काठमाडौं । “गन्तव्य ठूलो भए बाटो सानो भएपनि यात्रा रोकिँदैन” भन्ने उखानलाई पछ्याउँदै केही नेपाली युवाहरूले प्रविधिको क्षेत्रमा नयाँ बाटो कोरेका छन् । विदेशतर्फ अवसर खोज्ने चलनबीच उनीहरूले भने नेपालमै बसेर विश्वस्तरीय प्रविधि निर्माण गर्ने साहस गरे, र यही साहसको परिणाम हो एआई आधारित बिजनेस कम्युनिकेसन प्लेटफर्म ‘टिङटिङ’ ।

आज टिङटिङ नेपालका बैंक, बीमा कम्पनी, डिजिटल वालेट, इन्टरनेट सेवा प्रदायकदेखि सरकारी निकायसम्म प्रयोग भइरहेको छ । अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, यो नेपाली कम्पनीले अहिले आफ्नो सेवा श्रीलङ्कासम्म विस्तार गरिसकेको छ । नेपालमा बनेको प्रविधि विदेशी बजारमा पुग्नु केवल व्यवसायिक उपलब्धि मात्र होइन, नेपाली प्रविधि उद्योगका लागि गर्वको विषय पनि हो ।

एउटा समस्याबाट सुरु भएको यात्रा
आजको डिजिटल युगमा व्यवसाय र ग्राहकबीचको संवाद धेरै माध्यममा विभाजित छ- फोन, एसएमएस, इमेल, ह्वाट्सएप, म्यासेन्जर, सामाजिक सञ्जाल, कल सेन्टर आदि । एउटै ग्राहकसँग विभिन्न व्यक्तिले फरक-फरक माध्यमबाट संवाद गर्दा जानकारी बिखण्डित हुने समस्या व्यवसायहरूमा व्यापक छ ।

ग्राहकले पहिले के गुनासो गरेका थिए ? कसले जवाफ दिएको थियो ? कुन माध्यमबाट कुरा भएको थियो ? यस्ता आधारभूत जानकारी खोज्नै कठिन हुने अवस्था छ । यसले ग्राहक अनुभव कमजोर बनाउनुका साथै संस्थालाई सही निर्णय लिन पनि समस्या पैदा हुने गर्छ । यही समस्यालाई समाधान गर्ने सोचबाट टिङटिङको अवधारणा जन्मिएको हो ।

कम्पनीको मुख्य उद्देश्य व्यवसाय र ग्राहकबीच हुने सम्पूर्ण संवादलाई एउटै केन्द्रीकृत प्लेटफर्ममा ल्याउनु हो, ताकि ग्राहक अनुभव सहज, व्यक्तिगत र प्रभावकारी बनोस् ।

नेपाली भाषाका लागि आफ्नै एआई निर्माण
टिङटिङको सबैभन्दा विशेष पक्ष भनेको यसले नेपाली भाषाका लागि आफ्नै एआई इन्जिन विकास गरेको छ । नेपालमा धेरै कम्पनी विदेशी एआई प्रविधिमा निर्भर भइरहेका बेला टिङटिङले भने नेपाली भाषा, लवज र भावनालाई बुझ्ने आफ्नै प्रविधि निर्माण गर्‍यो । यसका लागि कम्पनीले “रिरी” नामक एआई मोडेल विकास गर्‍यो ।
•    रिरी–१ : टेक्स्टलाई आवाजमा बदल्ने (Text-to-Speech) 
•    रिरी–२ : आवाजलाई टेक्स्टमा रूपान्तरण गर्ने (Speech-to-Text) 
•    रिरी–३ : ग्राहकसँग दोहोरो संवाद गर्न सक्ने जेनेरेटिभ एआई 

यी सबै प्रविधि नेपाली भाषाका लागि ‘स्क्र्याच’बाट निर्माण गरिएको हो । सुरुमा आफ्नै कर्मचारीको आवाज प्रयोग गरेर एआईलाई प्रशिक्षण दिइएको थियो । पछि प्रोफेसनल भ्वाइस ओभर आर्टिस्टमार्फत हजारौं घण्टाको क्लिन डेटा संकलन गरेर प्रणालीलाई थप परिष्कृत बनाइयो ।

यो यात्रा सजिलो थिएन । सीमित स्रोत, सीमित लगानी र नेपालमै एआई विकास गर्नुपर्ने चुनौतीका बीच कम्पनीले अनुसन्धानलाई निरन्तरता दियो । तर संघर्षकै बीच बनेको यही प्रविधि आज टिङटिङको सबैभन्दा ठूलो शक्ति बनेको छ ।

‘टिङ’ आवाजबाट बनेको ब्रान्ड
मोबाइलमा नोटिफिकेसन आउँदा बज्ने “टिङ” आवाज सबैको दिमागमा बसिसकेको छ । त्यही परिचित ध्वनिलाई आधार बनाएर कम्पनीको नाम राखियो- “टिङटिङ” ।

टिङटिङ प्रिक्सा ग्रुपको सहायक कम्पनीका रूपमा स्थापना भएको हो । एआई मोडेलमा वर्षौं अनुसन्धान गरेपछि यसलाई छुट्टै व्यवसायिक प्लेटफर्मका रूपमा अघि बढाउने निर्णय गरिएको थियो । आज कम्पनीले टिङटिङ भ्वाइस, टिङटिङ टेक्स्ट, टिङटिङ फर्म्स, टिङटिङ एजेन्ट, टिङटिङ ओम्नी र टिङटिङ कनेक्ट जस्ता विभिन्न प्रडक्टमार्फत व्यवसायिक सञ्चारलाई आधुनिक बनाइरहेको छ ।

