काठमाडौं । वातावरण अभियन्ता, आविष्कारक तथा शिक्षा सुधारक सोनम वाङचुक पछिल्ला दिनमा पुन: चर्चामा छन् । नयाँ दिल्लीमा उनले सुरु गरेको अनशन र त्यससँग सम्बन्धित घटनाक्रमले चर्चा पाएसँगै उनको व्यक्तिगत जीवन, आम्दानीका स्रोत र आर्थिक गतिविधिबारे पनि धेरैको चासो बढेको छ ।

वाङचुकले ‘Wangchuk's World’ नामक युट्युब च्यानल सञ्चालन गर्दै आएका छन् । विभिन्न सार्वजनिक तथ्यांकका आधारमा गरिएको अनुमानअनुसार उक्त च्यानलबाट उनले मासिक करिब ३ लाखदेखि ७ लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्ने गरेका छन् । वास्तविक आम्दानी भने भिडियोको भ्युज, विज्ञापन दर, दर्शकको भौगोलिक स्थान तथा अन्य व्यावसायिक पक्षका आधारमा फरक हुन सक्छ ।

युट्युब मात्र होइन, वाङचुकका आम्दानीका अन्य स्रोतहरू पनि छन् । उनी भारत तथा विदेशमा आयोजना हुने व्याख्यान, सम्मेलन, शैक्षिक कार्यक्रम र प्रेरणादायी सम्बोधनमार्फत पारिश्रमिक प्राप्त गर्ने गर्छन् । विभिन्न सार्वजनिक स्रोतहरूले उनको कुल सम्पत्ति करिब ७५ लाख रुपैयाँ रहेको अनुमान गरेका छन् ।

भारतमा युट्युब, गुगल एडसेन्स, ब्रान्ड प्रायोजन, एफिलिएट मार्केटिङ तथा अन्य डिजिटल प्लेटफर्मबाट प्राप्त हुने आम्दानी करयोग्य मानिन्छ । यस्तो आम्दानीलाई सामान्यतया व्यवसाय वा पेसागत आम्दानीका रूपमा वर्गीकरण गरिन्छ र सम्बन्धित खर्च कटाएर बाँकी रहेको खुद आम्दानीमा प्रचलित आयकर दरअनुसार कर तिर्नुपर्ने व्यवस्था छ । कारोबार तोकिएको सीमाभन्दा माथि पुगेमा जीएसटीसम्बन्धी प्रावधान पनि लागू हुन सक्छ ।

वाङचुकले विभिन्न सार्वजनिक कार्यक्रममा आफूले आम्दानीअनुसार नियमित रूपमा कर तिर्दै आएको बताउने गरेका छन् । लद्दाखका केही क्षेत्रका बासिन्दाले विशेष परिस्थितिमा आयकर छुटको सुविधा पाउन सक्ने व्यवस्था भएपनि उनले आफ्नो आम्दानीमा लाग्ने कर तिर्नुलाई नागरिकको नैतिक जिम्मेवारीका रूपमा लिने गरेको धारणा सार्वजनिक रूपमा व्यक्त गर्दै आएका छन् ।