आजको आधुनिक युगमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स अर्थात् एआई हाम्रो भविष्यको एक महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ। त्यसै प्रविधि प्रयोग गरेर विश्वकै ठूलो अन्तरिक्ष संस्था नासा ले एउटा ऐतिहासिक सफलता हासिल गर्‍यो। नासाको पर्सेवरन्स रोभरले मंगल ग्रहको कठिन सतहमा मानवीय निर्देशनबिनै पूर्ण रूपमा एआईको सहायताले आफैं गाडी चलाउँदै नयाँ कीर्तिमान कायम गर्‍यो।

सामान्यतया मंगल ग्रहमा रोभर चलाउन पृथ्वीमा बसेका वैज्ञानिकहरूले हरेक कदमको विस्तारसँग योजना बनाउनु पर्छ। तर डिसेम्बर ८ र १० मा गरिएको परीक्षणमा यस रोभरले कुनै मानवीय सहयोग नलिई आफैं मार्ग तय गरी सबैलाई चकित पार्‍यो। अन्तरिक्ष विज्ञानको दुनियाँमा यो पहिलो र सबभन्दा ठूलो घटना हो कि जहाँ कुनै रोभरले निर्देशन नभएर आफैं निर्णय गरेर आफ्नो यात्रा पूरा गर्‍यो।

यो प्रविधि कसरी काम गर्छ?

मंगल ग्रह पृथ्वीबाट करिब २२.५ करोड किलोमिटर टाढा भएकाले त्यहाँ सिग्नल पुग्न धेरै ढिला हुन्छ। यो चुनौती समाधान गर्न वैज्ञानिकहरूले रोभरमा जेनेरेटिभ एआई प्रयोग गरेका छन्। यस प्रविधिको मद्दतले रोभरले पुराना मिसनका डाटा आफैंले विश्लेषण गर्‍यो र तस्वीरहरूको आधारमा मानिसजस्तै आफ्नो मार्गका वेपॉइंटहरू निर्धारण गर्‍यो। अब यो रोभर दुर्गम र उखेलखानी मार्गहरूमा मानिसको निर्देशनको प्रतिक्षा नगरी आफैं सुरक्षित निर्णय लिन सक्षम छ।

यस सम्पूर्ण मिशनको नेतृत्व नासाको जेट प्रोपल्शन ल्याबोरेटरी (जेपीएल) ले गरेको हो। यस ऐतिहासिक सफलताबारे जेपीएलकी वरिष्ठ इन्जिनियर वन्दी वर्माले बताइन् कि जेनेरेटिभ एआईले अन्तरिक्ष विज्ञानको दुनियाँ नै परिवर्तन गर्नेछ। उनले भनिन् कि चाहे मंगलका ढुंगा-पत्थर चिन्ने होस्, आफ्नो ठिक स्थान पत्ता लगाउने होस् वा सबैभन्दा सुरक्षित मार्ग छनोट गर्ने होस्, एआई यी सबै कामहरू मानिसजस्ता, र अझ राम्रो तरिकाले, गर्न सक्षम हुनेछ, जसले भविष्यका मिसनहरूलाई निकै सहज बनाउनेछ।

नासाका प्रमुख जेरेड इसाकम्यानका अनुसार, यो सफलताले देखाउँछ कि हाम्रो प्राविधिक क्षमता अब धेरै अगाडि बढिसकेको छ। यस्ता सेल्फ–ड्राइभिङ प्रविधिहरूले न केवल भविष्यका मिसनहरूलाई सुधार्नेछन्, तर पृथ्वीबाट सिग्नल पुग्न ढिला भए तापनि रोभरलाई जटिल मार्गहरूमा छिटो निर्णय लिन मद्दत गर्नेछ। यसले समय बचत गर्नेछ र वैज्ञानिक अनुसन्धानको दायरा पनि व्यापक बनाइदिनेछ।