काठमाडौं । इन्टरनेशनल मोनेटरी फन्ड (आईएमएफ)ले क्लाउड माइथोसजस्ता एआई मोडेलहरू ग्लोबल फाइनेंस सिस्टमका लागि ठूलो खतरा बन्न सक्ने चेतावनी दिएको छ ।

७ अप्रिल २०२६ मा प्रसिद्ध एआई कम्पनी एन्थ्रोपिकले आफ्नो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उन्नत एआई मोडेल ‘क्लाउड माइथोस’ सार्वजनिक गर्‍यो । साइबर सुरक्षाको मामिलामा यो यति छिटो र शक्तिशाली छ कि कम्पनीले यसलाई सर्वसाधारणका लागि लञ्च गर्नसमेत अस्वीकार गर्‍यो । कम्पनीको विश्वास छ कि यदि यो मोडेल गलत हातमा पर्‍यो भने, पूरै इन्टरनेटमा तबाही मच्चिन सक्छ ।

अब, एक महिनापछि इन्टरनेशनल मोनेटरी फन्ड (आईएमएफ) ले एक ब्लग पोस्टमार्फत चेतावनी दिएको छ कि क्लाउड माइथोसजस्ता एआई मोडेलहरू ग्लोबल फाइनेंस सिस्टमका लागि ठूलो खतरा बन्न सक्छन् । आईएमएफको यो चेतावनी यस्तो समयमा आएको हो अमेरिका लगायत केही अरु देशका सरकारहरूले पनि यो मोडेलप्रति चिन्ता व्यक्त गरिसकेका छन् । यहाँसम्म कि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एआई मोडेलहरूको निगरानीका लागि एउटा विशेष कमिटी बनाउने विषयमा समेत विचार गरिरहेका छन् ।

आईएमएफका अनुसार, क्लाउड माइथोसजस्ता उन्नत एआई मोडेलहरूले वित्तीय जगतका लागि गम्भीर चुनौती खडा गर्न सक्छन् । किनभने यस्ता मोडेलहरूले कम्प्युटर नेटवर्कका सुरक्षा कमजोरीहरू पलक झिम्क्याउने समयमै पहिचान गर्न सक्छन् । एन्थ्रोपिकले आफैं पनि यो मोडेलले सफ्टवेयर र अपरेटिङ सिस्टममा यस्ता हजारौँ कमजोरीहरू फेला पार्न सक्छ, जसलाई मानवीय आँखाले देख्न सक्दैन । खतरा झन् बढ्छ जब यस्तै शक्ति ह्याकरहरूको हातमा पुग्छ ।

किनभने उनीहरूले प्रायः हरेक ठूलो संस्थाले प्रयोग गर्ने प्रणालीलाई सजिलै निशाना बनाउन सक्छन् । यसको परिणामस्वरूप, पेमेन्ट नेटवर्कदेखि बैंक अकाउन्टसम्मको सम्पूर्ण वित्तीय प्रणालीमा एकैसाथ धेरै ठाउँमा गडबडी आउन सक्छ । यसले बैंकिङ सेवाहरू नै ठप्प हुने डर मात्र होइन, विश्वव्यापी स्तरमा ठूलो आर्थिक क्षति पनि निम्त्याउन सक्छ ।

आईएमएफको चेतावनीको केन्द्रमा सबैभन्दा ठूलो चिन्ता यो छ कि क्लाउड माइथोसजस्ता एआई मोडेलहरू मशिनी स्पीडमा काम गर्छन् । जसले ह्याकरहरूलाई पहिलेको तुलनामा धेरै छिटो आक्रमण गर्ने क्षमता दिन्छ ।

वास्तविक डर के हो भने आक्रमणकारीहरूले प्रणालीका सुरक्षा कमजोरीहरूको फाइदा यति छिटो उठाउनेछन् कि कम्पनीहरूलाई ती कमजोरीहरू सुधार्ने वा सेक्युरिटी प्याच लगाउने मौका नै नपाउन सक्छ । यो खतरा केवल बैंकिङ क्षेत्रमा सीमित छैन, बरु ऊर्जा, टेलिकम र पब्लिक सर्भिस जस्ता महत्त्वपूर्ण क्षेत्रहरू पनि यसको चपेटामा पर्न सक्छन् । यसले समग्र आधारभूत संरचना ठप्प हुने जोखिम बढाएको छ ।

स्थिति डर लाग्दो देखिए पनि आईएमएफको भनाइ छ कि यसबाट बच्ने एउटै बाटो हो; अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य । विश्वका सबै देशहरूले मिलेर कडा सुरक्षा नियम बनाउनु पर्नेछ । साथै, साइबर आक्रमणबाट बच्न प्रोटेक्टिभ एआईको प्रयोग गर्नुपर्नेछ र सबै देशहरूले आपसमा समाधानहरू साटासाट गर्नुपर्नेछ ।

अहिलेसम्म कसको पहुँचमा छ यो एआई मोडेल ?

हाल ‘क्लाउड माइथोस’ सबैका लागि उपलब्ध छैन । एन्थ्रोपिकको ‘प्रोजेक्ट ग्लासविङ’ अन्तर्गत केवल ४० वटा छानिएका कम्पनीहरूलाई मात्र यसको पहुँच दिइएको छ । तीमध्ये अमेजन, गूगल र एपलजस्ता ठूला टेक कम्पनीहरू पनि छन् ।

क्लाउड माइथोसको सीमित पहुँचले अहिले विश्वभर सुरक्षा स्तरबारे नयाँ बहस सुरु गरिदिएको छ । किनभने हाल यसको पहुँच केही संस्थाहरूसम्म मात्र सीमित छ । त्यसैले गैर-अमेरिकी बैंकहरू र वित्तीय संस्थाहरूसँग यस्तो उन्नत प्रविधिजन्य सुरक्षा छैन, जसले उनीहरूलाई बढी संवेदनशील बनाउँछ ।

यही कारणले युरोपियन युनियन (ईयू), भारत र क्यानडा जस्ता देशहरूले आफ्नो साइबर सुरक्षा बलियो बनाउन यस मोडेलको पहुँच पाउने प्रयास गरिरहेका छन् । तर यसमा ठूलो कूटनीतिक पेच पनि छ । मानिन्छ कि अमेरिकी सरकार अहिले विदेशी सरकारहरूलाई यसको पूर्ण पहुँच दिन पक्षमा छैन र उनीहरूले सीमित पहुँचमै चित्त बुझाउनु पर्ने हुन सक्छ ।