रेडबुलले विभिन्न गेम तथा गिफ्ट ह्याम्पर कार्यक्रम सञ्चालन गर्नेछ ।
टेस्ट ड्राइभ र वित्तीय परामर्शको व्यवस्था कस्तो छ ?
वित्तीय परामर्शका लागि तीनवटा बैंक तथा इन्स्योरेन्स कम्पनीहरू एक्स्पोमा उपस्थित हुनेछन् । प्रदर्शनी स्थलको सीमित स्थानका कारण प्रत्यक्ष टेस्ट ड्राइभको व्यवस्था छैन । तर बुकिङ प्रक्रिया अगाडि बढेपछि सम्बन्धित ब्रान्डले शोरुम वा ग्राहकको सुविधाजनक स्थानमा टेस्ट ड्राइभको व्यवस्था गर्नेछन् ।
अन्तिम सन्देश
मोबिलिटी अब विलासिता होइन, आवश्यकता हो । सवारी साधनले मानिसको आर्थिक समृद्धि, स्वास्थ्य, समय व्यवस्थापन र सुरक्षामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ । नाईमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ त्यस्ता विषय बुझ्ने उत्कृष्ट अवसर हो । लर्निङ सेसनहरूमा प्रवेश निःशुल्क हुनेछ, जहाँ ग्रान्डी हस्पिटलद्वारा ‘बेसिक लाइफ सपोर्ट’ तालिम समेत प्रदान गरिनेछ ।
हामीले हालै ‘नाईमा नेपाल मोबिलिटी जर्नल’ पनि प्रकाशन गरेका छौँ । टिकट बिक्रीबाट प्राप्त रकमको १० प्रतिशत मोबिलिटी क्षेत्रको अनुसन्धान तथा अध्ययनमा खर्च गरिनेछ । त्यसैले म सम्पूर्ण सर्वसाधारणलाई सपरिवार एक्स्पोमा सहभागी भई नेपालको मोबिलिटी क्षेत्रको वर्तमान र भविष्यलाई नजिकबाट अवलोकन गर्न हार्दिक आमन्त्रण गर्दछु ।
