काठमाडौं । स्मार्टफोन हाम्रो दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेको छ । फोनबाट कुराकानी गर्नेदेखि इन्टरनेट चलाउने, फोटो खिच्ने र विभिन्न काम गर्ने गरिन्छ । तर, कहिलेकाहीँ स्मार्टफोनमा आगलागी हुने वा ब्याट्री विस्फोट हुने घटनाले प्रयोगकर्ताको सुरक्षामै जोखिम निम्त्याउन सक्छ ।

यस्ता घटना कुनै एउटा ब्रान्डमा मात्र सीमित हुँदैनन् । विशेष गरी अत्यधिक तापक्रम, ब्याट्रीमा हुने खराबी, भौतिक क्षति र अनुचित चार्जिङका कारण स्मार्टफोन जोखिमपूर्ण बन्न सक्छन् । गर्मी मौसममा फोनको तापक्रम बढ्ने सम्भावना हुने भएकाले यसको प्रयोग र हेरचाहमा थप सावधानी अपनाउन आवश्यक हुन्छ ।

स्मार्टफोनमा समस्या आउनुअघि केही असामान्य संकेत देखिन सक्छन् । ती संकेतलाई समयमै पहिचान गर्न सके सम्भावित दुर्घटनाको जोखिम कम गर्न सकिन्छ ।

१. ब्याट्री वा फोनको पछाडिको भाग फुल्नु
स्मार्टफोनको ब्याट्री फुलेको अवस्थामा फोनको पछाडिको प्यानल उठेको, स्क्रिन बाहिर निस्किएको वा फोनको आकार असामान्य देखिन सक्छ । यस्तो समस्या ब्याट्रीभित्र रासायनिक प्रतिक्रिया भएर ग्यास जम्मा हुँदा देखिन सक्छ ।

ब्याट्री फुलेको देखिएमा त्यसलाई सामान्य समस्या ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन । यस्तो फोन प्रयोग गर्न वा चार्ज गर्न बन्द गरी सुरक्षित रूपमा प्राविधिकको सल्लाह लिनुपर्छ । ब्याट्रीलाई थिच्ने, प्वाल पार्ने वा आफैँ निकाल्ने प्रयास गर्नु हुँदैन ।

२. फोन असामान्य रूपमा तात्नु
चार्ज गर्दा वा लामो समयसम्म गेम खेल्दा स्मार्टफोन केही तात्नु सामान्य हुन सक्छ । तर, फोन प्रयोग नगर्दा पनि अत्यधिक तात्ने, बारम्बार तापक्रम बढ्ने वा सामान्य काम गर्दा नै असहज रूपमा तात्ने समस्या देखिएमा सावधान हुनुपर्छ ।

यस्तो अवस्थामा फोन चार्जबाट हटाउनुहोस् र प्रयोग बन्द गरी ताप हट्न दिनुहोस् । फोनलाई ओछ्यान, सिरानी वा अन्य ताप थुन्ने सतहमा नराख्नुहोस् । अत्यधिक तापसँगै ब्याट्री फुल्ने, गन्ध आउने वा धुवाँ निस्कने संकेत देखिएमा फोनलाई नछोई सुरक्षित दूरी कायम गर्नुहोस् र प्राविधिक सहायता लिनुहोस् ।

३. चार्ज गर्दा स्थान र तापक्रममा ध्यान दिनुहोस्
स्मार्टफोन चार्ज गर्दा केही ताप उत्पन्न हुन्छ । तर, प्रत्यक्ष घाम पर्ने ठाउँ, तातो सवारी साधनभित्र वा हावा आवतजावत नहुने स्थानमा फोन चार्ज गर्दा तापक्रम अत्यधिक बढ्न सक्छ ।

त्यसैले फोनलाई सामान्य तापक्रम भएको, सुख्खा र हावा आवतजावत हुने ठाउँमा चार्ज गर्नु उपयुक्त हुन्छ । फोन चार्ज गर्दा सिरानी वा सिरकले छोप्ने तथा तातो उपकरणको नजिक राख्ने गर्नु हुँदैन ।

