काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को सुरक्षित, जिम्मेवार र पारदर्शी विकास तथा नियमनका लागि समन्वित विश्वव्यापी प्रयास आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय महासभाले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा महासचिव गुटेरेसले एआईका बढ्दो क्षमतासँगै त्यसबाट उत्पन्न हुन सक्ने जोखिम व्यवस्थापनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य अपरिहार्य रहेको बताए ।

उनले एआईको सुरक्षित र जिम्मेवार विकासलाई अघि बढाउन विश्वव्यापी साझा समझदारी आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै शक्तिशाली हुँदै गएका एआई प्रणालीलाई सुरक्षित बनाउन तथा सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्न वास्तविक अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र समन्वित प्रयास आवश्यक रहेको बताए ।

भूराजनीतिक विभाजनका कारण विश्व एआई सुरक्षाका विषयमा आवश्यक उपलब्धि हासिल गर्नबाट पछि पर्न सक्ने भन्दै गुटेरेसले चिन्ता व्यक्त गरे । उनका अनुसार एआईको प्रभाव, जलवायु सङ्कट र बढ्दो असमानताजस्ता अस्तित्वगत चुनौतीबीच अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको आवश्यकता झन् बढेको छ ।

“विश्वले विश्वास निर्माण गर्न तथा मानवीय मर्यादालाई केन्द्रमा राखेर एआईलाई सुरक्षित, पारदर्शी र जवाफदेही बनाउन आवश्यक मार्गदर्शन तयार गर्नुपर्छ,” उनले भने ।

गुटेरेसले दिगो विकासलाई गति दिन, सिकाइको विस्तार गर्न, स्वास्थ्य प्रणाली सुदृढ बनाउन तथा जलवायु सङ्कट न्यूनीकरणलगायतका क्षेत्रमा एआईमा ठूलो सम्भावना रहेको बताए । तर एआईको असुरक्षित प्रयोग बढ्दै जाँदा त्यसबाट उत्पन्न जोखिम पनि बढिरहेको उनले उल्लेख गरे ।

एआईको विकास मानवले त्यसका जोखिम बुझ्ने र व्यवस्थापन गर्ने क्षमताभन्दा तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको भन्दै उनले आवश्यक नियमन र व्यवस्थापनमा जोड दिए । एआई विकासको अग्रपङ्क्तिमा रहेका व्यक्तिहरूले व्यक्त गरेका सुरक्षा तथा जोखिमसम्बन्धी चिन्तालाई बेवास्ता गर्न नहुने उनको भनाइ थियो ।

“सबै राष्ट्रले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्छ । एआईबाट उत्पन्न हुन सक्ने खतरासहित आफ्ना नागरिकको सुरक्षा गर्नु हरेक सरकारको पहिलो जिम्मेवारी हो । यसका लागि विश्वव्यापी समन्वय अपरिहार्य छ,” गुटेरेसले भने ।

पृथक–पृथक, अप्रमाणित र असमान रूपमा लागू गरिएका स्वैच्छिक उपायले एआईजस्ता जटिल विश्वव्यापी चुनौतीलाई पर्याप्त रूपमा सम्बोधन गर्न नसक्ने चेतावनीसमेत उनले दिए ।