काठमाडौं । अक्सर मानिसहरू आफ्ना ल्यापटपमा सजिलै सम्झन सकिने पासवर्ड राख्छन्, ताकि बिर्सनु नपरोस् । तर यस्ता कमजोर पासवर्डहरू सजिलै ह्याक हुन सक्छन्, वा कसैले देखेरै अनुमान लगाउन सक्छ । यही समस्यालाई हटाउन विन्डोज ल्यापटपमा एउटा विशेष बायोमेट्रिक-जस्तो दृश्य सुविधा हुन्छ, जसलाई “पिक्चर पासवर्ड” (Picture Password) भनिन्छ ।

पिक्चर पासवर्ड के हो ?

पिक्चर पासवर्ड विन्डोजको एउटा सुरक्षा सुविधा हो, जसबारे धेरै कम मानिसलाई मात्र जानकारी हुन्छ । यसमा प्रयोगकर्ताले आफ्नो मनपर्ने कुनै तस्वीर छान्न सक्छन् र त्यस तस्वीरमा तीन वटा विशेष स्थानमा टच वा क्लिक गरेर लगइन प्याटर्न सेट गर्न सक्छन् । जब ल्यापटप अनलक गर्नुपर्छ, त्यही तीन स्थानमा उही क्रममा क्लिक गर्नुपर्छ । सही प्याटर्न मिल्नेबित्तिकै सिस्टम खुल्छ ।

किन खास छ यो सुविधा ?

यो सुविधा ती मानिसहरूका लागि निकै उपयोगी हुन सक्छ, जो परम्परागत पासवर्ड टाइप गर्न चाहँदैनन् वा बारम्बार पासवर्ड बिर्सन्छन् । त्यसबाहेक, पिक्चर पासवर्डले लगइन अनुभवलाई अझ व्यक्तिगत र रोचक बनाउँछ । प्रयोगकर्ताले आफ्नै मनपर्ने फोटो प्रयोग गरेर सुरक्षाको अतिरिक्त तह बनाउन सक्छन् ।

यस सुविधाको सबैभन्दा ठूलो विशेषता के हो भने, यसमा किबोर्ड प्रयोग हुँदैन । त्यसैले “की-लगर्स” (Keyloggers) जस्ता खतरनाक सफ्टवेयरहरूले तपाईंको पासवर्ड ट्र्याक गर्न सक्दैनन् । ह्याकरहरूका लागि यस्तो दृश्य प्याटर्न क्र्याक गर्न लगभग असम्भवजस्तै मानिन्छ, त्यसैले यसलाई सुरक्षाको हिसाबले निकै राम्रो विकल्प मानिन्छ ।

यद्यपि विज्ञहरूले सधैं बलियो पासवर्ड, पिन (PIN) र मल्टी-फ्याक्टर अथेण्टिकेशन (Multi-Factor Authentication) प्रयोग गर्न सुझाव दिन्छन्, तर यो सुविधा त्यस्ता प्रयोगकर्ताका लागि एउटा रोचक विकल्प हो, जसले लगइन प्रक्रिया सजिलो र फरक बनाउन चाहन्छन् ।

पिक्चर पासवर्ड कसरी काम गर्छ ?

यो पिक्चर लक प्रयोग गर्न निकै सजिलो छ । यसको सबैभन्दा राम्रो कुरा के हो भने, पासवर्डका रूपमा लामो नाम, नम्बर वा स्पेशल क्यारेक्टर सम्झिरहनु पर्दैन ।

पिक्चर पासवर्ड सेट गर्दा ल्यापटपको स्क्रिनमा तपाईंले छानेको एउटा तस्वीर देखिन्छ । त्यस तस्वीरमा तपाईंले आफ्नो रोजाइका ३ वटा फरक-फरक बिन्दुमा क्लिक गर्नुपर्छ ।

जब तपाईं फेरि ल्यापटप अन गर्नुहुन्छ, त्यही तस्वीर स्क्रिनमा देखिन्छ । अनि तपाईंले फेरि उही ३ स्थानमा उही क्रममा क्लिक गर्नासाथ ल्यापटप तुरुन्तै अनलक हुन्छ ।