कीवर्डहरू -

स्टोरी

नेपालीले बनाएको ग्लोबल प्रडक्ट ‘न्युरल’, युनिकर्न बन्ने लक्ष्य

नेपालीहरू विश्वका प्राय हरेक देशमा पुगेका छन् । कोही व्यवसायमा जमेका छन् त कोही ठूला ठूला कम्पनीमा काम गर्छन् । 

जन्मभूमि छोडेर विदेशलाई कर्मभूमि बनाएपनि नेपाल र नेपालीप्रति पनि उनीहरूको उत्तिकै माया छ । अधिकांशले नेपाल र नेपालीलाई चिनाउन अनवरत काम गरिरहेका छन् ।  

त्यसै मध्येका एक हुन, काठमाडौंका नवीन बाँस्कोटा । सन् २००२ तिर पढ्नका लागि अमेरिका गएका नवीन अहिले ग्लोबल एचआर टेक प्लेटफर्म ‘न्युरल’ कम्पनी हाँकिरहेका छन् । न्युरलबाट नेपाल र नेपाली ट्यालेन्टको पहिचान विश्वभर दिने दौडमा छन्, उनी । 

सन् २०२२ मा नवीन बास्कोटा र नामी बराल (श्रीमान, श्रीमती) ले न्युरल स्टार्टअप सुरू गरेका थिए । न्युरल सुरू गर्नुभन्दा अगाडि उनीहरूको सफल ‘करियर’ थियो । सन् २०२१ मा मात्रै उनीहरूले एआईबाट अमेरिकी नागरिकलाई ऋणमुक्त सहयोग गर्ने एआईमा आधारित प्लेटफर्म हार्भेष्ट बिक्री गरेका थिए । त्यही काम गरेको भएपनि उनीहरूले राम्रो सेवा सुविधा पाउने थिए । 
तर नेपालीले सुरू गरेको विश्वको ठूलो कम्पनी बनाउने महत्त्वकांक्षी लक्ष्यले उनीहरू त्यहाँ बस्न सकेनन र न्युरलको यात्रा सुरू भयो । 

नेपाली ट्यालेन्ट प्रयोग गरेर विश्वकै एउटा ठूलो जेनेरेसनल कम्पनी बनाउने उद्देश्यसहित न्युरल सुरू भएको कम्पनीका सहसंस्थापक तथा अध्यक्ष नवीन बास्कोटाले बताए । ‘नामी र मैले सन् २०२१ मा हार्भेस्ट बेच्यौ । त्यही काम गरेको भएपनि हामीलाई राम्रो सेवा सुविधा आउथ्यो,’ नवीनले आईसीटी समाचारसँग भने, ‘तर नेपालकै ट्यालेन्ट प्रयोग गरेर एउटा जेनेरेसनल कम्पनी बनाउने सोच आयो । नेपालीहरूले पनि गर्न सक्छन् । लेट्स ड्रिम बिग भनेर न्युरल सुरू भएको हो ।’ 

नवीन र नामीको महत्त्कांक्षी योजनामा कोरोना महामारी सारथी बनेर आयो । कारोना महामारीपछि रिमोट्ली काम गर्ने संस्कृति तीव्र रूपमा बढ्न थालेको थियो । रिमोट्ली काम गर्न खोज्दा कम्पनीहरूले जनशक्ति हायर गर्नेदेखि तलब सुविधा उपलब्ध गराउने एउटै प्लेटफर्मको खाँचो महशुस गरिरहेका थिए । त्यति नै बेला नयाँ स्टार्टअप गर्न खोजिरहेका उनीहरू यो समस्या समाधान गर्ने निष्कर्षमा पुगे र सुरू भयो नेपालीको एउटा ग्लोबल प्रडक्ट बनाउने सपना । 

null

न्युरलबाट विश्वकै जुनसुकै देशको कर्मचारी भर्ना तथा सेवा सुविधा भुक्तानी गर्न, कन्ट्रयाक्टर, भेन्डर भर्ना तथा भुक्तानी लगायतका एचआर (मानव संशाधन) सम्बन्धि सबै काम गर्न सकिन्छ । 
अमेरिका, बेलायत, क्यानडा, यूरोपतिर पेरोल, एचआर लगायतका कामलाई धेरै सफ्टवेयर प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसमाथि कुनै स्थानीयका लागि हुन्छन् भने कुनै अन्तर्राष्ट्रियका लागि हुन्छन् । तर न्युरल एउटा यस्तो प्लेटफर्म, जसबाट एचआर, पेरोल लगायतका काम एकै ठाउँबाट गर्न सकिन्छ । 

