कीवर्डहरू -

गाइड

अटोमोटिभ उद्योगबाट सुरू भएको क्युआर कोड कसरी लोकप्रिय भयो ?

सन् १९६० को दशकमा जापानको आर्थिक वृद्धि तीव्र गतिमा बढिरहेको थियो । सुपरमार्केटहरूले खाद्य वस्तुहरूको बिक्रीबाट आफ्नो दायरलाई कपडा हुँदै अन्य कमोडिटिजसम्म विस्तार गर्न थालेका थिए । 

बारकोड प्रविधि हुँदासम्म सुपरमार्केट क्यासियरहरूले म्यानुअल रूपमा प्रत्येक आईटमहरू इन्टर गर्नुपर्थ्यो । जसले धेरै समय लिन्थ्यो । सुपरमार्केटहरुमा एकदमै लामो लाइन हुन थालेपछि पोइन्ट अफ सेल्स प्रविधिको विकास भयो । यसले वस्तुहरूलाई व्यक्तिगत रूपमा स्क्यान गर्न र त्यसपछि कम्प्युटरद्वारा दर्ता गर्न अनुमति दिन्थ्यो ।

यो प्रविधि बारकोडको एकदमै सुरुवाती भर्सन रहेको थियो । तर पोइन्ट अफ सेल्स प्रविधिले पनि पैसा तिर्नका लागि सुपरमार्केटहरूको लामो लाइन समाधान भएन । किनभने सुरुवाती भर्सनमा एक दिशामा कोडिङ गर्न मिल्ने मात्रै व्यवस्था रहेको थियो । यसका साथै बारकोडले सूचनाको २० अल्फान्युमेरिक क्यारेक्टर मात्रै स्टोर गर्न सक्थ्यो ।

त्यसपछि यो सबै समस्या समाधान गर्न जापानीज कम्पनी, टोयोटाको सब्सिड्युरी डेन्सो वेभले सन् १९९४ मा क्युआर कोड सिस्टमको विकास गरेको थियो, जुन अनुसन्धानको नेतृत्व गरेका थिए मासाहिरो हाराले । 

त्यसबेला डेन्सो वेभले सवारीसाधन र पार्टपुर्जाहरू ट्रयाक गर्नका खान्जी, काना र अल्फान्युमेरिक वर्णहरू इन्कोड गर्न विकास गरेको थियो । बारकोडको सिमा थाहा पाएपछि सुपरमार्केटहरुले डेन्सो वेभलाई सम्पर्क गरेका थिए । अनि हाराले बारकोडलाई युनीडिरेक्स्नल बाट टु–डी कोडमा परिणत गरिदिएका थिए ।

यसले गर्दा बारकोडमा अझै धेरै जानकारी राख्न मिल्ने भएको थियो । हाराले क्युआरकोडको आकार वर्गाकार दिने निर्णय समेत गरेका थिए । किनभने अन्वेषण गर्दा यो सजिलै पत्ता लाग्ने आकार हो भनेर पाइएको थियो ।

वर्गाकार आकारले तेर्सा र ठाडो दुवै तरिकाले जानकारी कोडिङ गर्न पनि मद्दत गर्‍यो भने क्युआरकोडको जानकारीलाई बारकोड भन्दा १० गुणा चाँडो रिड गर्न सम्भव बनायो । 
यो सबै अन्वेषणलाई डेन्सो वेभले सन् १९९४ मै प्याटेन्ट अधिकार नराखेर सार्वजनिक गरेको थियो ।

सन् २००० मा ISO International Standards ले क्युआर कोडलाई अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्रदान गरेपछि यसको प्रयोग आगो जसरी अत्याधिक रूपमा फैलियो । अटोमोटिभ उद्योगबाट सुरू भएको क्युआर कोडको प्रयोग अहिले उत्पादन, ढुवानी, लेनदेन, जानकारी, खुद्रा पसल, व्यवस्था लगायतका थुप्रै ठाउँ र काममा प्रयोग हुँदै आएको छ । 

के हो क्युआर कोड ?

क्युआर कोडको पूर्ण रुप क्वीक रिस्पोन्स कोड हो । यो कोड मोबाइल फोनले सजिलै पढ्न सक्छ । यसमा म्याट्रिक्स बारकोडको प्रयोग गरेर स्पेसिङको सिर्जना गरिएको हुन्छ ।

स्क्वायर ढाँचामा देखा पर्ने क्युआर कोडले इन्कोड गरिएको डेटा स्टोर गरेको हुन्छ । एक पटक क्युआर कोड स्क्यान गरेपछि त्यहाँबाट धेरै जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ । क्युआर कोडले ७ हजार ८९ डिजिट र ४ हजार २ सय ६९ क्यारेक्टर स्टोर गर्न सक्छ, जसमा पंकचुएसन मार्क र विशेष क्यारेक्टरहरु पनि पर्छन् । जसको साइज ३ केबी हुन्छ । 

क्युआर कोड २ प्रकारका हुन्छन् । एउटा स्ट्याटिक र अर्को डायनामिक । स्टयाटिकमा एकपटक डेटा राखेर तयार गरेपछि इडिट गर्न सकिदैन् तर डायनामिकलाई भने इडिट गर्न सकिन्छ ।  
नेपालमा समेत पछिल्लो समय डिजिटल भक्तानीदेखि अन्य विभिन्न उत्पादन र जानकारीहरूमा क्युआर कोडको भरपुर प्रयोग हुँदै आएको छ । 

गाइड

पिक्सेल र मेगापिक्सेलबीच के छ फरक ?