ग्राहक अनुभव नयाँ स्तरमा
टिङटिङको प्लेटफर्मबाट व्यवसायहरूले एउटै प्रणालीबाट इमेल, एसएमएस, फोन कल र डिजिटल संवाद सञ्चालन गर्न सक्छन् । ग्राहकसँग भएका अघिल्ला सम्पूर्ण संवाद एउटै ठाउँमा हेर्न सकिने भएकाले सेवा थप व्यक्तिगत र व्यवस्थित बन्छ ।

उदाहरणका लागि, ग्राहकलाई “तपाईंको बिल तिर्ने मिति आज हो” भन्ने सामान्य सन्देश पठाउनु र “नमस्कार सन्दीपजी, तपाईंको इन्टरनेट बिल भुक्तानीको मिति आज हो” भन्ने व्यक्तिगत सन्देश पठाउनुबीच ठूलो फरक हुन्छ । टिङटिङले यही ‘पर्सनलाइज्ड कम्युनिकेसन’लाई प्राथमिकता दिएको छ । यसले ग्राहकलाई महत्त्व दिएको अनुभूति गराउँछ भने व्यवसायलाई पनि ग्राहकसँग दीर्घकालीन सम्बन्ध बनाउन सहयोग गर्छ ।

एआईले गर्छ दोहोरिने काम
टिङटिङको अर्को विशेषता भनेको एआई सञ्चालित कल सेन्टर प्रणाली हो । साना सूचना, रिमाइन्डर, फिडब्याक संकलनजस्ता दोहोरिने काम एआईले आफैं गर्न सक्छ । जटिल प्रश्न वा संवेदनशील विषय मात्रै मानव एजेन्टमा पठाइन्छ ।

कम्पनीका अनुसार टिङटिङ एजेन्टले २०० मिलिसेकेन्डभन्दा कम समयमा नेपाली भाषाको आशय, भावना र लवज बुझेर प्रतिक्रिया दिन सक्छ । यसले परम्परागत “सपोर्टका लागि १ थिच्नुहोस्” प्रणालीलाई प्रतिस्थापन गर्दै प्राकृतिक संवाद सम्भव बनाएको छ ।

एउटा एजेन्टले करिब २५ सय कल व्यवस्थापन गर्न सक्छ भने प्रणालीले एकैपटक १० देखि २० हजारसम्म कल सञ्चालन गर्न सक्ने क्षमता राख्छ ।

नेपालबाट विश्वतर्फ
टिङटिङ अहिले नेपालका ५० भन्दा बढी संस्थाले प्रयोग गरिरहेका छन् । वर्ल्डलिंक, भायानेट, सिटिजन बैंक, इसेवा, सेलपे, डिप्रोक्स लघुवित्त लगायत संस्थाहरूले यसको सेवा प्रयोग गरिरहेका छन् । मासिक करिब १० लाख कल ह्यान्डल हुँदै आएका छन् भने हालसम्म ५० लाखभन्दा बढी कल सञ्चालन भइसकेका छन् ।

यसबीच कम्पनीले श्रीलङ्कामा आफ्नो सेवा विस्तार गर्दै त्यहाँको इफेक्टिभ सोलुशन्ससँग सहकार्य गरेको छ । श्रीलङ्काका व्यवसाय र सार्वजनिक सेवामा एआई आधारित सञ्चार प्रणाली उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित टिङटिङले त्यहाँ कार्यालय स्थापना गर्ने तयारी समेत गरिरहेको छ ।

यो नेपाली प्रविधि उद्योगका लागि एउटा महत्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ । नेपालबाट सफ्टवेयर र एआई सेवा निर्यात गर्ने सम्भावना अब केवल कल्पना मात्र नभई वास्तविकतामा रूपान्तरण हुँदै गएको संकेत यसले दिएको छ ।

“नेपालमै बसेर विश्व हल्लाउने सपना”
टिङटिङका सिइओ मनिष शर्माका अनुसार कम्पनीको लक्ष्य केवल नेपालमै सीमित छैन । उनीहरू नेपालबाट विश्वस्तरीय प्रविधि निर्यात गर्ने अभियानमा छन् । यो आत्मविश्वास केवल भाषणमा सीमित छैन । टिङटिङले वेब समिट कतार २०२६ मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै आफ्नो प्रविधि अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुत गरिसकेको छ । अब कम्पनीको लक्ष्य टेलिफोनी, म्यासेजिङ र एआई आधारित सञ्चार क्षेत्रमा विश्वस्तरीय प्लेटफर्मसँग प्रतिस्पर्धा गर्नु हो ।

संघर्षले बनाएको सफलता
टिङटिङको यात्रा केवल एउटा स्टार्टअपको कथा होइन । यो नेपाली युवाहरूको आत्मविश्वास, अनुसन्धान, संघर्ष र सम्भावनाको कथा हो । सीमित स्रोत साधन, विदेशी प्रतिस्पर्धा र प्रविधि क्षेत्रमा रहेको चुनौतीका बीच नेपाली भाषाका लागि आफ्नै एआई निर्माण गर्नु आफैंमा ठूलो उपलब्धि हो । अझ त्यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्‍याउनु नेपाली प्रविधि उद्योगका लागि प्रेरणादायी उदाहरण बनेको छ ।

आज टिङटिङले “नेपालमा बनेको, विश्वका लागि” भन्ने नारालाई वास्तविकतामा रूपान्तरण गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । र सम्भवत: यही प्रयासले भोलिका दिनमा नेपाललाई केवल श्रमिक निर्यात गर्ने देश होइन, प्रविधि निर्यात गर्ने राष्ट्रका रूपमा चिनाउनेछ ।