कीवर्डहरू -

Most read

एआई मानवभन्दा बुद्धिमान बन्दै गएको छ, मानव अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्छ : नोबेल पुरस्कार विजेता जेफ्री हिन्टन

काठमाडौं । नोबेल पुरस्कार विजेता वैज्ञानिक जेफ्री हिन्टनले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को तीव्र विकासले भविष्यमा मानव अस्तित्वमाथि गम्भीर जोखिम निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन् । मानवभन्दा बढी बुद्धिमान प्रविधि निर्माण हुने क्रम अघि बढिरहेकाले यसको विकासलाई सुरक्षित र नियन्त्रित बनाउन सरकारहरूले तत्काल कदम चाल्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

पीबीएस टेलिभिजनको कार्यक्रम ‘फायरिङ लाइन विथ मार्गरेट हुभर’ मा बोल्दै हिन्टनले एआईको नियमन र सुरक्षाको जिम्मेवारी प्रविधि कम्पनीहरूलाई मात्र दिन नहुने बताए । आर्थिक लाभलाई प्राथमिकता दिने कम्पनीहरूले स्वेच्छाले आफ्ना प्रविधिका जोखिम नियन्त्रण गर्छन् भन्ने विश्वास गर्न नसकिने उनको तर्क छ । त्यसैले एआईलाई सुरक्षित बनाउने कानुनी व्यवस्था निर्माणका लागि सरकारलाई दबाब दिन उनले सर्वसाधारणलाई समेत आग्रह गरेका छन् ।

मानवभन्दा शक्तिशाली प्रविधि निर्माणको जोखिम
हिन्टनका अनुसार एआईको क्षमता अहिले अनुमान गरिएभन्दा तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको छ । मानवले निर्माण गरेको प्रविधि भविष्यमा मानिसभन्दा बढी बुद्धिमान बन्न सक्ने सम्भावना रहेकाले त्यसको परिणामबारे अहिल्यै गम्भीर हुनुपर्ने उनले बताए ।

उनले विकसित हुँदै गरेका एआई प्रणालीलाई परग्रही प्राणीसँग तुलना गर्दै मानिसले आफूभन्दा बुद्धिमान अर्को अस्तित्व निर्माण गरिरहेको टिप्पणी गरे । त्यस्तो प्रविधिले भविष्यमा मानवकै हितमा काम गर्छ भन्ने सुनिश्चितता नरहेको उनको चिन्ता छ ।

यसअघि मानवभन्दा धेरै बुद्धिमान एआई अर्थात् ‘सुपरइन्टेलिजेन्स’ विकास हुन अझै १० देखि २० वर्ष लाग्न सक्ने अनुमान गरिँदै आएको थियो । तर पछिल्लो समय प्रविधिमा भइरहेको तीव्र प्रगतिले यो अवस्था सोचेभन्दा चाँडै आउन सक्ने हिन्टनको आकलन छ ।

उनका अनुसार एआई मानव नियन्त्रणभन्दा बाहिर जाने अवस्था रोक्न सुरक्षा अनुसन्धान, जोखिम मूल्याङ्कन र नियन्त्रणका उपायमा अहिले नै पर्याप्त लगानी आवश्यक छ ।

प्रविधि क्षेत्रका प्रभावशाली व्यक्तिमाथि प्रश्न
अन्तर्वार्ताका क्रममा हिन्टनले एआईको विकासमा प्रभाव पारिरहेका प्रविधि कम्पनीका प्रमुखहरूको भूमिकाबारे पनि धारणा राखे । एनभिडियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुआङसँग सम्बन्धित विवादबारे सोधिएको प्रश्नमा उनले हुआङलाई गल्ती गरेका एक भद्र व्यक्तिका रूपमा चित्रण गरे ।

यद्यपि, टेस्लाका प्रमुख एलन मस्क र मेटाका प्रमुख मार्क जुकरबर्गप्रति भने उनले आलोचनात्मक टिप्पणी गरे। उनीहरूले व्यक्तिगत स्वार्थ र आर्थिक लाभलाई प्राथमिकता दिने प्रवृत्ति देखाएको हिन्टनको आरोप थियो ।

एआईजस्तो विश्वव्यापी प्रभाव पार्ने प्रविधिको भविष्य केही सीमित व्यक्तिको स्वार्थ र निर्णयमा निर्भर हुन नहुने उनको भनाइ छ । यसको विकास र प्रयोगसम्बन्धी निर्णयमा सार्वजनिक हित तथा मानव सुरक्षालाई केन्द्रमा राख्नुपर्ने उनले औँल्याए ।

अमेरिका र चीनबीच सहकार्यमा जोड
एआई विकासमा अमेरिका र चीनबीच बढिरहेको प्रतिस्पर्धाले प्रविधिको सुरक्षित प्रयोगमा थप चुनौती सिर्जना गर्न सक्ने हिन्टनको चिन्ता छ । एआईबाट उत्पन्न हुने जोखिम कुनै एउटा देशमा मात्र सीमित नहुने भएकाले दुवै शक्तिशाली राष्ट्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेको उनले बताए ।

उनले भविष्यमा एआई प्रणालीमा चेतना विकास हुन सक्ने सम्भावनालाई पनि गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने धारणा राखेका छन् । मेसिनमा चेतना उत्पन्न भएको अवस्थामा मानिसले त्यस्ता प्रणालीप्रति कस्तो नैतिक जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा समयमै बहस सुरु गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

