आईसीटी समाचार
कर चुक्ता प्रमाणपत्र लिन कार्यालय धाउने, लामो लाइन बस्ने र कागजी झन्झट बेहोर्ने दिन क्रमशः घट्दै गएका छन्। आन्तरिक राजस्व विभागले सञ्चालन गर्दै आएको आईआरडी (IRD) को ट्याक्सपेयर पोर्टल (Taxpayer Portal) मार्फत अब करदाताले आफ्नै प्यान (PAN), युजरनेम (Username) र पासवर्ड (Password) प्रयोग गरेर अनलाइनमै ट्याक्स क्लियरेन्स निकाल्न सक्ने प्रक्रिया थप सहज बनेको छ। डिजिटल सेवा प्रयोग गर्न जान्नेका लागि यो प्रणाली अहिले कर प्रशासनलाई छरितो, पारदर्शी र पहुँचयोग्य बनाउने एउटा उपयोगी उपकरणका रूपमा देखिन थालेको छ।
अनलाइन कर चुक्ता निकाल्न करदाताले ब्राउजरमा आईआरडी डट जिओभी डट एनपी खोल्नुपर्छ र सिधै ट्याक्सपेयर पोर्टल मा प्रवेश गर्नुपर्छ। त्यहाँ रहेको ट्याक्सपेयर लगइनबाट आफ्नो विवरण भरेर प्रणालीमा लगइन गरिन्छ। यदि कसैको खाता छैन भने क्रिएट युजर विकल्प प्रयोग गरी नयाँ खाता बनाउने सुविधा पनि उपलब्ध छ। यसले पहिलेभन्दा धेरै करदातालाई विभागीय कार्यालय नपुगी आफ्नै डिभाइसबाट सेवा लिन सहज बनाएको छ।
लगइनपछि करदाताले जनरल मेनु (General Menu) अन्तर्गत रहेको ट्याक्स क्लियरेन्स विकल्प चयन गर्नुपर्छ। त्यसपछि आफ्नो आय, कर कट्टी भएको ई–टिडीएस (E-TDS) विवरण र अन्य करसम्बन्धी तथ्याङ्क रुजु गर्ने चरण आउँछ। प्रणालीमा देखिएको विवरण र वास्तविक अभिलेख मिलेको अवस्थामा ट्याक्स क्याल्कुलेसन (Tax Calculation) गरी सबमिट गर्न सकिन्छ। यही चरण सफल भएपछि कर चुक्ता प्रमाणपत्र तयार हुन्छ। अन्तिम चरणमा प्रयोगकर्ताले उक्त प्रमाणपत्रलाई प्रिन्ट गरेर डाउनलोड गर्न वा पीडीएफका रूपमा सुरक्षित राख्न सक्छन्।
कर प्रशासनका जानकारहरूका अनुसार अनलाइन कर चुक्ता प्रक्रियामा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा ई–टिडीएस विवरण हो। कार्यालय वा नियोक्ताले कर कट्टी गरे पनि त्यो विवरण प्रणालीमा अद्यावधिक नभए प्रमाणपत्र ननिस्कन सक्छ। त्यसैले फाराम भर्नुअघि कर कट्टी तथा दाखिला भएको विवरण रुजु गर्नु आवश्यक हुन्छ। यो सावधानीले अनावश्यक त्रुटि, पुनःप्रक्रिया र समयको क्षति कम गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
यसका अतिरिक्त, यो सेवा ल्यापटप मात्र होइन, मोबाइलको ब्राउजरबाट पनि प्रयोग गर्न सकिने भएकाले अझ व्यवहारिक बनेको छ। प्रिन्टर नभएको अवस्थामा प्रिन्ट एज पीडीएफ (Print as PDF) प्रयोग गरेर प्रमाणपत्र मोबाइल वा कम्प्युटरमै सुरक्षित राख्न सकिन्छ। यसले व्यावसायिक प्रयोजन, बैंकिङ प्रक्रिया, वैदेशिक अध्ययन, ठेक्का, निवेदन वा अन्य प्रशासनिक काममा लाग्ने कर चुक्ता प्रमाणपत्रको पहुँचलाई अझ सरल बनाएको छ।
डिजिटल कर सेवाको यो अभ्यासले करदातालाई सहजता मात्र दिएको छैन, राज्यको सेवा प्रवाह प्रणालीलाई पनि आधुनिक बनाउने संकेत गरेको छ। कागजी प्रक्रियामा खर्चिने समय घट्दै जाँदा कर प्रशासनमा पारदर्शिता, रेकर्ड व्यवस्थापन र सेवा गुणस्तर सुधार हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ। अनलाइन कर चुक्ता प्रणाली अब केवल प्रविधिको सुविधा मात्र नभई करदातामैत्री प्रशासनको महत्वपूर्ण उदाहरण बन्दै गएको छ।
