काठमाडौं । स्पेसएक्सका प्रमुख एलन मस्कले अन्तरिक्षमा औद्योगिक गतिविधि विस्तार गर्ने महत्वाकांक्षी योजना अघि सारेका छन् । उनले भविष्यमा चन्द्रमामा मानव आकृतिका रोबोटको प्रयोगमार्फत कारखाना तथा अन्य औद्योगिक संरचना निर्माण गर्ने योजना सार्वजनिक गरेका हुन् ।

अन्तरिक्षमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) आधारित डाटा सेन्टर निर्माण गर्ने योजनापछि मस्कले चन्द्रमालाई औद्योगिक केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने अवधारणा अघि सारेका हुन् ।

स्पेसएक्सको पछिल्लो आम्दानीसम्बन्धी छलफलका क्रममा मस्कले चन्द्रमामा कारखाना स्थापना गरी निर्माण तथा औद्योगिक काम रोबोटमार्फत सञ्चालन गर्न सकिने बताएका थिए । उनका अनुसार यस्तो संरचना विकास गर्न सके पृथ्वीमा आधारित वर्तमान अर्थतन्त्रभन्दा कैयौँ गुणा ठूलो अन्तरिक्ष अर्थतन्त्र निर्माण हुने सम्भावना छ ।

चन्द्रमामा रोबोटले सम्हाल्नेछन् उद्योग
स्पेसएक्सको अवधारणाअनुसार चन्द्रमामा कारखाना सञ्चालन गर्दा मानव श्रमिकमाथिको निर्भरता निकै कम गर्न सकिनेछ । मानव आकृतिका रोबोटले निर्माण, मेसिनको मर्मतसम्भार तथा चन्द्रमामा उपलब्ध स्रोत साधनको प्रशोधनजस्ता काम गर्न सक्नेछन् ।

चन्द्रमामा पृथ्वीको तुलनामा केही औद्योगिक संरचना चिसो राख्न कम स्रोत आवश्यक पर्न सक्ने भएकाले कारखाना सञ्चालनको लागत समेत घटाउन सकिने कम्पनीको धारणा छ । मस्कले भविष्यमा चन्द्रमामा ‘मास एक्सेलरेटर’ नामक प्रणाली निर्माण गर्न सकिने सम्भावना समेत औंल्याएका छन् । यस्तो प्रणाली विकास भए चन्द्रमाबाट रकेट प्रयोग नगरी विभिन्न सामग्री अन्तरिक्षमा पठाउन सकिने उनको दाबी छ ।

यद्यपि मस्कले यो योजना अहिले सुन्दा असामान्य वा विज्ञान कथाजस्तो लाग्न सक्ने स्वीकार गरेका छन् । तर आगामी वर्षहरूमा आवश्यक प्रविधिको विकाससँगै यसलाई वास्तविकतामा परिणत गर्न सकिने उनको विश्वास छ ।

लगानी र समयसीमा अझै स्पष्ट छैन
स्पेस एक्सले चन्द्रमामा कारखाना निर्माण गर्ने योजनाको निश्चित समयसीमा र आवश्यक लगानीबारे भने अहिलेसम्म विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन । चन्द्रमामा प्रयोग हुने रोबोट टेस्लाले विकास गरिरहेको मानव आकृतिको ‘अप्टिमस’ हुने हो वा त्यसका लागि छुट्टै रोबोट विकास गरिने हो भन्ने पनि स्पष्ट भइसकेको छैन ।

अन्तरिक्षमा एआई डाटा सेन्टरको तयारी
यससँगै स्पेसएक्सले अन्तरिक्षमा एआई आधारित डाटा सेन्टर निर्माण गर्ने योजनालाई पनि अघि बढाइरहेको छ । कम्पनीले एनभिडियासँग सहकार्य गर्दै ‘स्टारमाइन्ड एआई १’ नामको कक्षीय डाटा सेन्टर विकास गर्ने योजना बनाएको जनाएको छ ।

उक्त परियोजनामा एनभिडियाका नयाँ ‘रुबिन’ ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिट र ‘भेरा’ केन्द्रीय प्रोसेसिङ युनिट प्रयोग गर्ने योजना छ । मस्कका अनुसार ‘स्टारमाइन्ड’ उपग्रहको प्रक्षेपण आगामी वर्षदेखि सुरु हुन सक्नेछ । यससँगै स्पेसएक्सले एआई पूर्वाधारलाई अन्तरिक्षमै विस्तार गर्ने दिशामा अघि बढ्ने संकेत गरेको छ ।