अन्तर्वाता/विचार
जब अर्थव्यवस्था अधिक डिजिटल हुन्छ, त्यसले डाटाको विशाल ताल उत्पन्न गर्छ
हालका केही महिना यता विश्व एक असाधारण चुनौती, अनिश्चितता र जटिलता सामना गरिरहेको छ । एउटा महामारीले विश्वलाई आक्रान्त बनाएको छ र हाम्रो जीवनका प्रायः सबै क्षेत्रहरूमा असर गरेको छ । हाम्रो पहिले जस्तै यात्रा गर्ने, काम गर्ने र खेल्ने निजी स्वतन्त्रतामा परिवर्तन भएको छ ।
अर्थव्यवस्था संचालन गर्ने तरिकामा पनि प्रभाव पारेको छ । रिमोट वर्किंगले एकै रात सामान्य रुप लिन पुगेको छ । वास्तवमा डिजिटलीकरणका सबै प्रकारहरू तीव्र भएको छ । अर्थव्यवस्थाको यो डिजिटलीकरणको महत्वलाई कम मान्न सकिदैन ।
न्यु नर्मले विश्वास निर्माण गर्न र यसलाई कायम राख्नमा थप भ्यालु र जोड दिएको छ, जसले सहयोगी कार्य र इनोभेसनको आधार प्रदान गर्दछ ।
वास्तवमा, हामी सबैलाई जोडेर राख्ने विश्वास नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो । मलाई लाग्छ सामाजिक आदर्श र प्रविधि बीचको अन्तरक्रिया अर्को दशकसम्मको आर्थिक विकासको मुख्य चालकहरु मध्ये एक हुनेछ ।
यो ईन्टरफेस दुई तरिकाले समावेश छ । समाज र टेक्नोलोजी समावेश गर्ने ईन्टरफेसको पहिलो तरीकाले कसरी हामी डिजिटल प्रविधि र त्यसको प्रयोगहरुको विनियमन गर्न छनौट गर्दछ भन्नेमा प्रकाश पार्दछ ।
दशकौंसम्म विश्वभरि आर्थिक बृद्धि गर्न डिजिटल टेक्नोलोजीहरूको पूर्ण रूपमा अतुलनीय सम्भाव्यता छ तर यी प्रविधिहरूको अनियमित उपयोगले समृद्धि र स्वतन्त्रतालाई दीर्घकालीन बनाउँदैन ।
तदनुसार, सरकार र नियामकहरूले विश्वव्यापी सिद्धान्त–निर्देशित विधायिकी फ्रेमवर्कहरू निर्माण गर्न सँगै काम गरिरहेका छन् जसले उपयुक्त विकास र प्राविधिक आविष्कारहरूको प्रयोगलाई अनुमति दिन्छ र प्रोत्साहित गर्दछ ।
जब हाम्रो अर्थव्यवस्थाहरू अधिक डिजिटल हुन्छन्, तिनीहरू डाटाको विशाल ताल उत्पन्न गर्दछन् जुन प्रसारण, भण्डारण, प्रशोधन र पुनः प्राप्त गरेको हुनु पर्दछ । यस प्रविधिलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न अनुमति दिने नियमहरू आवश्यक छ तर तिनिहरु द्रुत रूपमा विकसित हुनु पर्दछ ।
सही दृष्टिकोण अपनाउने कुरामा निरन्तर छलफल भइरहेको छ । र, अझै पनि, मुद्दाहरूको जोखिम हेर्दा नियमकर्ताहरू र सरकारहरूले इनोभेसनको कारण पछाडि नपर्न द्रुत गतिमा अघि बढ्नु आवश्यक छ । यस सम्बन्धमा, जर्मनीको भर्खरको आईटी सुरक्षा ऐन २.० ले उत्कृष्ट प्रस्तुती गर्दछ ।
