काठमाडौं । यदि तपाईंको फोनमा पनि यस्ता धेरै एप छन्, जुन महिनौँदेखि प्रयोग गरिएको छैन, भने अब तिनलाई हटाउने समय आएको छ । धेरैजसो मानिसले कुनै एउटा कामका लागि एप डाउनलोड त गर्छन्, तर पछि त्यसलाई डिलिट गर्न बिर्सिन्छन् वा ध्यानै दिँदैनन् ।

साइबर सेक्युरिटी एक्सपर्टहरूका अनुसार यस्ता अनावश्यक एपहरूले केवल स्टोरेज मात्र ओगट्दैनन्, बरु तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी, फोनको पर्फर्मेन्स र अनलाइन सेक्युरिटीका लागि पनि ठूलो जोखिम बन्न सक्छन् ।

किन खतरनाक बन्छन् पुराना र प्रयोग नभएका एप ?

धेरै एप यस्ता हुन्छन्, जसलाई प्रयोगकर्ताले एक दुई पटक मात्र प्रयोग गर्छन् । त्यसपछि आवश्यकता नपरे पनि ती एप फोनमै रहिरहन्छन् । यद्यपि, ती एपहरू ब्याकग्राउन्डमा निरन्तर चलिरहेका हुन सक्छन् र क्यामेरा, माइक्रोफोन, लोकेसन, कन्ट्याक्ट्स तथा फोटोजस्ता संवेदनशील पर्मिसन प्रयोग गरिरहेका हुन सक्छन् ।

यदि पछि तीमध्ये कुनै एपमा सेक्युरिटी कमजोरी फेला पर्‍यो वा त्यसको डेटा चुहावट भयो भने तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी पनि जोखिममा पर्न सक्छ ।

यस्ता एपबाट के-कस्ता खतरा हुन्छन् ?

साइबर सेक्युरिटी विज्ञहरूले समय समयमा फोनमा इन्स्टल भएका सबै एपहरूको समीक्षा गर्न सुझाव दिँदै आएका छन् । जुन एप अब आवश्यक छैनन्, तिनलाई तत्काल हटाउनु उपयुक्त हुन्छ ।

लामो समयदेखि प्रयोग नभएका एपहरू साइबर अपराधीहरूका लागि पनि सजिलो लक्ष्य बन्न सक्छन् ।

फोनको गति र ब्याट्रीमा पनि असर

प्रयोग नगरिएका एपहरू ब्याकग्राउन्डमा इन्टरनेट प्रयोग गरिरहन्छन्, नोटिफिकेसन पठाइरहन्छन् र आफैं अपडेट पनि डाउनलोड गरिरहन्छन् । यसका कारण फोनको ब्याट्री छिट्टै सकिन्छ, मोबाइल डेटा बढी खर्च हुन्छ र फोनको पर्फर्मेन्स पनि कमजोर हुन सक्छ ।

प्रयोग नगर्दा पनि डेटा सङ्कलन गरिरहन्छन्

धेरै मोबाइल एपहरूले प्रयोगकर्ताको लोकेसन, प्रयोग गर्ने बानी तथा अन्य व्यक्तिगत जानकारी निरन्तर सङ्कलन गरिरहन्छन्, चाहे तपाईंले महिनौँदेखि ती एप खोलेकै किन नहुन् । यही कारणले अनावश्यक एप फोनमा राख्नु प्राइभेसीका दृष्टिले सुरक्षित मानिँदैन ।

स्टोरेज खाली गर्ने सजिलो उपाय

आजकल धेरै एपको आकार ५०० एमबीदेखि १ जीबी वा त्योभन्दा बढी हुने गरेको छ । त्यसैले प्रयोगमा नरहेका एप हटाउँदा फोनमा प्रशस्त स्टोरेज खाली हुन्छ र डिभाइस अझ राम्रोसँग काम गर्न थाल्छ ।

भविष्यमा चाहिन सक्छ भने के गर्ने ?

यदि भविष्यमा कुनै एप फेरि आवश्यक पर्न सक्छ भन्ने लाग्छ भने त्यसलाई पूर्ण रूपमा डिलिट गर्नुको सट्टा आईफोनमा रहेको अफलोड एप र एन्ड्रोइडमा उपलब्ध एप आर्काइभ सुविधा प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

यसले एप हटाइदिन्छ, तर त्यसको डेटा सुरक्षित राख्छ । पछि आवश्यक पर्दा सजिलै पुनः इन्स्टल गर्न सकिन्छ ।

कति समयको अन्तरमा एप सफा गर्ने ?

साइबर सेक्युरिटी एक्सपर्टहरूको सुझावअनुसार हरेक तीन महिनामा कम्तीमा एक पटक फोनमा रहेका एपहरूको सूची जाँच्नुपर्छ । लामो समयदेखि प्रयोग नभएका एप हटाउँदा फोन सुरक्षित, छिटो र व्यवस्थित रहन्छ ।

केवल एप हटाउनु पर्याप्त छैन, अकाउन्ट पनि बन्द गर्नुहोस्

धेरै प्रयोगकर्ताले एउटा सामान्य गल्ती गर्ने गर्छन् । यदि कुनै एपमा तपाईंले अकाउन्ट बनाउनुभएको छ भने केवल त्यसलाई अनइन्स्टल गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन । पहिले उक्त एपबाट लगआउट गर्नुहोस् । यदि त्यसको अब कुनै आवश्यकता छैन भने सम्बन्धित अकाउन्ट पनि डिलिट गरिदिनुहोस् ।

यसो गर्दा तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी कम्पनीको सर्भरमा लामो समयसम्म सुरक्षित वा सङ्ग्रहित रहँदैन र डेटा लिक हुने जोखिम पनि उल्लेखनीय रूपमा कम हुन्छ ।