आईसीटी समाचार
काठमाडौं । आजको डिजिटल युगमा बैंकिङ सेवा, मोबाइल वालेट र अनलाइन भुक्तानी प्रणाली हाम्रो दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनिसकेका छन् । तर, मोबाइल नम्बर परिवर्तन भएपछि त्यसबारे सम्बन्धित बैंक वा वित्तीय सेवा प्रदायकलाई जानकारी नदिँदा ठूलो आर्थिक जोखिम निम्तिन सक्ने भन्दै नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणलाई सचेत गराएको छ ।
मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ तथा विभिन्न डिजिटल वालेट सेवाहरू प्रयोग गर्दा ग्राहकको मोबाइल नम्बर र इमेल ठेगाना मुख्य पहिचानका रूपमा प्रयोग हुने गर्छन् । खातासम्बन्धी सूचना, कारोबारको विवरण, ओटीपी (वन टाइम पासवर्ड) लगायतका संवेदनशील जानकारी यिनै माध्यमबाट आदानप्रदान हुने भएकाले मोबाइल नम्बर परिवर्तन भएमा त्यसको जानकारी समयमै अद्यावधिक गर्नु अत्यन्त आवश्यक रहेको राष्ट्र बैंकको भनाइ छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार मोबाइल फोन हराउने, चोरी हुने वा पुरानो नम्बर प्रयोगमा नरहने अवस्था सिर्जना भए पनि धेरै ग्राहकले सम्बन्धित वित्तीय संस्थालाई जानकारी गराउने कुरामा बेवास्ता गर्ने गरेका छन् । यस्तो लापरबाहीले खातासम्बन्धी महत्वपूर्ण जानकारी अनधिकृत व्यक्तिको पहुँचमा पुग्ने जोखिम बढाउँछ । यसबाट आर्थिक क्षति मात्र नभई व्यक्तिगत वित्तीय सुरक्षामा समेत गम्भीर असर पर्न सक्छ ।
डिजिटल वित्तीय सेवाको प्रयोग तीव्र रूपमा बढिरहेका बेला साइबर सुरक्षासम्बन्धी चुनौतीहरू पनि बढ्दै गएका छन् । यही कारणले राष्ट्र बैंकले मोबाइल नम्बर वा इमेल ठेगाना परिवर्तन भएको अवस्थामा सम्बन्धित बैंक, वित्तीय संस्था वा भुक्तानी सेवा प्रदायकलाई तत्काल जानकारी गराई विवरण अद्यावधिक गर्न आग्रह गरेको हो ।
राष्ट्र बैंकले सुरक्षित डिजिटल कारोबारका लागि आफ्नै नाममा दर्ता भएको सिमकार्ड प्रयोग गर्न तथा वित्तीय सेवाका आधिकारिक एप्लिकेसन मात्र डाउनलोड गरी प्रयोग गर्न पनि सुझाव दिएको छ । यसले अनलाइन ठगी, फिसिङ तथा अन्य साइबर जोखिमबाट बच्न मद्दत गर्ने विश्वास गरिएको छ ।
वित्तीय सेवासम्बन्धी कुनै गुनासो, समस्या वा उजुरी भएमा राष्ट्र बैंकले सञ्चालन गरेको अनलाइन गुनासो पोर्टलमार्फत समेत सेवा लिन सकिने व्यवस्था रहेको छ । वित्तीय साक्षरता अभिवृद्धि र ग्राहक संरक्षणलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले राष्ट्र बैंकले यस्ता चेतनामूलक सन्देशहरू नियमित रूपमा सार्वजनिक गर्दै आएको जनाएको छ ।
डिजिटल बैंकिङको विस्तारसँगै सुविधा बढे पनि सुरक्षा सचेतना झन् महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ । त्यसैले मोबाइल नम्बर वा इमेल परिवर्तनजस्तो सामान्य देखिने विषयलाई बेवास्ता नगरी समयमै अद्यावधिक गर्नु नै आफ्नो आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने पहिलो कदम हुन सक्छ ।