यसले पूर्वाधारको आईटी सुरक्षामा सुधार गर्नका लागि स्पष्ट कानुनी रूपरेखा र एक ठोस आधार प्रदान गर्दछ । फाइभजी विकासको लागि, यसको मतलब त्यहाँ सबै प्रदायकहरूको लागि उच्च र अधिक समान सुरक्षा मापदण्ड हुनेछ । यो स्पष्टता विश्वासको महत्वपूर्ण घटक हो जुन हामीले प्रोत्साहन गर्न आवश्यक छ ।
समाज र प्रविधि बीच ईन्टरफेस देख्न सकिने दोस्रो तरीका भनेको हामीले अपनाउने मापदण्डहरू हो । विश्वव्यापी अर्थव्यवस्था एक हदसम्म एक आपसमा जडिएको छ जुन एक पीढी पहिले अकल्पनीय देखिन्थ्यो ।
अब आउने पुस्तामा, विश्व अर्थव्यवस्था निसन्देह अधिक गाहृो र अधिक डिजिटल हुनेछ । यस नयाँ विश्व अर्थतन्त्रको सफलता साझा मापदण्डमा निर्माण गरिनेछ ।
वास्तवमा, मापदण्डहरूको स्थापना बजारको गठन र विकासका लागि मात्र अनुकूल नभई यो उपभोक्ता संरक्षणको प्रमुख कारक पनि हुन पुगेको छ । प्रतिस्पर्धी बिना, ह्वावे जस्तै एक कम्पनी राम्रो हुन सक्छ । तर यदि सबै उत्पादनहरू ह्वावेको स्वामित्व प्रविधिको प्रयोग गर्ने हो भने यो उपभोक्ताहरुको लागि एक पूर्ण विपत्ति हुनेछ ।
स्टान्डर्डले प्राविधिक रुपमा एक अर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्न निर्माताहरूलाई बाध्य पार्दछ । प्रविधिको प्रारम्भिक दिनदेखि विकास लगभग विश्वव्यापी प्राविधिक मापदण्डहरुको अपनाईबाट संचालन भइरहेएको छ ।
टुजी स्टान्डर्डले हाम्रो लागि भ्वाईस र टेक्स्ट सेवाहरू ल्याएको छ, थ्रीजी स्टान्डर्डले संसारलाई मोबाइल इन्टरनेट प्रदान गरेको छ र फोरजीले हामीलाई डाटा युक्त सेवा र स्ट्रिमिंग सामग्री मोबाइल उपकरणमा दिएको छ । छन् ले अर्थव्यवस्थामा अझै थप सम्भावनाहरू थप्दै छ, तर प्रतिस्पर्धाको स्तर उच्च छ ।
स्टान्डर्ड र नियमहरू समाज र प्रविधि बीचको अन्तक्र्रियाको दुई अत्यधिक दृश्यात्मक प्रतीक हुन् र तिनले दुई विशेषताहरू देखाउँदछन, जुन मौलिक रूपमा महत्वपूर्ण छन् । तिनीहरूले विश्वास निर्माण गर्नु पहिलो हो । दोस्रो यो हो कि तिनीहरू जति धेरै व्यापक रूपमा अपनाइन्छ, त्यति नै बढी प्रभावकारी हुन्छन् ।
डिजिटल अर्थव्यवस्थाले एक अर्कासँग कुराकानी गर्ने र व्यापार गर्ने तरिका परिवर्तन गर्न जारी राख्नेछ । जब अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार विकास भइरहेको थियो, यसले हाम्रा पूर्वजहरूलाई नयाँ प्राविधिक सीपहरू प्राप्त गर्न र तिनीहरूका साझेदारहरूलाई विश्वास गर्ने नयाँ तरिकाहरू निर्माण गर्न आवश्यक थियो ।
आजको डिजिटल अर्थव्यवस्थामा पनि छ । यसले व्यक्तिहरूमा एक अर्कासँग कुराकानी गर्ने र व्यापारिक चासोको साथ विश्वास निर्माण गर्ने तरिकालाई असर गर्नेछ ।