फोनसँग मिल्ने गुणस्तरीय चार्जर र केबल प्रयोग गर्नुहोस् । निर्माता कम्पनीले तोकेको चार्जिङसम्बन्धी निर्देशन पालना गर्नु पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

४. फोन पानीमा भिजेमा आफैँ मर्मत नगर्नुहोस्
वर्षात्‌मा छाता नहुँदा, गोजीमा राखेको फोन पानीमा खस्दा वा अन्य कारणले स्मार्टफोन भिज्न सक्छ । पानी फोनभित्र पसेमा ब्याट्री, चार्जिङ पोर्ट वा अन्य विद्युतीय भागमा क्षति पुग्न सक्छ ।

फोन भिजेपछि तुरुन्तै चार्जमा जोड्नु हुँदैन । भिजेको फोनलाई चार्ज गर्दा सर्ट सर्किट वा अन्य विद्युतीय समस्या आउन सक्छ । फोनलाई हेयर ड्रायर वा अन्य ताप दिने उपकरणले सुकाउने प्रयास पनि गर्नु हुँदैन ।

फोन बन्द गर्नुहोस्, बाहिरी भागलाई नरम कपडाले पुछ्नुहोस् र आवश्यक परे अधिकृत सर्भिस सेन्टरमा जाँच गराउनुहोस् । फोनभित्र पानी पसेको शंका भएमा पूर्ण रूपमा सुरक्षित भएको पुष्टि नभएसम्म चार्ज नगर्नुहोस् ।

५. फोन बारम्बार खस्नबाट जोगाउनुहोस्
स्मार्टफोन बारम्बार खस्दा बाहिरी भागमा मात्र नभई भित्रका कम्पोनेन्ट र ब्याट्रीमा समेत क्षति पुग्न सक्छ । बाहिरबाट फोन सामान्य देखिए पनि भित्रको ब्याट्रीमा असर परेको हुन सक्छ ।

फोन खसेपछि असामान्य रूपमा तात्ने, ब्याट्री फुल्ने, गन्ध आउने वा चार्ज गर्दा समस्या देखिने भएमा त्यसलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन । यस्तो अवस्थामा फोन प्रयोग गर्न र चार्ज गर्न बन्द गरी प्राविधिकबाट जाँच गराउनु उचित हुन्छ ।

फोनलाई सुरक्षित राख्न गुणस्तरीय कभर र स्क्रिन प्रोटेक्टर प्रयोग गर्न सकिन्छ । यद्यपि, कभरले सबै प्रकारका भित्री क्षतिबाट फोनलाई जोगाउने ग्यारेन्टी भने गर्दैन ।

फोनबाट धुवाँ वा आगो निस्किए के गर्ने ?
ब्याट्रीमा खराबी आएमा फोनबाट धुवाँ निस्कने, असामान्य गन्ध आउने, सुस्स आवाज सुनिने वा आगो लाग्ने जस्ता घटना हुन सक्छन् । यस्तो अवस्थामा फोनलाई हातले समातेर सार्ने वा आफैँ खोल्ने प्रयास गर्नु हुँदैन ।

सम्भव भए सुरक्षित दूरीबाट विद्युत् आपूर्ति बन्द गर्नुहोस्, वरपरका मानिसलाई टाढा राख्नुहोस् र आवश्यक परे अग्नि नियन्त्रण सेवाको सहायता लिनुहोस् । ब्याट्रीमा आगो लागेको अवस्थामा फोनलाई पानीमा डुबाएर वा असुरक्षित तरिकाले निभाउने प्रयास नगर्नुहोस् ।

स्मार्टफोनमा देखिने असामान्य संकेतलाई समयमै पहिचान गर्नु नै सम्भावित दुर्घटनाबाट जोगिने महत्त्वपूर्ण उपाय हो । ब्याट्री फुलेको, फोन असामान्य रूपमा तातेको वा भौतिक क्षति पुगेको अवस्थामा बेवास्ता नगरी प्रयोग बन्द गर्नु र आवश्यक प्राविधिक सहायता लिनु सुरक्षित हुन्छ ।