आईसीटी समाचार
काठमाडौं । नेपालका विद्यार्थीहरूले “कोडएभर ७.०” प्रतियोगिताको राष्ट्रिय चरणमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गर्दै ६ वटा पुरस्कार आफ्नो पक्षमा पारेका छन् । मे १६ र १७ (२०२६) मा दुई दिनसम्म चलेको यस प्रतियोगितामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), रोबोटिक्स, इन्टरनेट अफ थिङ्स (आईओटी) तथा कोडिङमा आधारित नवीनतम परियोजनाहरू प्रस्तुत गरिएका थिए । नेपालका विभिन्न विद्यालय तथा संस्थाहरूबाट आएका विद्यार्थी टोलीहरूले वास्तविक जीवनका स्वास्थ्य, वातावरण, कृषि तथा दिगो विकासजस्ता समस्याहरूको समाधान प्रस्तुत गर्दै पुरस्कार जितेका हुन् ।
प्रतियोगितामा स्किल्सअप ग्लोबल, उत्थान रोबोटिक्स ल्याब र बियोन्ड एपोजी लगायत संस्थाहरूको सहकार्य रहेको थियो । सहभागी विद्यालयहरूमा एसिया प्यासिफिक स्कुल, काठमाडौं न्यू क्यासल स्कुल, लालीगुराँस नेशनल एकेडेमी, रिलायन्स पब्लिक स्कुल, बागमती स्कुल, बूढानीलकण्ठ स्कुल, काठमाडौं भ्याली स्कुल एण्ड कलेज, मोरङ पाथीभरा स्कुल, ज्ञानोदय बाल बाटिका स्कुल, सेन्ट जोसेफ्स सेकेण्डरी स्कुल र डेजी इङ्लिस बोर्डिङ सेकेण्डरी स्कुल रहेका थिए ।
पुरस्कार विजेता टोली तथा परियोजनाहरू:
१. स्पार्क सिङ्क – “स्पार्की बडी” (कन्सोलेसन प्राइज – जुनियर ग्रुप)
यो टोलीमा प्रशान्न के.सी., रोहन शाह र प्रभव नाथ उप्रेती सदस्य छन् । उनीहरूले एआई-सञ्चालित एडीएचडी सहायक रोबोट विकास गरेका छन्, जसले बालबालिकालाई ध्यान केन्द्रित गर्न, भावना व्यवस्थापन गर्न, औषधि सेवन सम्झाउन तथा दैनिक दिनचर्या पालना गर्न सहयोग गर्छ ।
२. एनपी पेड – “कार्बन क्यास्केड” (गर्ल्स इन स्टेम अवार्ड)
यो टोलीमा सव्यता उपरकोटी, प्राञ्जल अधिकारी र लानी गुरुङ सदस्य छन् । उनीहरूले चुल्होबाट निस्कने धुँवा प्रदूषण कम गर्ने तथा संकलित कार्बन डाइअक्साइडलाई कृषिमा पुनःप्रयोग गर्ने वातावरणमैत्री परियोजना विकास गरेका छन् ।
३. सेवा टेक – “ओम्नी” (टेक फर एक्सिलेन्स अवार्ड)
यो टोलीमा शिवांश रावल, अनीश प्याकुरेल र युनिक महर्जन सदस्य छन् । उनीहरूले स्वचालित औषधि वितरण, एआईमार्फत औषधि पहिचान तथा आवाजमार्फत स्मरण गराउने सुविधा भएको स्मार्ट औषधि व्यवस्थापन प्रणाली विकास गरेका छन्, जसले विशेषगरी वृद्धवृद्धा तथा बिरामीलाई औषधि व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्याउँछ ।
४. एक्वा टेक टाइटन्स – “वाटर पल्स इन्टेलिजेन्स” (नेक्स्ट जेन हेल्थ इनोभेटर अवार्ड)
यो टोलीमा आरव ढकाल, रिवाज माकाजू र जिशान तामाङ सदस्य छन् । उनीहरूले आर्डुइनो-आधारित भूमिगत जल अनुगमन प्रणाली विकास गरेका छन्, जसले पानीको सतह तथा प्रदूषणको अवस्था वास्तविक समयमा निगरानी गर्न मद्दत गर्छ ।
५. एयर नोभा – “एयर ग्रो स्मार्ट सिस्टम” (फ्युचर फ्रन्टियर इनोभेटर अवार्ड)
यो टोलीमा प्रणव अधिकारी र आवर्त रेग्मी सदस्य छन् । उनीहरूले वायु गुणस्तर अनुगमन र वातावरणमैत्री हरितगृह प्रविधिको संयोजनमा आधारित स्मार्ट प्रणाली विकास गरेका छन्, जसले प्रदूषण, मल अभाव तथा अकुशल खेतीपातीजस्ता समस्याको समाधान गर्न सहयोग गर्छ ।
६. डेब्स – “एरोसेन्स” (कन्सोलेसन प्राइज – सिनियर ग्रुप)