न्युरल प्रयोग गरेपछि एचआर तथा पेरोल व्यवस्थापनका लागि फरक फरक सफ्टवेयर प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता हटाउने उनको भनाइ छ । यसले अन्य सफ्टवेयर किन्नु पर्ने बाध्यतालाई हटाउनुका साथै कम्पनीहरूको लागत समेत घटाउने छ । 

नयुरलले क्रसबोर्डर भुक्तानीलाई सजिलो, छिटो र भरपर्दो बनाउने बताइएको छ । भुक्तानीका लागि न्युरलले आफ्नै पूर्वाधार समेत बनाएको छ । 

प्राथमिकतामा नेपाल 

न्युरलले नेपाललाई प्राथमिकता राखेर काम गरिरहेको छ । न्युरलले हात हालेको क्षेत्रमा अवसर र चुनौती उत्तिकै छ । किनभने न्युरलले जस्तै गर्ने काम विश्वका अन्य २ कम्पनीहरूले मात्रै गरिरहेका छन्, ती हुन् रिप्लिङ र डिल । रिप्लिङ ८-९ वर्ष अगाडि सुरू भएको हो भने डिल सन् २०१९ मा सुरू भएको हो । 

अहिलेसम्म पनि यो लिष्ट ‘डिसरप्टिभ’ उद्योग भएको र चुनौती लिन आफुहरू तयार भएको नवीन बताउँछन् । ‘क्रस बोर्डर, पेमेन्ट र पेरोल बनाउन धेरै गार्‍हो छ । यसका लागि ठूला ठूला बैंकदेखि विभिन्न वित्तीय संस्थासँग काम गर्नुपर्ने हुन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘वित्तीय संस्थाहरूलाई एकीकृत गर्न समय लाग्छ । अर्को सबैभन्दा ठूलो कुरा विश्वास जित्नु पर्छ । उत्तिकै लगानी पनि हुनुपर्छ ।’ 

नवीन र नामीले सुरू गरेको केही महिना पछि नै न्युरलमा २ जना प्रविधि पृष्ठभूमिका अमेरिकामा बस्ने नेपाली युवालाई समेत सहसंस्थापकको रूपमा भित्र्याइएको थियो । 

उनीहरूको सोच सुरूमा अमेरिकामै बसेर रिमोट्ली प्रडक्ट बनाउन थियो । तर पछि नेपालमा पनि कम्पनी स्थापना गरेर काम सुरू गरिएको हो । न्युरलसँग अन्य देशमा कम्पनी स्थापनाका लागि विकल्पका रूपमा नेपाल भन्दा राम्रो स्टार्टअपमैत्री वातावरणका भएका देशहरू पनि थिए । 

तर नेपाल र नेपालीप्रतिको मायाले नेपाल बाहेक अन्य देश जानै मन लागेन । आफुरहरू पनि नेपालमै जन्मिएको र नेपाली जनशक्ति प्रयोग गरेर ग्लोबल प्रडक्ट बनाउनु पर्छ भन्ने लागेपछि नेपाल आएको उनले बताए । 

हामीले मेक्सिकोमा गएर सेटअप गरेको भएपनि हुन्थ्यो । नेपालभन्दा भन्दा झन सजिलो हुन्थ्यो होला,’ नवीन भन्छन्, ‘तर हामीले पहिलो प्राथमिकता नेपाललाई दियौं । किनभने हामी नेपाली हौं । आमाबुबा यही हुनुहुन्छ । जन्मभूमिको लागि पनि केही गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो ।’ 

null

न्युरल बनाउन करिब डेढ वर्षको समय लागेको थियो । कम्पनीले भिसा, जेपी मोर्गन लगायतका विश्वप्रतिष्ठित संस्थासँग समेत सहकार्य गरेको छ । 

सिस्टम बनिसकेपछि सन् २०२३ को पहिलो त्रैमासबाट न्युरल बजारमा गएको थियो । अहिले अमेरिका, युरोप, क्यानडा लगायतका करिब ३०० कर्पोरेटहरूले न्युरल प्रयोग गरिरहेका छन् । यो संख्या प्रत्येक हप्ता बढिरहेको छ । 

न्युरल १५० बढी देशमा ९० बढी मुद्रामा उपलब्ध रहेको छ । न्युरलले प्रदान गर्ने एचआर, पेरोल, कन्ट्रयाक्टर व्यवस्थापन, पीईओ, ग्लोबल ईओआर लगायतका सुविधा आफ्नो आवश्यकता अनुसार उपयोग गर्न सकिन्छ । सेवाको उपयोग अनुसार शुल्क तोकिएको छ । 

