स्नेहा झा
काठमाडौं । आजको डिजिटल युगमा ब्लुटुथ हाम्रो दैनिकीको एक अभिन्न हिस्सा बनिसकेको छ । स्मार्टफोन, हेडफोन, स्पिकर, ल्यापटप, स्मार्टवाचदेखि कारको इनफोटेनमेन्ट सिस्टमसम्म, धेरैजसो उपकरणहरू एक-आपसमा तारबिनै जोडिन ब्लुटुथ प्रविधिमै निर्भर छन् । तर यस प्रविधिको नाम कुनै प्राविधिक संक्षिप्त रूप होइन भन्ने कुरा धेरैलाई थाहा नहुन सक्छ । यस नामको पछाडि झन्डै एक हजार वर्षअघिको एक राजाको कथा लुकेको छ ।
एक राजाबाट आएको नाम
“ब्लुटुथ” नामको स्रोत डेनमार्कका राजा हाराल्ड गोर्मसन हुन्, जसलाई इतिहासमा “हाराल्ड ब्लुटुथ” भनेर चिनिन्छ । उनी सन् ९५८ तिर डेनमार्क र नर्वेलाई एकताबद्ध गर्न सफल भएका शासकका रूपमा प्रसिद्ध थिए । भनिन्छ, उनको एउटा दाँत मरेको थियो र त्यो नीलो–खरानी रंगको देखिन्थ्यो । यही विशेषताका कारण उनलाई “ब्लुटुथ” उपनाम दिइएको थियो ।
प्राचीन स्क्यान्डिनेभियाको एकता गराउने यही राजाको नाम पछि आधुनिक ताररहित युगको प्रतीक बन्न पुग्यो, जुन आफैंमा निकै रोचक संयोग हो ।
सहकार्यको लागि जन्मिएको प्रविधि
सन् १९९६ मा इन्टेल, एरिक्सन र नोकिया जस्ता तीन ठूला कम्पनीहरू छोटो दूरीको रेडियो प्रविधिलाई मानकीकरण गर्ने विषयमा छलफलमा बसेका थिए । उनीहरूको उद्देश्य फरक फरक उपकरण र उद्योगबीच सहज सम्पर्क र सहकार्य सम्भव बनाउनु थियो ।
त्यही बैठकमा इन्टेलका जिम कार्डाकले अस्थायी कोड नामका रूपमा “ब्लुटुथ” प्रस्ताव गरे । पछि उनले यो नामलाई राजा हाराल्ड ब्लुटुथसँग तुलना गर्दै भनेका थिए कि जसरी उनले स्क्यान्डिनेभियालाई एकताबद्ध गरेका थिए, त्यसैगरी यो प्रविधिले पनि पीसी र मोबाइललाई एकै सूत्रमा बाँध्नेछ ।
सुरुमा यो नाम केवल अस्थायी थियो । योजना अनुसार मार्केटिङ टोलीले पछि कुनै “अझ राम्रो” नाम खोज्ने थियो । तर घटनाक्रमले अर्कै मोड लियो ।
अन्तिम नाम किन ब्लुटुथ नै बन्यो ?
पछि गम्भीर नाम छान्ने चरणमा “रेडियोवायर” र “प्यान” (Personal Area Networking) जस्ता विकल्पहरू पनि छलफलमा आएका थिए । तर प्यान नाम पहिले नै इन्टरनेटमा अत्यधिक प्रयोग भइसकेको पाइयो । अर्कोतर्फ, रेडियोवायरको पूर्ण ट्रेडमार्क खोज समयमै टुंग्याउन सकिएन ।
यही कारणले अस्थायी नामका रूपमा राखिएको “ब्लुटुथ” नै अन्ततः आधिकारिक नाम बन्यो । समयमै नाम परिवर्तन गर्न नसकिएको यही कारण आज विश्वकै सबैभन्दा चिनिने वायरलेस ब्रान्डमध्ये एक जन्मियो ।
लोगोमा लुकेको इतिहास
ब्लुटुथको लोगो पनि यसको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिसँगै जोडिएको छ । लोगो दुई प्राचीन नर्डिक रनिक अक्षरहरूको संयोजनबाट बनेको हो, हागाल (ᚼ) र ब्जार्कान (ᛒ)। यी अक्षरहरू राजा हाराल्ड ब्लुटुथका प्रारम्भिक अक्षरहरू हुन् । त्यसैले ब्लुटुथको लोगो केवल डिजाइन मात्र होइन, इतिहास र आधुनिक प्रविधिलाई जोड्ने प्रतीक पनि हो ।
ताररहित युगको पहिचान
आज ब्लुटुथ केवल एउटा प्रविधि होइन, सुविधा, गति र स्वतन्त्रताको नाम बनिसकेको छ । तारको झन्झट बिना डिभाइसहरूबीच सानो दूरीमा डेटा आदानप्रदान गर्ने यो प्रणालीले हाम्रो काम गर्ने तरिका, मनोरञ्जनको शैली र दैनिक जीवनलाई नै बदलिदिएको छ ।
एक समय राजाले राज्यहरू एकताबद्ध गरेझैं, ब्लुटुथले उपकरण, प्लेटफर्म र प्रयोगकर्तालाई एकै डिजिटल संसारमा जोडेको छ । यही कारणले यसको नाम आज पनि त्यत्तिकै अर्थपूर्ण र कालजयी सुनिन्छ ।
