काठमाडौं । मोबाइल फोनमा पर्याप्त स्टोरेज खाली देखिए पनि नयाँ एप इन्स्टल गर्न वा फोटो तथा भिडियो सेभ गर्न खोज्दा ‘Storage Full’ अर्थात् स्टोरेज भरिएको सूचना आउने समस्या धेरै प्रयोगकर्ताले भोगिरहेका हुन्छन् । फोनको सेटिङमा खाली ठाउँ देखिने तर आवश्यक काम गर्न नपाइने यस्तो समस्या विभिन्न कारणले उत्पन्न हुन सक्छ ।

सामान्यतया मोबाइलको स्टोरेजमा देखिने खाली ठाउँ र सिस्टम तथा एप सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने ठाउँबीच फरक हुन सक्छ । कहिले काहीँ क्यास (Cache), अस्थायी फाइल तथा लुकेका फाइलहरू धेरै जम्मा हुँदा फोनमा पर्याप्त स्टोरेज उपलब्ध नभएको देखिन्छ ।

विशेष गरी ह्वाट्सएप, इन्स्टाग्राम, गुगल क्रोम र ग्यालरीजस्ता एपले प्रयोगका क्रममा ठूलो मात्रामा क्यास फाइल तयार गर्छन् । यस्ता फाइलले प्रयोगकर्तालाई प्रत्यक्ष रूपमा धेरै ठाउँ ओगटेको नदेखिए पनि फोनको स्टोरेजमा भने असर पारिरहेका हुन्छन् । त्यस्तै, डाउनलोड फोल्डरमा रहेका पुराना फाइल, भिडियो, फोटो र थम्बनेलले पनि स्टोरेज भरिन सक्छन् ।

कतिपय अवस्थामा फोनको आन्तरिक स्टोरेजको ‘सिस्टम’ वा अन्य भागमा ठाउँ सकिएको हुन्छ, जबकि प्रयोगकर्ताले हेर्ने स्टोरेजमा खाली ठाउँ देखिरहेको हुन्छ । एन्ड्रोइड फोनमा ‘Other’ वा ‘System’ शीर्षकअन्तर्गत धेरै फाइल लुकेर बसेका हुन सक्छन् । एप अपडेट गर्दा बन्ने अस्थायी फाइल, बिग्रिएका फाइल तथा स्टोरेज विवरण सही रूपमा गणना नहुँदा पनि यस्तो समस्या देखिन सक्छ ।

कसरी समाधान गर्ने ?
यो समस्या समाधान गर्न सबैभन्दा पहिले फोनको सेटिङमा गएर ‘Storage’ विकल्प खोल्नुपर्छ । त्यहाँ कुन एप वा फाइलले सबैभन्दा बढी स्टोरेज प्रयोग गरिरहेको छ भन्ने जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ । त्यसपछि बढी ठाउँ ओगट्ने एपहरूको क्यास फाइल हटाउन सकिन्छ ।

यसका लागि सेटिङमा गएर ‘Apps’ विकल्प खोल्ने, आवश्यक एप छनोट गर्ने र ‘Storage’ मा पुगेर ‘Clear Cache’ थिच्नुपर्छ । विशेषगरी ह्वाट्सएप, क्रोम, युट्युब, इन्स्टाग्राम तथा ग्यालरी एपको क्यास सफा गर्दा स्टोरेज व्यवस्थापनमा सहयोग पुग्न सक्छ । तर, क्यास सफा गर्दा ‘Clear Data’ विकल्प भने नथिच्नु राम्रो हुन्छ । यसो गर्दा एपमा सुरक्षित भएका लगइन विवरण, सेटिङ तथा अन्य स्थानीय डाटा मेटिन सक्छन् ।

त्यसैगरी, फोनको फाइल म्यानेजर खोलेर ‘Downloads’, ‘Bluetooth’ र ह्वाट्सएप मिडिया फोल्डर जाँच गर्नुपर्छ । आवश्यक नरहेका पुराना फोटो, भिडियो, भ्वाइस नोट तथा अन्य फाइल हटाउँदा पनि पर्याप्त ठाउँ खाली गर्न सकिन्छ । महत्वपूर्ण फोटो तथा भिडियो भने गुगल फोटोज वा अन्य क्लाउड सेवामा ब्याकअप राखेर फोनबाट हटाउन सकिन्छ ।

फोन एकपटक रिस्टार्ट गर्नु पनि उपयोगी हुन सक्छ । कतिपय अवस्थामा रिस्टार्ट गर्दा अस्थायी फाइल व्यवस्थापन हुन्छ र स्टोरेजसम्बन्धी समस्या समाधान हुन सक्छ । यी उपाय अपनाउँदा पनि समस्या समाधान नभए लामो समयदेखि प्रयोग नगरिएका एप हटाउन सकिन्छ ।

विशेष गरी धेरै स्टोरेज ओगट्ने गेम, भिडियो एडिटिङ तथा अन्य ठूला एप अनइन्स्टल गर्दा ठाउँ खाली हुन्छ । एसडी कार्ड प्रयोग गर्न मिल्ने फोनमा फोटो, भिडियो तथा अन्य उपयुक्त फाइल एसडी कार्डमा सार्न सकिन्छ ।

फोनको स्टोरेजमा रहेको ‘Other’ वा ‘Cached Data’ शीर्षकअन्तर्गत अनावश्यक फाइल हटाउने विकल्प उपलब्ध छ कि छैन भनेर पनि जाँच गर्न सकिन्छ । यद्यपि, सिस्टमका आवश्यक फाइल पहिचान नगरी हटाउनु हुँदैन ।

माथिका सबै उपाय अपनाउँदा पनि समस्या समाधान नभए अन्तिम विकल्पका रूपमा फोनलाई फ्याक्ट्री रिसेट गर्न सकिन्छ । तर, त्यसअघि फोनमा रहेका महत्वपूर्ण फोटो, भिडियो, सम्पर्क नम्बर र अन्य डाटाको पूर्ण ब्याकअप राख्नुपर्छ । फ्याक्ट्री रिसेट गर्दा फोनमा रहेका व्यक्तिगत डाटा र सेटिङ मेटिने भएकाले यसलाई अन्तिम उपायका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ ।

मोबाइलको स्टोरेजलाई नियमित रूपमा व्यवस्थित राख्ने, अनावश्यक फाइल हटाउने, प्रयोगमा नरहेका एप अनइन्स्टल गर्ने र महत्वपूर्ण डाटाको ब्याकअप राख्ने बानीले यस्तो समस्या दोहोरिनबाट जोगाउन सक्छ । स्टोरेज खाली देखिँदैमा फोनमा आवश्यक ठाउँ उपलब्ध छ भन्ने हुँदैन । त्यसैले समय–समयमा क्यास र अनावश्यक फाइल सफा गर्नु मोबाइलको कार्यक्षमता कायम राख्ने प्रभावकारी उपाय हुन सक्छ ।