काठमाडौं । भिडियो निर्माणमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । युट्युबले सार्वजनिक गरेको नयाँ अध्ययनअनुसार, पछिल्लो एक वर्षमा भिडियो अपलोड गरेका १४ देखि ४४ वर्ष उमेर समूहका ७२ प्रतिशत क्रिएटरले भिडियो वा तस्बिर बनाउन एआई टुल प्रयोग गरेका छन् ।

युट्युबको ‘कल्चर एन्ड ट्रेन्ड्स’ कार्यक्रमअन्तर्गत अनुसन्धान संस्था एनआरजीसँगको सहकार्यमा गरिएको अध्ययनले एआई क्रिएटरहरूको सिर्जनात्मक प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण हिस्सा बन्दै गएको देखाएको हो ।

अध्ययनले एआईको प्रयोग भिडियो सम्पादनमा मात्र सीमित नरहेको पनि औँल्याएको छ । क्रिएटरहरूले आफ्नै स्वरूप परिवर्तन गर्न, काल्पनिक पात्र बन्न, नयाँ फेसन डिजाइन तयार पार्न र गेमिङदेखि सिनेमासम्मका दृश्य सिर्जना गर्न यो प्रविधिको उपयोग गरिरहेका छन् ।

एआई भिडियोमा आफैँलाई प्रस्तुत गर्ने आकर्षण
एआई प्रविधिको लोकप्रियतासँगै प्रयोगकर्ताहरूले आफूलाई विभिन्न काल्पनिक परिस्थिति र भूमिकामा प्रस्तुत गर्ने क्रम बढेको छ । युट्युबको अध्ययनअनुसार, एआई भिडियो पोस्ट गर्ने दुईतिहाइभन्दा बढी मानिसले आफूलाई नै भिडियोको मुख्य विषय बनाएका छन् ।

त्यस्तै, सर्वेक्षणमा सहभागी ६१ प्रतिशत मानिसले एआईको सहायताले आफूलाई भिडियोभित्र समावेश गर्न इच्छुक रहेको बताएका छन् । यो प्रवृत्तिले सामान्य प्रयोगकर्तालाई समेत चलचित्रका पात्रजस्तै देखिने, फरक परिवेशमा आफूलाई प्रस्तुत गर्ने वा वास्तविक जीवनमा सम्भव नहुने दृश्य निर्माण गर्ने अवसर दिएको छ ।

उदाहरणका लागि, कुनै व्यक्तिले आफूलाई हास्य नाटकको मुख्य पात्र, ऐतिहासिक चलचित्रको चरित्र वा काल्पनिक संसारको नायकका रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छ । यद्यपि, यही सुविधाले व्यक्तिको वास्तविक स्वरूप र एआईबाट सिर्जना गरिएको दृश्यबीचको भिन्नता छुट्याउन कठिन बनाउने जोखिम पनि बढाएको छ ।

कसैको अनुहार वा पहिचानलाई गलत सन्दर्भमा प्रयोग गर्दा भ्रामक सूचना फैलिनुका साथै व्यक्तिको प्रतिष्ठामा असर पर्न सक्छ ।

फेसनदेखि गेमिङसम्म फैलिँदै एआईको प्रयोग
एआई टुलले क्रिएटरहरूलाई सीमित बजेट र स्रोत साधनमै नयाँ अवधारणालाई दृश्यमा उतार्न मद्दत गरिरहेको छ । युट्युबको प्रतिवेदनअनुसार, प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो पेसा वा दैनिक जीवनसँग सम्बन्धित पात्रलाई समेत फरक भूमिकामा देखाउन थालेका छन् ।

उदाहरणका लागि, व्यायाम प्रशिक्षकलाई डाक्टर, न्यायाधीश वा सुपरहिरोको स्वरूपमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ । फेसन क्षेत्रमा नयाँ डिजाइनरहरूले आफूले कल्पना गरेका पोसाक र शैलीको दृश्य तयार पार्न एआई प्रयोग गरिरहेका छन् ।

गेमिङका पारखीहरूले आफूलाई खेलभित्रका दृश्यमा समावेश गराउने गरेका छन् भने अन्य क्रिएटरले काल्पनिक संसार र चलचित्रमा देखिने जटिल दृश्य निर्माणमा यसको उपयोग गरिरहेका छन् ।

यसअघि यस्ता दृश्य तयार पार्न महँगो उपकरण, विशेष प्रभाव र ठूलो निर्माण टोली आवश्यक पर्न सक्थ्यो । एआई टुलको उपलब्धताले भने व्यक्तिगत क्रिएटरलाई पनि आफ्नो कल्पना दृश्यात्मक सामाग्रीमा रूपान्तरण गर्न सहज बनाएको छ ।

रचनात्मक अवसरसँगै ‘एआई स्लप’को चिन्ता
एआईको सहज पहुँचले भिडियो उत्पादन बढाएपनि सबै सामाग्री गुणस्तरीय र अर्थपूर्ण हुन्छन् भन्ने छैन । पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालमा कम प्रयासमा ठूलो सङ्ख्यामा उत्पादन गरिएका, दोहोरिने वा कमजोर गुणस्तरका एआई सामाग्रीलाई ‘एआई स्लप’ भन्ने गरिएको छ ।

यस्ता सामाग्रीको अत्यधिक उत्पादनले दर्शकलाई उपयोगी र मौलिक भिडियो पहिचान गर्न कठिन बनाउन सक्छ । त्यस्तै, एआईबाट सिर्जित दृश्यलाई वास्तविक घटनाजस्तो प्रस्तुत गरिँदा गलत सूचना फैलिने सम्भावना पनि रहन्छ ।

यसले युट्युबजस्ता भिडियो प्लेटफर्मसामु दुईवटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न खडा गरेको छ, एआईबाट सिर्जना हुने नयाँ रचनात्मक सम्भावनालाई कसरी प्रोत्साहन गर्ने र कम गुणस्तरका वा भ्रामक सामाग्रीको विस्तारलाई कसरी नियन्त्रण गर्ने ?

एआईले भिडियो निर्माणको लागत र प्राविधिक अवरोध घटाउँदै लगे पनि मौलिक विचार, विश्वसनीयता र प्रभावकारी कथावाचनको महत्त्व भने कायमै रहने देखिन्छ । क्रिएटरका लागि अब प्रविधि प्रयोग गर्न जान्नु मात्रै पर्याप्त नहुने र त्यसबाट दर्शकलाई अर्थपूर्ण अनुभव दिन सक्नु पनि उत्तिकै आवश्यक हुने देखिएको छ ।