श्रिस्ति शंकर, गुन्जन शर्मा कर्ण र परिवाशा पाठकले पोर्टेबल आईओटी-आधारित वायु गुणस्तर मापन प्रणाली विकास गरेका छन्, जसले वास्तविक समयमा वायु प्रदूषण र हानिकारक ग्यासहरूको पहिचान गर्न सक्षम हुन्छ । यो प्रणालीले वातावरणीय अवस्थाबारे तत्काल जानकारी उपलब्ध गराउँदै स्वस्थ र सचेत वातावरण निर्माणतर्फ जनचेतना अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुर्याउँछ ।
तयारी र सहयोग:
विद्यार्थीहरूले महिनौँको अनुसन्धान, कोडिङ, प्रोटोटाइपिङ, र परीक्षणमार्फत आफ्ना परियोजनाहरू तयार पारेका थिए । उनीहरूले आर्डुइनो, आईओटी, एआई मोडल, सेन्सर, तथा स्वचालन प्रणालीजस्ता नवीनतम प्रविधिहरू सिक्दै आफ्नो सीप विकास गरे । शिक्षक, सल्लाहकार, रोबोटिक्स प्रशिक्षक र विद्यालयहरूबाट प्राप्त निरन्तर मार्गदर्शन तथा आयोजक टोलीले उपलब्ध गराएको कार्यशाला, प्राविधिक सल्लाह, र परियोजना मूल्याङ्कनले विद्यार्थीहरूलाई बलियो आधार दिएको थियो ।
नेपालको एआई, कोडिङ र रोबोटिक्स शिक्षाका लागि महत्त्व:
यस उपलब्धिले नेपाली विद्यार्थीहरू नवप्रवर्तन तथा उदीयमान प्रविधिमा सक्षम रहेको प्रस्ट देखाउँछ । स्वास्थ्य, वातावरण, कृषि र दिगोपनजस्ता वास्तविक समस्या समाधान गर्न एआई, रोबोटिक्स, आईओटी, र कोडिङको प्रयोग गर्न सक्ने क्षमताले स्टीम शिक्षालाई थप प्रोत्साहन दिन्छ र देशभरका भावी प्रविधि आविष्कारकहरूका लागि प्रेरणा बन्न सक्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय अवसर:
कोडएभर ७.० (२०२५–२०२६ चक्र) को अन्तर्राष्ट्रिय फाइनल इन्डोनेसियाको राजधानी जकार्तामा रहेको बिनुस युनिभर्सिटीमा आयोजना हुनेछ । यसअघि कोडएभर ५.० (२०२३) को अन्तर्राष्ट्रिय फाइनल दुबई, युएईमा र कोडएभर ६.० (२०२४) को दोहा, कतारमा सम्पन्न भइसकेको छ ।
विजेता टोलीहरूले आगामी दिनमा उन्नत तालिम, प्रदर्शनी, इनोभेसन बुटक्याम्प, नेटवर्किङ कार्यक्रम र सम्भावित अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिताका लागि थप अवसर पाउने अपेक्षा गरिएको छ । यस्ता प्रतियोगिताले प्रविधि र उद्यमशीलताको ठूलो अवसरतर्फको पहिलो पाइला बन्ने गरेको पूर्वविजेता दीक्षान्त पाण्डेको उदाहरणले देखाउँछ, जसले माइक्रोसफ्टबाट १,५०,००० डलर र गुगलबाट २,००,००० डलरको स्टार्टअप सहयोग प्राप्त गर्दै विश्वव्यापी पहिचान बनाए ।
आयोजकले एआई, रोबोटिक्स तथा स्टीममा इच्छुक रहेका विद्याथीहरुलाई सल्लाह दिदै भने, “विद्यार्थीहरू जिज्ञासु रहनुपर्छ, निरन्तर प्रयोग गरिरहनुपर्छ, र असफलतासँग डराउनु हुँदैन । नेपालमा शिक्षा प्रायः सैद्धान्तिक ज्ञान, पढाइ, र घोकन्ते शैलीमा केन्द्रित छ, तर यस्ता प्रतियोगिताले विद्यार्थीलाई आफ्नो ज्ञान व्यावहारिक रूपमा प्रयोग गर्ने र सोचलाई वास्तविक आविष्कारमा बदल्ने अवसर दिन्छ । राम्रा परियोजनाहरू साधारण अवलोकन र दैनिक जीवनका समस्याबाट सुरु हुन्छन् । सिर्जनशीलता, टोली भावना, र निरन्तर सिकाइले नेपाली विद्यार्थीहरू एआई, कोडिङ, र रोबोटिक्समा विश्व स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छन् र समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने प्रविधि निर्माण गर्न सक्छन् ।”
प्रतियोगिताका आयोजकहरूले सबै सहभागी विद्यार्थी, प्रशिक्षक, विद्यालय र सहयोगी संस्थाहरू प्रति आभार व्यक्त गर्दै नेपालमा स्टीम शिक्षाको भविष्य अझ उज्ज्वल रहेको विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।
