काठमाडौं । के तपाईंको अकाउन्ट अरू कसैको नियन्त्रणमा त छैन ? अचानक पासवर्ड बदलिनु, अपरिचित लगइन देखिनु वा बिना कारण मेसेज आउनु-जाउनु… यी सबै ह्याकिङतर्फ संकेत गर्न सक्छन् । आजकल त धेरै मानिसका इन्स्टाग्राम अकाउन्टहरू अचानक डिएक्टिभेट भइरहेका छन् र एरर (error) देखिन थालेको छ ।

यस्तो अवस्थामा आफ्नो अकाउन्टको सुरक्षा जाँच गर्नु निकै आवश्यक हुन्छ । आउनुहोस्, ती केही महत्त्वपूर्ण संकेतहरू हेरौं, जसलाई हरेक अनलाइन अकाउन्ट प्रयोगकर्ताले ध्यान दिनुपर्छ…

यदि तपाईंको अकाउन्ट वा डिभाइससँग माथि भनिएका वा अरू कुनै अनावश्यक कुरा भइरहेको छ भने, बुझ्नुस् कि कुनै तेस्रो व्यक्तिले तपाईंका डिजिटल क्रेडेन्शियल्ससँग खेलिरहेको हुन सक्छ:

१. अचानक पासवर्ड काम नगर्नु

यदि तपाईं आफ्नो सामाजिक सञ्जाल वा इमेल अकाउन्टमा लग-इन गर्न खोज्दा अचानक तपाईंको सही पासवर्डले पनि काम गर्न छाड्छ, र तपाईं रिसेट प्रक्रियासम्म पुग्न पनि सक्नुहुन्न भने, यो ठूलो संकेत हुन सक्छ । यसको स्पष्ट अर्थ हुन्छ, ह्याकरले तपाईंको अकाउन्टबाट तपाईंलाई लग आउट गरेर तपाईंका क्रेडेन्शियल्स परिवर्तन गरिसकेको छ ।

२. अकाउन्टमा अपरिचित परिवर्तन देखिनु

यदि तपाईंले आफ्नो प्रोफाइलमा त्यस्ता परिवर्तनहरू देख्नुभयो जुन तपाईंले कहिल्यै गर्नुभएको थिएन, जस्तै तपाईंको रिकभरी इमेल, फोन नम्बर वा सेक्युरिटी क्वेश्चन परिवर्तन भइसकेका छन् भने, मान्नुस् तपाईंको अकाउन्ट पूर्ण रूपमा ह्याक भइसकेको छ ।

३. डिभाइसमा अनजान एप्स आउनु

यदि तपाईंको मोबाइल वा कम्प्युटरको स्क्रिनमा अचानक त्यस्ता अनजान एप्स, प्रोग्रामवा सफ्टवेयर देखिन थाल्छन्, जुन तपाईंले कहिल्यै इन्स्टल गर्नुभएको थिएन, भने यो ह्याकरको काम हुन सक्छ । ह्याकरहरूले तपाईंको डिभाइसलाई रिमोट एक्सेस ट्रोजन, स्पाइवेयरवा र्‍यान्समवेयर मार्फत टार्गेट गरेर यस्तो गतिविधि गर्न सक्छन् ।

४. साथीहरूलाई बिना पठाएको मेसेज वा मेल जानु

यदि तपाईंको कन्ट्याक्ट लिस्टमा रहेका साथी वा आफन्तहरूलाई तपाईंको इमेल एड्रेस वा सामाजिक सञ्जालको ह्यान्डलबाट त्यस्ता मेसेज वा मेल गइरहेका छन्, जुन तपाईंले कहिल्यै पठाउनुभएको थिएन, भने यो ह्याकिङको पुष्टि हुन सक्छ । ह्याकरहरूले तपाईंको अकाउन्ट कब्जा गरेपछि अरूलाई फसाउन यस्ता फिसिङ अट्याक  गर्न सक्छन् ।

यदि तपाईंको अकाउन्टमा यीमध्ये कुनै एक पनि संकेत देखिएको छ भने, तपाईं यी दुई तरिकाबाट सत्यता जाँच गर्न सक्नुहुन्छ ।

यो वेबसाइटको प्रयोग गर्नुहोस्

तपाईं इन्टरनेटमा हैभआईबीनप्वन्ड डट कम (haveibeenpwned.com) नामको एक निकै भरोसायोग्य र निःशुल्क वेबसाइटमा गएर जाँच गर्न सक्नुहुन्छ । त्यहाँ तपाईंले केवल आफ्नो इमेल एड्रेस राख्नुपर्छ । यदि तपाईंको इमेल कुनै डाटा ब्रिच वा लीकसँग जोडिएको भेटिन्छ भने बुझ्नुस्, तपाईंको क्रेडेन्शियल्स जोखिममा छन् र तपाईंले तुरुन्तै आफ्ना सबै पासवर्डहरू परिवर्तन गर्नुपर्छ ।

गुगल क्रोमले पनि सहयोग गर्छ

आफ्नो कम्प्युटर वा मोबाइलमा गुगल क्रोम (Google Chrome) ब्राउजर खोल्नुहोस् र त्यसको सेटिङ्समा जानुहोस् । त्यसपछि प्राइभेसी एन्ड सेक्युरिटी सेक्सनमा क्लिक गरेर पासवर्ड म्यानेजर  खोल्नुहोस् र चेक पासवर्डको विकल्प चयन गर्नुहोस् । यसबाट यदि संसारको कुनै कुनामा तपाईंको क्रेडेन्शियल चोरिएको छ भने, तपाईंको क्रोममा तुरुन्तै अलर्ट आउन सक्छ ।