विश्वका साझा नियमहरु यो विश्वासको निर्माणको एक आवश्यक हिस्सा हो । जब हाम्रो अर्थव्यवस्था बढ्दो डिजिटल र डाटा–चालित हुन्छ, प्रविधि प्रशासन र डाटा प्रयोगका नियमहरू विश्वव्यापी व्यापारको लागि गम्भीर रुपमा र रणनीतिक हिसाबले महत्वपूर्ण हुनेछ । विश्वास निर्माण गर्नु आवश्यक छ र मानिस बिच विश्वास निर्माण गर्ने उत्तम तरिका समान ठाउँमा उभिनु हुन्छ ।
जब हामी ‘विश्वासले फरक पार्छ’ भन्छौं, हामी केवल हाम्रा ब्यापार साझेदारहरूमा विश्वासको कुरा गरिरहेका छैनौंः प्रयोगकर्ताहरूले उनीहरूले प्रयोग गर्ने प्रविधिमा पनि विश्वास गर्नुपर्दछ ।
एक प्रविधि राम्रोसँग विनियमित छ भन्ने ज्ञान त्यो प्रविधिमा विश्वास गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण पहिलो चरण हो । यद्यपि केवल साधारण नियमहरू जुन व्यापक रूपले सार्बजनिक गरिन्छ त्यसले मात्र प्रविधि अपनाउने व्यापक विश्वासको निर्माण गर्दछ ।
विश्वव्यापी प्राविधिक मापदण्डहरू पनि विश्वास निर्माण गर्न गम्भीर रूपमा महत्वपूर्ण छन् किनकि तिनीहरूले सेवा र उत्पादनहरूलाई ठूलो बजारमा सजीलो गरी विस्तार गर्न अनुमति दिन्छन् । नतिजाको रूपमा, व्यक्तिहरू कुनै पनि अवरोध बिना सीमाना पारी गर्न पनि प्राविधिक इनोभेशनहरूमा भर पर्न सक्दछन् । यूरोपीयन संघको सफलताको थोरै भाग यसको आन्तरिक बजारको संचालनमा निर्मित छ ।
तर डिजिटल युगमा आर्थिक विकासको सफलता दुबै नियम र मापदण्डको व्यापक प्रयोगमा निर्भर गर्दछ । यदि एक नियमन एकपक्षीय रूपमा अपनाईएको छ र लागू गरीएको छ भने तब केहि कम्पनीहरूले सजिलै सम्बन्धित देशमा वा सँग व्यापार गर्नबाट टाढिन सक्दछन् ।
हाम्रो विश्वव्यापी अर्थतन्त्रका सबै भागहरू एक अर्कासँग नजिक भएको कारण नियामक सफलताको लागि उत्तम मार्ग पत्ता लगाउने हाम्रो प्रयासहरू विश्वव्यापी हुनुपर्दछ ।
विशेष रूपमा, हाम्रो बढ्दो डिजिटल र मोबाइल अर्थव्यवस्थाले सुरक्षा सम्बन्धित विश्वास र संवादमा ध्यान केन्द्रितको माग गर्दछ । हामीले यो सुनिश्चित गर्नुपर्दछ कि डिजिटल र साइबर सार्वभौमिकता पारस्परिक रूपमा सम्मान गरिएको, त्यो प्रयोगकर्ताको गोपनीयता र सुरक्षालाई सम्मान गरिएको र त्यो डाटालाई सुरक्षित र व्यवस्थित ढंगले प्रवाह गर्न अनुमति प्रदान गरिएको होस ।
प्राविधिक इनोभेसन, बढ्दो डिजिटलकरण र बढ्दो उत्पादन जटिलताले सबै आर्थिक साझेदारहरू बीच सहयोग बढाइरहेको छ । बदलामा यसले डाटाको सुरक्षित प्रसारणको आर्थिक महत्वमा थप वृद्धि गर्दछ ।
यी डाटा प्रवाहहरू भविष्यको डिजिटल अर्थव्यवस्थाको सप्लाई चेन हुन् र हामीले उनीहरूको सुरक्षाका लागि सचेत प्रयासहरू गर्नुपर्दछ ।