न्युरलले प्रडक्टमा एआईको समेत प्रयोग गरेको छ । सफ्टवेयरको प्रयोग बढ्दै गएपछि प्राप्त डेटालाई प्रयोग गरेर एआईलाई अझै सशक्त रूपमा अगाडि बढाउने तयारी कम्पनीको छ ।

एआई अहिलेको जस्तो लोकप्रिय नहुँदा नै होर्भेस्टमा नवीनको टिमले लार्ज ल्याङ्वेज मोडल (एलएलएम) बनाएको थियो । एआईले मानिसलाई रिप्लेस नगर्ने तर एआईको प्रयोग गरेर १० जनाले गर्ने काम १ जनाले गर्न सक्ने नवीनको तर्क छ ।

न्युरलले एआईसम्बन्धि ह्वाइट पेपर समेत बनाएको छ, जुन सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध रहेको छ । अहिले न्युरलमा ४२ जनाले रोजगारी पाएका छन् । त्यसमध्ये २५ जना नेपालको अफिसमा कार्यरत छन् । प्रडक्ट बनाउने सबै जनशक्ति नेपालकै छ । यस बाहेक सेल्स र सपोर्टमा पनि केही टिम छ । नेपालको टिमलाई बढाएर दोब्बर बनाउने तयारी कम्पनीको छ । 

नेपाली जनशक्ति विश्वस्तरीय भएको उनी बताउँछन् । भन्छन्, ‘नेपालमा राम्रो इन्जिनियरिङ ट्यालेन्ट छ । तर एक्सपोजरको कमी छ । युवा पुस्तासँग सिक्ने हुटहुटी छ ।’ नेपाली जनशक्तिलाई विश्वस्तरीय प्रडक्ट विकास गर्ने एक्सपोजर दिएको छ, न्युरलले ।

सुरूमा नेपालमा कम्पनी स्थापना गर्दा संस्थापकहरू आफै ४ महिना नेपाल बसेर अमेरिकाको वित्तीय इकोसिस्टम बारे सिकाएका थिए । सिकाइसकेपछि प्रडक्ट विकासले समेत एकदमै गती लिएको उनीहरूको अनुभव छ । 

न्युरलले नेपालमा रोजगारी मात्रै होइन एउटा विश्वस्तरीय प्रडक्ट कसरी बन्छ ? कसरी बनाउन सकिन्छ ? भन्ने पनि सिकाएको छ । 

एक हप्तामै साढे ७ मिलियन फण्डिङ 

स्टार्टअप आफैमा चुनौतीपूर्ण काम हो । स्टार्टअपमा पार्ट टाइम भन्ने हुँदैन् । रातदिन काम गर्नुपर्छ । कसैलाई लाग्ला, उनीहरूले त पहिले नै एउटा सफल स्टार्टअप बिक्री गरेर अर्को सुरू गरे, खासै गार्‍हो भएन होला । यो कुरामा नवीन असहमति जनाउँछन् । सफल बनाएर कम्पनी बेचेपनि स्टार्टअप यात्रा चुनौतीपूर्ण नै हुने नवीनको भोगाइ छ । 

उनी अगाडि थप्छन्, ‘हामीले कम्पनी बनाएर बेचेपनि स्टार्टअप यात्रा चुनौतीपूर्ण नै हुन्छ । केही कुरा सहज होला । न्युरलका लागि सुरूमा फण्डिङका लागि सहज भयो । तर प्रडक्ट बनाउनेदेखि बजारमा जाने सबै प्रक्रिया एउटै हुन्छ ।’

एउटा स्टार्टअपलाई सफल बनाएर बिक्री गरेपछि न्युरललाई सफल बनाउनु पर्ने प्रसेर भएको उनी बताउँछन् । प्रडक्टमाथि काम सुरू नहुँदै न्युरलले प्रतिष्ठित भेञ्चर क्यापिटलबाट एक हप्तामै ७.५ मिलियन अमेरिकी डलर ‘सीड फण्डिङ’ उठाएको थियो ।

विशेष गरी भेञ्चर क्यापिटलहरूले आईडिया माथि लगानी गर्ने भन्दा पनि संस्थापकमाथि लगानी गर्छन् । लगानी गर्दै गर्दा संस्थापकले आईडियालाई मुर्तरूप दिन सक्छ नि सक्दैन् भनेर हेर्छन् । त्यसकारण एउटा स्टार्टअप सफल बनाएर बेचिसकेका नवीन र नामीका लागि सीड फन्डिङ उठाउन केही सहज भएको थियो । 

