काठमाडौं । आजको समयमा अफिसको काम होस्, अनलाइन पढाइ होस् वा सामाजिक सञ्जाल, मानिसहरू घण्टौँसम्म मोबाइल र ल्यापटपको स्क्रिन अगाडि बिताइरहेका छन् । निरन्तर स्क्रिन हेर्दा आँखामा दुखाइ, पोलाइ, भारीपन, टाउको दुख्ने र धमिलो देखिने समस्या तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । यसलाई डिजिटल आई स्ट्रेन वा कम्प्युटर भिजन सिन्ड्रोम भनिन्छ । लामो समयसम्म स्क्रिनको अत्यधिक प्रयोगले आँखामा बिस्तारै असर पुर्‍याउँछ । तर राम्रो कुरा के छ भने, फोन र ल्यापटपका केही सजिला सेटिङ्स अन गरेर आँखामा पर्ने दबाबलाई धेरै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ ।

ब्लू लाइट फिल्टर: रेटिनामा पर्ने असर कम गर्न

हाम्रो स्मार्टफोन र ल्यापटपको स्क्रिनबाट निरन्तर ब्लू लाइट अर्थात् नीलो प्रकाश निस्किरहन्छ, जसले आँखाको रेटिनामा प्रत्यक्ष र सबैभन्दा हानिकारक प्रभाव पार्न सक्छ । यसबाट बच्नका लागि आफ्नो डिभाइसको इन-बिल्ट ब्लू लाइट फिल्टर सधैँ अन राख्नुहोस्। यसले स्क्रिनलाई अलि वार्म, अर्थात् हल्का पहेंलो बनाइदिन्छ, जसले आँखालाई आराम दिन्छ। सबै फोनमा यसको नाम फरक-फरक हुन सक्छ ।

सामसङ: यदि तपाईं सामसङ प्रयोगकर्ता हुनुहुन्छ भने, फोनको सेटिङ्समा गएर आई कम्फर्ट शिल्ड इनेबल गर्नुहोस् ।

गुगल पिक्सेल: यदि तपाईं गुगल पिक्सेल प्रयोग गर्नुहुन्छ भने, डिस्प्ले सेटिङ्स मा उपलब्ध नाइट लाइट फिचर अन गर्नुहोस् ।

आईफोन: आईफोन प्रयोगकर्ताले कन्ट्रोल सेन्टर वा डिस्प्ले सेटिङ्स मा गएर नाइट सिफ्ट मोड एक्टिभेट गर्न सक्छन् ।

ल्यापटप प्रयोगकर्ता: यदि तपाईंको धेरैजसो काम ल्यापटपबाट हुन्छ भने, विन्डोज वा म्याकबुक दुवैको डिस्प्ले सेटिङ्समा यो फिचर हुन्छ, र यसलाई सिड्युल पनि गर्न सकिन्छ ।

डार्क मोड: आँखामा पर्ने प्रकाशको दबाब घटाउने उपाय

यदि तपाईं अझै पनि आफ्नो फोन वा ल्यापटपमा क्लासिक लाइट मोड अर्थात् सेतो ब्याकग्राउन्ड प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने, यसले आँखामा असर पार्न सक्छ । त्यसैले आजै आफ्नो डिभाइसको सेटिङ्समा गएर डार्क मोड अन गर्नुहोस् । यो इनेबल गरेपछि तपाईंका एप्स र स्क्रिनको ब्याकग्राउन्ड पूर्ण रूपमा कालो हुन्छ । ब्याकग्राउन्ड डार्क हुँदा स्क्रिनबाट निस्कने कुल प्रकाशको दबाब आँखामा निकै कम पर्छ, जसले तपाईंलाई तनाव वा दुखाइबिना लामो समयसम्म काम गर्न मद्दत गर्छ । यो सेटिङले तपाईंको फोनको ब्याट्री बचाउन पनि सहयोग गर्छ ।

धेरै मानिसको बानी घरभित्र वा अँध्यारो कोठामा पनि फोनको ब्राइटनेस अर्थात् चमक फुल राख्ने हुन्छ । स्क्रिन अत्यधिक चम्किलो हुनु डिजिटल आई स्ट्रेनको मुख्य कारणमध्ये एक हो । यसबाट बच्ने सबैभन्दा सजिलो उपाय भनेको आफ्नो डिभाइसमा अटो-ब्राइटनेस फिचर सधैँ अन राख्नु हो । यो फिचरले वरिपरि रहेको रोशनी अर्थात् एम्बिएन्ट लाइट लाई महसुस गरेर स्क्रिनको चमक आफैँ उपयुक्त स्तरमा मिलाइदिन्छ । तपाईं तेज घाममा हुनुहोस् वा अँध्यारो कोठामा, तपाईंको स्क्रिन कहिल्यै आवश्यकता भन्दा बढी चम्किलो हुँदैन, जसले आँखामा हुन सक्ने क्षति कम गर्न मद्दत गर्छ ।

आँखालाई बचाउन यी बानी पनि आवश्यक छन्

सेटिङ्स परिवर्तन गरेर मात्र पुग्दैन । केही साना बानीले पनि आँखालाई राहत दिन सक्छन्:

• हरेक २० मिनेटपछि २० सेकेन्डको ब्रेक लिनुहोस् ।
• स्क्रिनबाट उचित दूरी कायम राख्नुहोस् ।
• अँध्यारो कोठामा धेरै चम्किलो स्क्रिन प्रयोग नगर्नुहोस् ।
• आँखा बारम्बार झिम्क्याइरहनुहोस् ।
• आवश्यक परे एण्टी-ग्लेयर ग्लासेस प्रयोग गर्नुहोस् ।