काठमाडौं । आजको डिजिटल संसारमा ल्यापटप हाम्रो जीवनको महत्वपूर्ण हिस्सा बनिसकेको छ । अफिसको काम होस्, अनलाइन पढाइ, मनोरञ्जन वा सोसल मिडिया, धेरैजसो मानिस दिनका धेरै घण्टा ल्यापटपको अगाडि बिताउँछन् । तर के तपाईंलाई थाहा छ, जुन ल्यापटपमा तपाईं हरेक दिन काम गर्नुहुन्छ, त्यही तपाईंको स्वास्थ्यका लागि खतरा पनि बन्न सक्छ ?

यदि ल्यापटपको नियमित सफाइ गरिएन र प्रयोगका क्रममा सही सावधानी अपनाइएन भने धेरै प्रकारका रोग र स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढ्न सक्छ । आउनुहोस्, ल्यापटपले तपाईंको स्वास्थ्यलाई कसरी असर गर्न सक्छ र त्यसबाट बच्न के-के कदम चाल्नुपर्छ भनेर बुझौँ ।

ल्यापटप कसरी रोगको कारण बन्न सक्छ ?

१. कीबोर्डमा बढ्छन् ब्याक्टेरिया, संक्रमणको खतरा

कहिले काहीँ मानिसहरू ल्यापटप प्रयोग गर्दा अनुहार, आँखा वा मुख छुन पुग्छन्, जसले संक्रमणको जोखिम बढाउँछ । संवेदनशील छाला भएका मानिसमा चिलाउने, एलर्जी वा छालासम्बन्धी अन्य समस्या पनि देखिन सक्छन् । त्यसैले ल्यापटप प्रयोग गरेपछि हात सफा गर्नु आवश्यक मानिन्छ ।

२. आँखामा पर्छ नकारात्मक असर

लगातार धेरै घण्टा ल्यापटपको स्क्रिन हेर्दा आँखामा अतिरिक्त दबाब पर्छ । यसले आँखामा सुख्खापन, दुखाई, छाला चिलाउने, रातोपन र धमिलो देखिने समस्या ल्याउन सक्छ । विशेषज्ञहरूले यस अवस्थालाई डिजिटल आई स्ट्रेन  वा कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रोम भन्छन् ।

स्क्रिनको तेज उज्यालो र लगातार फोकस कायम राख्नुपर्दा आँखाका मांसपेशी थकित हुन्छन् । समयमै ध्यान नदिए टाउको दुख्ने र एकाग्रतामा कमी हुने समस्या पनि हुन सक्छ ।

३. घाँटी र ढाड दुख्ने समस्या

ल्यापटपमा काम गर्दा धेरैजसो मानिस झुकेर बस्छन्, जसले घाँटी र ढाडमा अतिरिक्त दबाब पर्छ । लामो समयसम्म गलत तरिकाले बस्दा घाँटी कडिनु, काँध दुख्नु र कम्मर दुख्ने समस्या सुरु हुन सक्छ । लगातार यस्तो गर्दा मेरुदण्डको प्राकृतिक सन्तुलनमा पनि असर पर्न सक्छ ।

वर्क फ्रम होम गर्ने मानिसमा यो समस्या तीव्र रूपमा बढेको छ, किनकि धेरै पटक उनीहरू उचित कार्यस्थल प्रयोग गर्दैनन् ।

४. निद्राको गुणस्तर बिग्रन सक्छ

ल्यापटप र अन्य डिजिटल स्क्रिनबाट निस्कने ब्लु लाइटले शरीरको प्राकृतिक स्लीप साइकललाई असर गर्न सक्छ । राति ढिलोसम्म ल्यापटप प्रयोग गर्दा मेलाटोनिन हार्मोनको उत्पादन कम हुन सक्छ, जुन राम्रो निद्राका लागि आवश्यक हुन्छ ।

यसका कारण सुत्न गाह्रो हुने, बारम्बार निद्रा खुल्ने र बिहान थकान महसुस हुने समस्या देखिन सक्छ । लामो समयसम्म खराब निद्राले मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्य दुवैलाई असर गर्न सक्छ ।