एउटा पावरपोइन्टको भवरमा एक हप्तामै भेञ्चर क्यापिटलले साढे सात मिलियन डलर लगानी गर्न तयार भएका थिए । इनस्पायर क्यापिटल, एम १३ लगायतका प्रतिष्ठित भेञ्चर क्यापिटलले यसमा लगानी गरेका छन् ।  

लक्ष्य युनिकर्न बन्ने

कुनै पनि कम्पनीको एउटा भिजन हुन्छ । त्यो भिजनले कम्पनी कहाँ जाने, कसरी जाने भन्ने कुरा गाइड गर्छ । न्युरललाई पनि नेपालीले सुरू गरेको विश्वकै एउटा ठूलो कम्पनीको रूपमा स्थापित गर्ने योजना नवीनको छ । ‘हामीले न्युरललाई खर्बौं डलरको कम्पनी बनाउने भनेर किन नसोच्ने ? सोच्न त पाइयो नि । सोच्दै काम गर्दै जाँदा त हुने रहेछ । अहिले धेरै कम्पनी खर्बौंको भएका छन्,’ उनी उत्साहित हुँदै भन्छन् । 

null

ग्लोबल पेरोल एण्ड एचआरमा लिडर बन्ने लक्ष्यसहित न्यूरल अगाडि बढिरहेको छ । न्युरललाई अबको ५-७ वर्षमा युनिकर्न बनाउने र अमेरिकी पुँजीबजारमा आईपीओ जारी गरेर ठूलो बजार पुँजीकरण भएको कम्पनी बनाउने योजना उनीहरूको छ । 

अबको १० वर्षमा एचआर एण्ड पेरोल सफ्टवेयरको नाम लिँदा शीर्ष स्थानमै न्युरलको नाम आउने गरी काम गर्ने उनको दावी छ । नेपालीले सुरू गरेका ४-५ वटा कम्पनीले सफलता हासिल गरेपछि ग्लोबल भीसीको इकोसिस्टम नेपालतिर आउन मद्दत गर्ने नवीनको भनाइ छ ।  

यता नेपाल सरकारले समेत पछिल्लो समय सूचना प्रविधि (आईटी) लाई प्राथमिकतामा राखेको छ । आगामी दशकलाई सूचना प्रविधि दशक घोषणादेखि नेपाललाई टेक हबको रूपमा विकास योजना समेटिएका छन् ।  

हाल सरकारले अगाडि बढाएका आईटीका कार्यक्रमहरू राम्रा भएको नवीन बताउँछन् । ‘अहिले सरकारले ल्याएका कार्यक्रम राम्रो छन् । तर यी कार्यक्रमहरू सरकार पिच्छे फेरिनु हुँदैन् । स्थिर हुनुपर्छ,’ उनी सुझाव दिदै भन्छन्, ‘सरकारले नीति बनाउने र निजी क्षेत्रले ड्राइभ गर्‍यो भने आईटी क्षेत्र दिगो हुन्छ ।’ 

सानो देश भएपनि प्रविधिको क्षेत्रमा इजरायलले धेरै फड्को मारेको छ । अमेरिकामा आईपीओमा जाने ४-५ वटा कम्पनी मध्ये एउटा कम्पनी इजरायलीको हुन्छ । नेपालले पनि त्यसरी नै फड्को मार्न सक्छ । तर प्रभावकारी कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने आवश्यकता छ । 

सरकारले कम्पनी दर्ताहरूको सबै प्रक्रियालाई छिटो, छिरितो र अनलाइन बनाउनु पर्ने तथा नेपाली आईटी कम्पनीलाई विदेशमा शाखा खोल्न दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । नवीनका अनुसार स्टार्टअपको विकासका लागि सरकारले ऋण भन्दा पनि इक्विटीको आधारमा पैसा दिनुपर्छ, स्टार्टअप आफैमा जोखिम हो । 
 

स्टोरी

अमेरिकी कम्पनीको आकर्षक अफर लत्याएर आईटी उद्यमी बनेकी अलिसा

आजभन्दा करिब १६ वर्ष अगाडि सूचना प्रविधि (आईटी) मा नेपाल भर्खर भर्खर बामे सर्दै थियो । धेरैलाई सूचना प्रविधिको बारेमा थाहै थिए…

मोरूबाट अन्य वालेटमा समेत पैसा पठाउन सकिने

मोरू डिजिटल वालेटबाट अन्य वालेटमा पैसा ट्रान्सफर गर्न सकिने भएको छ । नेपालमा अहिले सञ्चालनमा रहेका धेरै वालेट…

