काठमाडौं । भारतको नयाँदिल्लीस्थित जन्तर–मन्तर क्षेत्रमा जारी प्रदर्शनका कारण मोबाइल नेटवर्कमा समस्या देखिएको थियो । प्रदर्शनस्थल आसपास दिल्ली प्रहरीले सुरक्षा व्यवस्थालाई कडा बनाउन पोर्टेबल नेट जामर प्रयोग गरेपछि केही समयका लागि मोबाइल कल, डाटा सेवा र एसएमएसमा असर परेको बताइएको छ ।

मोबाइल जामर भनेको के हो ?

मोबाइल जामर एउटा इलेक्ट्रोनिक उपकरण हो, जसले मोबाइल नेटवर्कले प्रयोग गर्ने फ्रिक्वेन्सीमा रेडियो सिग्नल प्रसारण गर्छ । यी सिग्नलले मोबाइल टावरबाट आउने नेटवर्क सिग्नलमा अवरोध सिर्जना गर्ने भएकाले मोबाइल फोनले टावरसँग सम्पर्क स्थापित गर्न सक्दैन । यसको परिणामस्वरूप फोनमा नेटवर्क हराउन सक्छ, इन्टरनेट चल्न बन्द हुन सक्छ वा कल गर्न कठिनाइ हुन सक्छ ।

यद्यपि, मोबाइल जामरको प्रभाव निश्चित दूरीभित्र मात्रै सीमित हुन्छ । जामरको प्रभाव क्षेत्रबाट बाहिर निस्किएपछि वा उपकरण बन्द गरिएपछि मोबाइल नेटवर्क पुनः सामान्य अवस्थामा फर्किन्छ ।

मोबाइल जामरले कसरी काम गर्छ ?

मोबाइल जामर सक्रिय गरेपछि यसले थ्रीजी, फोरजी र फाइभजी नेटवर्कका फ्रिक्वेन्सीमा शक्तिशाली रेडियो वेभ्स प्रसारण गर्छ । यी वेभ्स मोबाइल टावरबाट आउने सिग्नलभन्दा बढी शक्तिशाली हुने भएकाले मोबाइल फोनले टावरसँग सम्पर्क कायम गर्न सक्दैन ।

जामरको प्रभाव क्षेत्रमा प्रवेश गर्दा मोबाइल नेटवर्क हराउने, फोन कल नलाग्ने, मोबाइल डाटा बन्द हुने तथा एसएमएस सेवा समेत प्रभावित हुन सक्ने अवस्था आउन सक्छ ।

दिल्ली प्रहरीले मोबाइल जामर किन प्रयोग गर्‍यो ?

दिल्लीको जन्तर–मन्तरमा जारी CJP प्रदर्शनका क्रममा सुरक्षा व्यवस्था शक्तिशाली बनाउन दिल्ली प्रहरीले पोर्टेबल मोबाइल जामर प्रयोग गरेको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

प्रहरी अधिकारीहरूका अनुसार यसबाट भीडभाड भएका क्षेत्रमा रियल–टाइम सञ्चारलाई केही समयका लागि सीमित गर्न तथा संवेदनशील प्रहरी कारबाहीका भिडियो वा लाइभ स्ट्रिम तत्काल सामाजिक सञ्जालमा प्रसारण हुन नदिन सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ ।

यद्यपि, यसबारे दिल्ली प्रहरीले औपचारिक रूपमा विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन । विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्ता उपकरणको प्रयोग सामान्यतया विशेष सुरक्षा संवेदनशील क्षेत्र, भीआईपी कार्यक्रम तथा उच्च सुरक्षा आवश्यक हुने अवस्थामा मात्र गरिन्छ ।

मोबाइल जामर सक्रिय हुँदा के गर्ने ?

यदि मोबाइल जामर सक्रिय भएकाले नेटवर्क नचल्ने, कल नलाग्ने वा डाटा बन्द हुने समस्या आएको छ भने यी उपाय अपनाउन सकिन्छ:

• शान्त रहनुहोस् र अनावश्यक हतार नगर्नुहोस् ।
• केही समयपछि फेरि मोबाइल सिग्नल जाँच गर्नुहोस् ।
• सम्भव भए जामरको प्रभाव क्षेत्रबाट बाहिर निस्किनुहोस् ।
• अत्यावश्यक कामका लागि वाइ–फाइ उपलब्ध भए त्यसको प्रयोग गर्नुहोस् ।
• परिवार वा साथीहरूसँग भेट्ने समय र स्थान पहिले नै तय गरेर राख्नुहोस् ।
• आपत्कालीन अवस्थामा नजिकैका सुरक्षाकर्मी वा प्रशासनसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्नुहोस् ।
• नेटवर्क नआएपछि पटक–पटक कल गर्नेभन्दा केहीबेर पर्खेर प्रयास गर्नुहोस् ।
• भिडभाड भएको ठाउँमा मोबाइलमा भर नपरिकन वैकल्पिक सम्पर्क उपाय तयार राख्नुहोस् ।

जामरको प्रभाव सामान्यतया अस्थायी हुने भएकाले केही समयपछि वा सुरक्षित स्थानमा पुगेपछि सेवा पुनः सामान्य हुन सक्छ ।