जसरी विश्वव्यापी सप्लाई चेनले लाखौंलाई गरीबीबाट माथि उठाएको छ, त्यसरी नै डिजिटल अर्थव्यवस्थामा डाटा–संचालित भ्यालु चेनले विश्वव्यापी समृद्धिमा ठूलो योगदान पुर्याउनेछ । यस्तो बेलामा जब विश्वासले पहिले भन्दा बढि महत्व राख्दछ, ह्वावे समृद्ध डिजिटल भविष्यमा यसको योगदानमा गर्व गर्दछ ।
वास्तवमा, कम्पनीले विश्वव्यापी डिजिटल र नियामक मापदण्डहरूको सिर्जना गर्नु र अपनाउनको लागि विशेष योगदानकर्ता हो, जुन यो विश्वास निर्माण गर्न अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ ।
यी नियम र डाटा मापदण्डले महामारी पश्चातको अर्थव्यवस्थाको विश्वव्यापी समाजलाई बलियो र समृद्ध अर्थतन्त्र निर्माण गर्नको लागि सुनिश्चित मात्र नगरी उनीहरूले यो समृद्धिका फाइदाहरू पनि व्यापक रूपमा सम्भव हुने जति वितरण गर्ने अनुमति दिने छ ।
जब महामारी आयो, अन्तराष्ट्रिय सीमाना र सबै प्रकारका सार्वजनिक स्थलहरु बन्द गर्दा राष्ट्रवादी दृष्टिकोण अपनाउने भयानक प्रलोभन ल्याएता पनि हामीले यस प्रलोभनको एकदमै राम्रो प्रतिरोध गरेका छौं जस्तो देखिन्छ ।
जसरी हाम्रो समाज फेरि खुल्न थाल्छ र महामारीको पछिल्लो अर्थव्यवस्थामा प्रवेश गर्न थाल्छ, हामी सबैलाई विश्वासले कति फरक पार्छ भन्ने बारे राम्ररी थाहा हुन्छ ।
विश्वव्यापी ध्यान अब वास्तवमै साझा प्राविधिक मापदण्डहरूको व्यापक अडप्सन र देशको भ्यालु र मान्यतालाई प्रतिबिम्बित गर्ने नियामक र कानूनी रूपरेखामा हुन आवश्यक छ । आउँदो वर्षहरूमा विश्वव्यापी अर्थतन्त्रको आवश्यकताहरू पूरा गर्ने आर्थिक वृद्धि अनलक गर्नको लागि अडप्सन आवश्यक छ ।
यी साझा सिद्धान्तहरूले विश्वासको आधार तयार गर्नेछन् जसमा हामी इनोभेट र ग्रो गर्न हाम्रा संयुक्त प्रयासहरू निर्माण गर्नेछौं । यो विश्वास हाम्रो साझा सफलता को आधार हुनेछ । विश्वासले फरक पार्छ ।
(चेन लिफांग ह्वावेकी कर्पोरेट वरिष्ठ उपाध्यक्ष र बोर्ड निर्देशक हुन् )
अन्तर्वाता/विचार
फेसबुक र गुगलसँगको सम्झौता मार्केटिङको लागि ‘ब्रेक थ्रु’ हो– सीईओ रवि सिंघल
फिट इन्टरनेसनल नेपालमा फेसबुक विज्ञापनको आधिकारिक रिसेलर बन्ने पहिलो कम्प…
नागरिक एप संचालनको टिमसहित तीन चरणको कार्ययोजना बनेको छ
सन् २०१८ मा‘आइसिटी डे’को दिन भृकुटीमण्डपमा एउटा कार्यक्रम थियो । त्यही कार्यक्रममा नागरिक एपको कन्सेप्ट पहिलो पटकप्रस्त…
हामी थप परिष्कृत भएर आएका छौं
आज चौथो राष्ट्रिय सूचना तथा सञ्चार प्रविधि दिवस । सर्वप्रथम यस दिनको अवसरमा यहाँ सम्पूर्णमा हार्दिक शुभकामना बाँड्न चा…
कतै हामी ‘डिजिटल दुर्व्यसनी’मा फसिरहेका त छैनौं ?