कुराकानीको परम्परागत तरिकालाई परिवर्तन गर्ने ‘फेसबुक’ स्थापना भएको २० वर्ष पूरा

विश्वको लोकप्रिय सामाजिक सञ्जाल फेसबुक स्थापना भएको २० वर्ष पूरा भएको छ । सन् २००४ फेब्रुअरी ४ मा स्थापना भएको फेसबुक विश्वको धे…

राइड शेयरिङ बजारमा हात हाल्दै एफवान सफ्ट ग्रुप, ‘जुम जुम’ ल्याउने तयारी

नेपालको डिजिटल इकोसिस्टममा महत्त्वपूर्ण योगदान दिदै आएको एफवान सफ्ट ग्रुप अब राइड शेयरिङ बजारमा समेत प्रवेश गर्ने भएको छ । एफवा…

नगदरहित अर्थतन्त्रको परिकल्पना गर्दै सुरू भएको डिजिटल वालेट इसेवा १६ औं वर्षमा प्रवेश

नेपालको पहिलो डिजिटल वालेट इसेवा १६ औं वर्षमा प्रवेश गरेको छ । नगदरहित अर्थतन्त्रको परिकल्पना गर्दै सन् २००९ मा बेटा भर्जन रिलिज…

हाइड्रोजनको व्यवसायिक उत्पादन गर्ने बाटो खुल्यो, पीपीए गर्नु नपर्ने र ह्विलिङ चार्ज नलाग्ने

नेपालमा हाइड्रोजनको व्यवसायिक उत्पादन तथा प्रयोग गर्ने बाटो खुलेको छ । बुधबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले ग्रीन हाइड्रोजन उत्पादन त…

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको सफ्टवेयर खरिद प्रक्रियामा अनियमितता, बिना कारण शर्टलिष्ट नै संशोधन

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको कोर बैंकिङ सफ्टवेयर खरिद प्रक्रियामा अनियमितता भएको भन्दै अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगमा उजुरी परेक…

अनलाइनबाटै व्यवसाय दर्तादेखि नवीकरणसम्मको सेवा दिने स्टार्टअप जस्टचेक

कुनै पनि व्यवसाय सञ्चालन गर्न सबैभन्दा पहिले कम्पनी दर्ता गर्नुपर्ने हुन्छ । तर नेपालमा कम्पनी दर्ता गर्न अनेकौं झन्झट छ । धेरै ठाउँ…

यी हुन् विश्वका ठूला आईटी कम्पनी हाँक्ने सीईओ, कति लिन्छन् तलब ?

अहिलेको युग सूचना प्रविधिको युग हो । यो युगमा हरेक कामलाई प्रविधिमैत्री बनाउन विभिन्न प्रविधि कम्पनीहरूले महत्वपूर्ण भूमिका खले…

ह्वावेको मेटप्याड प्रो ११ सार्वजनिक, स्याटेलाइट सपोर्ट गर्ने संसारको पहिलो ट्याब्लेट

ह्वावेले ह्वावे मेटप्याड प्रो ११ सार्वजनिक गरेको छ । यो स्मार्टफोन स्याटेलाइट जडानलाई समर्थन गर्ने संसारको पहिलो ट्याब्लेट हो । कम्पनीको नयाँ फ्ल्यागशिप ट्याब्लेटम…

इन्टर्न गर्न चाहने विद्यार्थीका लागि उपयोगी प्लेटफर्म इन्टर्नसाथी

पछिल्लो समय आइटी बढ्ने विद्यार्थी बढ्दो छन् । आइटी पढ्ने विद्यार्थीहरु विभिन्न माध्यबाट सिप सिक्छन् र इन्ट्रन गर्नको लागि बजारमा निस्कन्छ…

प्रोफेसनल ई–कमर्स वेबसाइट बनाउन सघाउने निःशुल्क प्लेटफर्म : ब्लांसर

पछिल्लो समय ई–कमर्स वेबसाइटको प्रयोग निकै बढ्दो छ । ई–कमर्स वेबसाइट मार्फत मानिसले विभिन्न कुराको व्यापार निश्चित मू…

नेपालमै पहिलो पटक भित्रियो ‘हाइड्रोजन कार’, पूरा होला त प्रधानमन्त्रीको चढ्ने सपना ?

नेपालमै पहिलो पटक हाइड्रोजन इन्धनबाट चल्ने गाडी भित्रिएको छ । काठमाडौं विश्वविद्यालय (केयु) को ग्रीन हाइड्रोइन ल्याबले शनिबार ने…

फेसबुकबाटै तरकारी बेच्छन् म्याग्दीका युवा 

म्याग्दीको मङ्गला गाउँपालिका–४ उपल्लो बुकेनीका दलवीर पुनले बर्खायाममा बेमौसमी बन्दा…