पिक्सेल शब्द दुई शब्दहरू पिक्स र एल मिलेर बनेको छ । पिक्स शब्द पिक्चरबाट लिइएको हो भने एल इलिमेन्टबाट लिइएक…

किन आवश्यक पर्छ जिप फाइल ? कसरी बनाउन सकिन्छ ?

जीप फाइलको मद्दतले तपाईले ठूला साइजका फाइलहरूलाई कम्प्रेस गरेर सानो साइजमा रूपान्तरण गर्न सक्नुहुन्छ । यसले फाइलहरूलाई ४० देखि…

गूगल एडसेन्स के हो ? कति पैसा कमाउन सकिन्छ ?

गूगल एडसेन्स अनलाइन माध्यमबाट पैसा कमाउने सबैभन्दा राम्रो तरिका हो । विशेष गरी मानिसहरूले ब्लगिङमा बढी ध्यान दिइरहेका छन् र गू…

क्यूआर कोड र बारकोडमा के छ भिन्नता ?

हाम्रो जीवनको धेरै पाटो डिजिटलीकरण भएको छ । खाना अर्डर गर्नेदेखि लिएर किनमेल गर्ने सबै कुरा घरमै बसेर गर्न सकिन्छ । यी सबैको …

साइबर बुलिङबाट कसरी बच्ने ?

मानिसलाई प्रविधिले सुसज्जित गर्नुको एउटा उद्देश्य सशक्त बनाउनु हो । तर विज्ञान र प्रविधि कहिलेकाही दुरुपयोग हुँदा श्राप बन्न…

कसरी काम गर्छ डार्क वेब ?

इन्टरनेट हाम्रो जीवनको महत्त्वपूर्ण भाग बनिसकेको छ । कुनै पनि जानकारी लिन, डिजिटल भुक्तानी गर्न, सूचना आदान प्रदान गर्न इन्टरनेट …

डिपफेक के हो ? कसरी पहिचान गर्ने ?

धेरै सेलिब्रेटीका नक्कली तस्बिर र भिडियो भाइरल बन्दै गएपछि पछिल्लो समय डिपफेक प्रविधि एउटा समस्याका रूपमा उभिएको छ । विभि…

कम्प्युटरको किबोर्डमा भएको नम-लक बटनको काम के हो ?

आजकाल कम्प्यूटर र ल्यापटप जताततै प्रयोग गरिन्छ । व्यवसायिकदेखि व्यक्तिगत काममा कम्प्युटर प्रयोग गर्ने हुन्छ ।

मेसेज बम्बिङ के हो ? यसबाट कसरी बच्ने ?

मेसेज बम्बिङ भनेको एकै समयमा एकै व्यक्तिलाई धेरै मेसेज पठाउनुलाई वर्णन गर्न प्रयोग गरिने शब्द हो । यो एक प्रकारको अनलाइन उ…

के हो ओपनएआईको नयाँ प्रोजेक्ट क्यूस्टार ? किन छ खतरनाक ?

पछिल्लो केही समय यता आर्टिफिसिल इन्टेलिजेन्स (एआई) ले लोकप्रियता कमाइरहेको छ । सन् २०२२ नोभेम्बरमा ओपन एआईले च्य…

तपाईको कामलाई सहज बनाउने ५ एआई टुल

पछिल्लो समय प्राय धेरै काममा एआईको उपयोग हुन थालिसकेको छ । विद्यार्थीदेखि प्रोफेसनलसम्मले आफ्नो कामलाई सहज बनाउन एआईको प्रयोग ग…

एआईसँगै चर्चामा आएको प्रम्प्ट इन्जिनियरिङ के हो ? कसरी सिक्ने ?

पछिल्लो समय एआईको चर्चा निकै छ । एआईको विकास भएसँगै लाखौं मानिसको जागिर जाने निश्चित छ । तर, एआईको विकास जागिर खाने मात्र न…

घरमा विद्युतीय सवारी साधन चार्ज गर्दै हुनुहुन्छ ? यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्

सुन्दर यातायातले घरमा विद्युतीय सवारी साधन चार्जमा राख्दा आगो लाग्यो भन्ने नकरात्मक प्रचारप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण जनाएको छ । …

एआईबाट कसको जागिर गुम्छ ? कसको गुम्दैन ?

पछिल्लो समय आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को विकाससँगै बजारमा अनेक चर्चा हुन थालेको छ । एआईलाई सकारात्मक र नकारात्मक दुबै तरि…