हिन्टनले आफ्नो आगामी पुस्तक ‘स्मार्टर द्यान अस’ मार्फत पनि एआईका सम्भावित चुनौती र जोखिमबारे चर्चा गरेका छन् । उनका अनुसार एआईको विकासलाई रोक्नेभन्दा त्यसलाई सुरक्षित, जिम्मेवार र मानव हितअनुकूल बनाउने उपाय खोज्नु अहिलेको आवश्यकता हो ।

यसका लागि सरकारको प्रभावकारी नियमनसँगै नागरिकको खबरदारी र प्रविधि कम्पनीहरूको जवाफदेहिता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुने उनले बताएका छन् ।

Most read

गलत जानकारी दिएको भन्दै मेटालाई ४ लाख ५० हजार पाउण्ड जरिवाना

काठमाडौं । बेलायतको सञ्चार नियामक निकाय अफकमले नियामकको औपचारिक सूचना अनुरोधको जवाफमा गलत जानकारी उपलब्ध…

सामाजिक समस्या समाधानमा प्रविधिको प्रयोग : आइसिटी अवार्ड २०२६ का शीर्ष १० नवप्रवर्तन

काठमाडौं । कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, वातावरण, यातायात, विपद् व्यवस्थापनदेखि सहरी सेवासम्म प्रविधिको उपयोग ग…

फोन ठगी रोक्न रुसको नयाँ व्यवस्था, बैंकबाट कल आउँदा स्क्रिनमै देखिनेछ संस्थाको नाम

काठमाडौं । फोनमार्फत हुने वित्तीय ठगीका घटना न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यले रुसले बैंकबाट आउने कलमा सम्बन्धित बैंक…

अमेरिकाका प्रमुख बैंकमा एकैपटक प्राविधिक समस्या, सेवा अवरुद्ध हुनुको कारण के ?

काठमाडौं । अमेरिकाका प्रमुख बैंकहरूमा देखिएको प्राविधिक समस्याका कारण हजारौं ग्राहकले बैंकिङ सेवा प्रयोग गर्…

प्रोटोन ई.मास ५ बन्यो मलेसियाको सर्वाधिक बिक्री हुने ईभी

काठमाडौं । मलेसियाको विद्युतीय सवारी बजारमा प्रोटोन ई.मास ५ ले अक्टोबर २०२६ मा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको…

आइएमई बिग सावधिक जीवन बीमा योजना सार्वजनिक

काठमाडौं । आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडले लक्ष्मीपूजाको पावन अवसरमा मिति २०८३/०७/२२ गते लोयल्टी बोन…

घरेलु महिला श्रमिकलाई सीप र रोजगारीको अवसर, २१ जनाका लागि आवेदन खुला

काठमाडौं । ललितपुरमा कार्यरत २१ जना घरेलु महिला श्रमिकलाई सीप विकास तथा रोजगारी प्रवर्द्धनसम्बन्धी तालिम प्रदा…

माइक्रोसफ्टका सेवा अवरुद्ध हुँदा ७० भन्दा बढी देश प्रभावित, समस्या समाधान भएको घोषणा

काठमाडौं । माइक्रोसफ्टले आफ्ना क्लाउड तथा डिजिटल सेवामा देखिएको विश्वव्यापी प्राविधिक अवरोध पूर्ण रूपमा हटेको …

प्रयोगकर्ताका निजी तस्बिरमा सहमतिबिनै पहुँच, मेटालाई १ खर्ब ३४ अर्ब जरिवाना

काठमाडौं । प्रयोगकर्ताको स्पष्ट सहमतिबिना मोबाइलमा रहेका व्यक्तिगत तस्बिर तथा भिडियोमा पहुँच बनाएको आरोपमा इट…

स्टारसिपको अवतरण परीक्षणमा असफलता, माथिल्लो भाग समात्ने प्रयास अन्योलमा

काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष कम्पनी स्पेसएक्सले आफ्नो विशाल रकेट ‘स्टारसिप’ को माथिल्लो भाग पृथ्वीम…

के एआईले दिन सक्छ चिकित्सकले जस्तै स्वास्थ्य सुझाव ? अध्ययन गर्दै एप्पल

काठमाडौं । स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी लिन कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोग बढ्दै गएपछि प्रविधि कम्पनी एप्पलले यस …

आयल निगमलाई डिजिटल बनाइँदै, इन्धन अर्डरदेखि भुक्तानीसम्म अनलाइन

काठमाडौं । नेपाल आयल निगमले वार्षिक करिब ३०० अर्ब रुपैयाँ बराबरको कारोबारलाई डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्…

प्रयोगकर्ताको डाटा संरक्षणमा लापरबाही, टिन्डरलाई १ करोड १२ लाख युरो जरिवाना

काठमाडौं । डेटिङ एप टिन्डरको सञ्चालक कम्पनी म्याच ग्रुपलाई युरोपेली संघको व्यक्तिगत डाटा संरक्षणसम्बन्धी कानुन उ…

एस्ट्रोनमी ओलम्पियाडमा नेपाली विद्यार्थीको ऐतिहासिक सफलता, रजतसहित चार पदक

काठमाडौं । रुसको सिरियसमा नोभेम्बर ६ देखि १४ सम्म सम्पन्न पाँचौं ओपन वर्ल्ड एस्ट्रोनमी ओलम्पियाड (OWAO 2026) मा…

राइजिङ स्टार इन्नोभेसन आइसिटी अवार्ड २०२६ का उत्कृष्ट १५ सेमिफाइनलिस्ट : प्रविधिमार्फत समस्या समाधानको प्रयास

काठमाडौं । नेपालमा प्रविधिको विकाससँगै नयाँ सोच, सिर्जनशीलता र नवप्रवर्तनमा आधारित परियोजनाहरू पनि अघ…