कोरोना भाइरसको माहामारीले संसारलाई अत्याइहेको छ र अझ केहि समय अत्याउने देखिन्छ । यसले व्यापार, व्यवसाय, उद्योगलगाय…
किन बढ्दै बिटक्वाइनको लोकप्रियता ? कसरी लगानी गर्ने ?
पछिल्लो समय बजारमा बिटक्वाइन धेरै चर्चामा रहेको छ । बढ्दो मूल्यसँगै यसको लोकप्रियता…
‘हुलाकमा प्रयोग भएको नयाँ प्रविधिले आपत्कालीन सेवालाई प्रभावकारी बनाउँदै छ’
सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले केही समय अगाडि गूगल प्लस कोड सम्बन्धी क…
नेपालले एक दशकमा दूरसञ्चार प्रविधिमा पाएका सफलता, यी हुन अझ सस्तो र प्रतिस्पर्धी बनाउने उपाय
हामी सबैलाई थाहा छ दूरसञ्चार क्षेत्र क्रसकटिङ विषय हो । यसले सबै क्षेत्रलाई छोएको छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, उर्जा, पर्यटन, सरकारी सेवा होस् सबै क्षेत्रमा …
‘सानिमा बैंकले डिजिटल बैंकिङलाई प्राथमिकतामा राखेको छ’
कोरोना महामारी पछि नेपालमा प्रविधिको प्रयोग बढेको छ । सामान खरिद देखि क…
फाइभजीको भू–राजनैतिक पाटो
ई. रवीन्द्र फोजू
नेपाल चौथो पुस्ताको मोबाइल प्रविधि (एलटिई) दे…
‘हाम्रो बजार सधैंभरि निःशुल्क नै रहन्छ’ - रोहित तिवारी
विगत १० वर्षदेखि सञ्चालनमा रहेको इकमर्स कम्पनी हाम्रो बजारलाई मुभर्स एण्ड से…
नेपालमा सफ्टवेयर इन्जिनियरिङ र यसको क्षेत्र
प्रविधिको प्रयोगले भइरहेका अकल्पनिय परिवर्तनहरुको पछाडी सफ्टवेयरको सबैभन्दा ठुलो भुमिका छ । कुरा गरिरहनु पर्दैन कि,…
‘डिजिटल लर्निङको जनचेतना फैलाउन र यसको महत्व देखाउन डिजिटल लर्निङ डे मनाइन्छ’
आगामी फ्रेबुअरी २५ अर्थात् फागुन १३ गते नेपालमा ‘डिजिटल लर्निङ डे’ मनाइने…
‘ह्वावे कहिल्यै विविधीकरणको पछि लाग्ने छैन’
सन् १८८७ मा चीनको एउटा अपोर्टमेन्टबाट शुरु भएको हुवावे आज १७० भन्दा बढि द…
‘हाम्रो कलेजमा पढ्ने विद्यार्थी चारवर्ष पछि यात उद्यमी बन्ने छन् यात राम्रो जब पाउने छन्’
बिगत केही वर्षदेखि नेपालमा आइटी लगायतका अन्य शिक्षा प्रदान गरिरहेको छ । स…
‘तपाई जस्तो प्रतिभावान व्यक्तिका लागि संसार कुर्दैं छ’
सोफी एलकर्न हुवावे आइसिटी अवार्ड २०२० की सल्लाहकार हुन् । उनी अमेरिकाको क्…