काठमाडौं । अमेरिका र चीनबीच कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधिमा बढ्दो प्रतिस्पर्धासँगै एकअर्काका प्रविधि नक्कल गरेको आरोप समेत चर्किएको छ । अमेरिकी साइबर सुरक्षा अधिकारीहरूले केही ठूला चिनियाँ एआई कम्पनीले अमेरिकी एआई मोडलको क्षमता र प्रविधि हासिल गर्न व्यवस्थित रूपमा नक्कल गर्ने प्रक्रिया प्रयोग गरिरहेको आरोप लगाएका छन् ।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार चीनमा आधारित केही कम्पनीले अमेरिकी एआई प्रणालीसँग ठूलो संख्यामा अन्तरक्रिया गराई त्यसबाट प्राप्त परिणामलाई आफ्ना मोडल प्रशिक्षणमा प्रयोग गरिरहेका छन् । यस्तो प्रक्रियाबाट अमेरिकी कम्पनीहरूले विकास गरेका उन्नत एआई मोडलका क्षमता आफ्ना प्रणालीमा अनुकरण गर्ने प्रयास भइरहेको उनीहरूको दाबी छ ।

ठूला एआई मोडलबाट प्राप्त परिणामलाई आधार बनाएर अर्को मोडललाई त्यसकै जस्तो काम गर्न सिकाउने प्रक्रियालाई एआई क्षेत्रमा सामान्यतः ‘डिस्टिलेसन’ प्रविधिका रूपमा प्रयोग गरिन्छ । तर अमेरिकी अधिकारीहरूले चिनियाँ कम्पनीहरूले यही प्रविधिलाई अमेरिकी एआईको क्षमता नक्कल गर्न ठूलो स्तरमा प्रयोग गरेको आरोप लगाएका छन् ।

अमेरिकी दाबीअनुसार डीपसिक, मुनसट एआई, अलीबाबा, मिनीमैक्स, स्टेपफन र जेड.एआईलगायत कम्पनीले ओपनएआई, एन्थ्रोपिक, गुगल र एक्सएआईका एआई मोडलसँग लाखौँ पटक अन्तरक्रिया गरी तिनको क्षमता बुझ्ने तथा अनुकरण गर्ने उद्देश्यले विभिन्न अनुरोध प्रयोग गरेका थिए ।

यस्तो गतिविधि सन् २०२४ को अन्त्यतिरदेखि चिनियाँ सरकारको जानकारीमा भइरहेको हुनसक्ने अमेरिकी अधिकारीहरूको दाबी छ । उनीहरूले यसलाई अमेरिकी एआई क्षेत्रमा विकसित प्रविधि र क्षमतामाथि पहुँच हासिल गर्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

चिनियाँ एआई कम्पनीहरूको तीव्र प्रगतिले अमेरिकी प्रविधि कम्पनीमाथि प्रतिस्पर्धात्मक दबाब बढिरहेका बेला अमेरिकी प्रशासनमाथि विदेशी एआई मोडलको प्रयोगमा थप कडाइ गर्नुपर्ने दबाब समेत बढेको छ ।

यद्यपि अमेरिकी प्रविधि उद्योगभित्रै विदेशी एआई मोडलमाथि पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउने विषयमा मतभेद देखिएको छ । गत जुलाईमा दर्जनौँ अमेरिकी स्टार्टअपले विदेशी एआई मोडलमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउनुअघि त्यसको सम्भावित प्रभावबारे पुनर्विचार गर्न आग्रह गरेका थिए ।

अमेरिकाको आरोपलाई चीनले भने अस्वीकार गरेको छ । चिनियाँ पक्षले उल्टै अमेरिकी एआई कम्पनीहरूले आफ्ना मोडल विकास तथा प्रशिक्षणका क्रममा चिनियाँ एआई प्रणालीका उदाहरण प्रयोग गरिरहेको आरोप लगाएको छ ।

यससँगै विश्वका दुई प्रमुख प्रविधि शक्ति अमेरिका र चीनबीच एआई विकासमा प्रतिस्पर्धा मात्र नभई प्रविधि चोरी र नक्कलसम्बन्धी आरोप–प्रत्यारोप पनि तीव्र हुँदै गएको छ । सम्भावित उच्चस्तरीय अमेरिका–चीन वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा सार्वजनिक भएको यो विवादले दुई देशबीचको प्रविधि प्रतिस्पर्धा थप संवेदनशील बन्दै गएको संकेत गरेको छ ।